20/08/2026
* ලා දළු බෝපත් හැර ගියද, ඒ අමරණීය යතිවර සළකුණ
අපට කිසිදා අමතක නොවනු ඇත
ගරුතර රඹුකන සිද්ධාර්ථ ස්වාමීන්වහන්සේ යනු ලාංකේය පැවිදි සාහිත්‍ය අඹරේ දිලිසුණු අසමසම ප්‍රතිභාවකි. බෞද්ධ දර්ශනය, සාහිත්‍යය සහ කලාව අතර අපූරු පාලමක් ගොඩනඟමින්, උන්වහන්සේ සිය පෑනෙන් මිනිස් හදවතට කතා කළ ප්‍රකට යතිවරයෙකි.
උන්වහන්සේගේ නික්ම යාම ලාංකේය බෞද්ධ සමාජයටත්, සාහිත්‍යයටත්, සංගීතයටත් පිරවිය නොහැකි රික්තයක් ඉතිරි කර තිබේ.
“ලා දළු බෝපත්” තුළින් යසෝදරාවගේ නිහඬ වේදනාවත්, “මේ ඉර හඳ යට” තුළින් මිනිස් ජීවිතයේ සරල සත්‍යයත්, “සඳ තරුමල්” තුළින් සෙනෙහසේ සුන්දරත්වයත්, “පන්සලේ පල්ලියේ” තුළින් ආගමික සීමා ඉක්මවා යන මනුෂ්‍යත්වයත්, “අව්වට වැස්සට හුරු මිනිසුන්නේ” තුළින් මිනිසාගේ ජීවන අරගලයත් උන්වහන්සේගේ පද තුළින් අපට හමුවිය.
නන්දා මාලනී,වික්ටර් රත්නායක, ගුණදාස කපුගේ, ටී.එම්. ජයරත්න,සුනිල් එදිරිසිංහ,අමරසිරි පීරිස්, එඩ්වඩ් ජයකොඩි, චරිතා ප්‍රියදර්ශනී,කරුණාරත්න දිවුල්ගනේ,දීපිකා ප්‍රියදර්ශනී,රූකාන්ත ගුණතිලක,අතුල-සමිතා,
ආදී ගායක ගායිකාවන් රැසකගේ හඬින් උන්වහන්සේ ගේ ගී පද ජන හදවත් අතරට ගිය අතර, “පිපිලා පරවෙන සුවඳ කැකුළු මල්”, “රැ සඳ අහස් ගඟෙන්”, “මහගෙදර මහ අවුල්”, “පිපෙනා මලකට ගලනා දොලකට” වැනි ගී පද ද ඔහුගේ නිර්මාණ ලෝකයේ විවිධ පැති අපට හඳුන්වා දුන්නේය.
එහෙත් සිද්ධාර්ථ හිමියන්ගේ විශිෂ්ටත්වය තිබුණේ ගීත ලිවීමේ පමණක්ම නොවේ.
සමාජ යථාර්ථය, මනුෂ්‍යත්වය, ආදරය, විරහව, ජීවිතයේ අනිත්‍යතාව සහ බොදු දහමේ ගැඹුරු සත්‍යයන්, මේ සියල්ල සාහිත්‍යමය රූපකයකින් මිනිස් හදවතට සමීප කරන්නට උන්වහන්සේ සමත් වූහ.
“ලා දළු බෝපත්” යනු එයටම කදිම සාක්ෂියකි. යසෝදරාවගේ කඳුළක් බෝපතක සෙලවීමක් බවට පත් කළ ඒ පෑන, අවසානයේ අපට මතක් කර දුන්නේ ජීවිතයේ සියලු හමුවීම්වලට වෙන්වීමක් ඇති බවය.
අද උන්වහන්සේ අප අතර නැත.
එහෙත්...
බෝපතක් සැලෙන සෑම මොහොතකම,
සඳක් පායන සෑම රාත්‍රියකම,
ගීයක් හදවතක් තුළ නිහඬව උපදින සෑම මොහොතකම,
උන්වහන්සේගේ පෑනේ සලකුණ අපට හමුවනු ඇත.
උන්වහන්සේ අපට ඉතිරි කළේ ගීත පමණක්ම නොවේ;
මිනිසෙකුවී, ජීවත් විය යුතු ආකාරය ගැන සිතන්නට පද රචනාවන්ද,
ජීවිතයේ අනිත්‍යතාව අවබෝධ කරගන්නට නිහඬ පාඩමක්ද උන්වහන්සේ අපට කියා දී තිබුණි.
“කෙනෙක් ආවොත් නැවත ආපසු යා යුතුමය” යන සරල සත්‍යය අද උන්වහන්සේගේ අපවත්වීම තුළින්ම අපට පසක්කර දී ඇත.
ලා දළු බෝපත් සෙමින් සැලෙමින් තිබේ...
එහෙත්,
ඒ බෝපත් අතරින් ඇසෙන ගී හඬ
තවත් බොහෝ කලක්
අපගේ හදවත් තුළ නිහඬව රැඳී තිබෙනු ඇත.
පින්වත් යතිවරයාණෙනි,
ඔබ වහන්සේ පැතූ උතුම් නිවන් සුවයම අත්වේවා!
-- ආචාර්ය තිලංග සුමතිපාල ඇතුළු සුමති සම්මාන සංවිධායක කමිටුව
