26/05/2026
ආර්ථික විද්යාත්මකව මෙවැනි පියවරකින් බලාපොරොත්තු වන ප්රධාන වාසි මෙන්න මේවායි:
1. ස්ථාවර තැන්පතුකරුවන්ට සහ ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්ට වැඩි ආදායමක් ලැබීම
මහ බැංකුව OPR අනුපාතිකය වැඩි කරන විට වාණිජ බැංකු තමන්ගේ තැන්පතු පොලී අනුපාතික (Deposit Rates) ඉහළ දමනවා.
වාසිය: තමන් මහන්සියෙන් හම්බ කරපු සල්ලි හෝ විශ්රාම වැටුප් මුදල් බැංකුවල ස්ථාවර තැන්පතු (Fixed Deposits) සහ ඉතුරුම් ගිණුම්වල දමා ඇති ජනතාවට (විශේෂයෙන්ම ජ්යෙෂ්ඨ පුරවැසියන්ට) මාසිකව ලැබෙන පොලී ආදායම ඉහළ යනවා. 2022න් පස්සේ පොලී අනුපාත වේගයෙන් අඩු වෙද්දී මේ පිරිසගේ ආදායම ගොඩක් අඩු වෙලයි තිබුණේ.
2. බඩු මිල ඉහළ යාම (උද්ධමනය) පාලනය වීම
රටක මුදල් බහුල වන විට මිනිස්සු අනවශ්ය ලෙස භාණ්ඩ හා සේවා මිලදී ගැනීමට පෙළඹෙනවා. ඉල්ලුම වැඩි වන විට වෙළෙන්දන් බඩු මිල ඉහළ දමනවා (උද්ධමනය).
වාසිය: පොලී අනුපාත වැඩි කළ විට මිනිස්සු අනවශ්ය ලෙස ණය අරන් වියදම් කිරීම අඩු කරනවා. ඒ වෙනුවට සල්ලි ඉතිරි කරන්න පෙළඹෙනවා. වෙළෙඳපොළේ අනවශ්ය ඉල්ලුම (Aggregate Demand) අඩු වන නිසා බඩු මිල තවදුරටත් අහස උසට යාම වැළකී, මිල මට්ටම් ස්ථාවර වෙනවා. මෙහි සෘජු වාසිය ලැබෙන්නේ මුළු රටේම ඉන්න පාරිභෝගිකයින්ටයි.
3. ශ්රී ලංකා රුපියලේ අගය ශක්තිමත් වීම සහ ස්ථාවර වීම
දේශීය පොලී අනුපාතිකය ආකර්ෂණීය මට්ටමක පවතින විට විදේශීය ආයෝජකයින් ලංකාවේ රජයේ භාණ්ඩාගාර බිල්පත් සහ බැඳුම්කර (Treasury Bills & Bonds) මිලදී ගැනීමට පෙළඹෙනවා.
වාසිය: මේ හරහා රට තුළට ඩොලර් ගලා ඒම වැඩි වෙනවා. ඩොලරයට සාපේක්ෂව රුපියලේ අගය කඩා වැටීම වැළකෙනවා. රුපියල ශක්තිමත් වීම නිසා රටට අත්යවශ්ය ඉන්ධන, ඖෂධ, සහ ආනයනික ද්රව්යවල මිල ගණන් පාලනය කරගන්න රජයට සහ මහ බැංකුවට හැකි වෙනවා.
4. අනවශ්ය සහ අවදානම් සහගත ණය ගැනීම් සීමා වීම (Credit Discipline)
පොලී අනුපාත ඉතා අඩු මට්ටමක පවතින විට මිනිස්සු සහ ව්යාපාර තමන්ට පියවා ගන්න අපහසු තරමට අධික ලෙස ණය ගැනීමට පෙළඹෙනවා (Over-leveraging).
වාසිය: පොලිය 8.75% දක්වා වැඩි වීම නිසා ණයක් ගන්නේ අත්යවශ්යම සහ ලාභ ලබන්න පුළුවන් ස්ථිර ව්යාපෘතියකට විතරයි. මේ නිසා බැංකු පද්ධතිය තුළ "නොපියවන ණය" (Non-Performing Loans - NPL) ප්රමාණය ඉහළ යාම වැළකී සමස්ත බැංකු පද්ධතියේ සුරක්ෂිතභාවය තහවුරු වෙනවා.
සැකෙවින්ම කිව්වොත්:
මෙමඟින් සිදුවන්නේ "අද දවසේ පරිභෝජනය සහ ණය ගැනීම් මඳක් සීමා කරලා, හෙට දවසේ ආර්ථිකය අනතුරක වැටීම වළක්වා ගැනීමයි."
පොලී අනුපාතිකය 8.75% දක්වා ඉහළ දැමීමෙන් රටේ සමස්ත මූල්ය පද්ධතිය ආරක්ෂා වුණත්, එහි සෘජු අවාසිය සහ පීඩනය විඳින්න වෙන්නේ සාමාන්ය ජනතාවට, තරුණ පරපුරට සහ ව්යාපාරිකයන්ටයි.
මෙම පියවර නිසා ඇතිවන ප්රධාන අවාසි මෙන්න මේවායි:
1. පවතින සහ අලුත් ණයවල පොලී වාරික ඉහළ යාම
මහ බැංකුව ප්රතිපත්ති පොලී අනුපාත වැඩි කළ සැණින් වාණිජ බැංකු තමන්ගේ ණය පොලී අනුපාතික (Lending Rates) ඉහළ දමනවා.
බලපෑම: ඔබ දැනටමත් පාවෙන පොලී අනුපාතික (Floating Interest Rates) යටතේ නිවාස ණයක්, වාහන ණයක් හෝ පුද්ගලික ණයක් ලබාගෙන තිබේ නම්, ඔබේ මාසික ණය වාරිකය (Premium) ඉහළ යනවා. නැතහොත් ණය ගෙවා නිම කළ යුතු කාලය දීර්ඝ වෙනවා. අලුතින් ණයක් ගන්න ඉන්න කෙනෙකුට ලොකු පොලියක් ගෙවන්න සිද්ධ වෙනවා.
2. සුළු හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාර (SMEs) කඩා වැටීම
ලංකාවේ ආර්ථිකයේ කොඳු නාරටිය වෙන්නේ සුළු හා මධ්ය පරිමාණ ව්යාපාරයි. ඔවුන් බොහෝමයක් ක්රියාත්මක වෙන්නේ බැංකු ඕවර්ඩ්රාෆ්ට් (OD) සහ කෙටි කාලීන ව්යාපාරික ණය මතයි.
බලපෑම: ණය පොලිය වැඩි වන විට ව්යාපාර පවත්වාගෙන යාමේ පිරිවැය (Cost of Doing Business) අධික වෙනවා. ලාභය අඩු වෙනවා. මේ නිසා ව්යාපාර තවදුරටත් පුළුල් කිරීමට හෝ අලුත් රැකියා අවස්ථා බිහිකිරීමට ව්යාපාරිකයන් බය වෙනවා. ඇතැම් විට පාඩු පියවා ගැනීමට සේවකයන් අයින් කිරීමට පවා සිදු විය හැකියි.
3. රටේ ආර්ථික වර්ධනය මන්දගාමී වීම (Economic Slowdown)
පොලී අනුපාත වැඩි කරන්නේම ආර්ථිකයේ වේගය බාල කරන්නයි (Cool down the economy).
බලපෑම: මිනිස්සු ණය අරන් බඩු ගැනීම අඩු කරන කොට සහ ව්යාපාරිකයන් ආයෝජනය කිරීම සීමා කරන කොට රටේ නිෂ්පාදන සහ සේවා අංශවල ක්රියාකාරීත්වය අඩු වෙනවා. මෙහි අවසන් ප්රතිඵලය වෙන්නේ රටේ සමස්ත දේපළ නිෂ්පාදිතය (GDP) වර්ධනය වන වේගය අඩාල වීමයි.
4. පුද්ගලික පරිභෝජනය සහ ජීවන මට්ටම පහළ යාම
ණය වාරික සඳහා වැඩි මුදලක් වැය කිරීමට සිදු වීම සහ බැංකුවල සල්ලි ඉතිරි කිරීමට පෙළඹීම නිසා මිනිස්සු අතේ එදිනෙදා වියදම් සඳහා ඉතිරි වන මුදල (Disposable Income) අඩු වෙනවා.
බලපෑම: මිනිස්සු තමන්ගේ අත්යවශ්ය නොවන වියදම් (උදාහරණ: ඇඳුම් පැළඳුම්, විනෝද චාරිකා, ගෘහ භාණ්ඩ මිලදී ගැනීම්) සීමා කරනවා. මේ නිසා වෙළෙඳපොළේ වෙළඳාම අඩු වී සමස්ත සමාජයේම ජීවන මට්ටම මඳක් පහළ යන්න පුළුවන්.
5. කොටස් වෙළෙඳපොළ (Stock Market) මන්දගාමී වීම
බලපෑම: බැංකුවල ස්ථාවර තැන්පතු (FD) පොලිය වැඩි වන විට, අවදානමක් අරන් කොටස් වෙළෙඳපොළේ ආයෝජනය කරලා තිබ්බ සල්ලි මිනිස්සු ආපසු අරන් බැංකුවල දාන්න පෙළඹෙනවා. මේ නිසා කොටස් වෙළෙඳපොළ මිල දර්ශක පහළ යන්න පුළුවන්.
