03/10/2026
ශ්‍රී ලංකාවේ ප්‍රාග් ඓතිහාසික මානව ජනාවාසකරණය සහ ඉන්දු නිම්න ශිෂ්ටාචාරයට (මොහෙන්ජොදාරෝ සහ හරප්පා) අයත් නාගරික යුගය අතර පවතින මෙම වෙනස පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි (Archaeological Evidence) සහිතව විවිධ පැතිකඩ ඔස්සේ විග්‍රහයක්.
මානව පදිංචිය සහ ප්‍රාග් ඉතිහාසය (Human Habitation & Prehistory)
පැතිකඩ: මිනිසුන් පෘථිවිය මත ස්ථිර ලෙස පදිංචි වී ජීවත් වූ කාලය අනුව බැලූ විට ශ්‍රී ලංකාව මොහෙන්ජොදාරෝ සහ හරප්පා නගරවලට වඩා බෙහෙවින් පැරණි ය.
ලංකාවෙන් හමුවන පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි...
ලංකාවේ දකුණු පළාතේ බූන්දල සහ පතිරජවෙල යන ප්‍රදේශවල සිදුකළ කැණීම්වලින් වසර ලක්ෂ එකහමාරකට (125,000 - 300,000+) වඩා පැරණි මධ්‍ය ශිලා යුගයට අයත් ගල් මෙවලම් හමු වී ඇත.
පාහියන්ගල ලෙන, බටදොඹලෙන සහ බෙලිලෙන යන ස්ථානවලින් වසර 38,000 සිට 48,000 දක්වා පැරණි ජාත්‍යන්තරව පිළිගත් මානව අස්ථි කොටස් (බලංගොඩ මානවයා) සහ මෙවලම් හමු වී තිබේ.
ඉන්දු නිම්න සාක්ෂි... මොහෙන්ජොදාරෝ සහ හරප්පා නගර නිර්මාණය වීමට පෙර එම කලාපයේ (දැනට පකිස්ථානයට අයත් මෙහර්ගාර් - Mehrgarh වැනි ස්ථානවල) කෘෂිකාර්මික ජීවන රටාවක් ආරම්භ වන්නේ මීට වසර 9,000 කට පමණ පෙර (ක්‍රි.පූ. 7,000 දී) ය.
නිගමනය... මානවයාගේ ස්ථිර පදිංචිය අතින් ඉන්දු නිම්න කලාපයට වඩා වසර දහස් ගණනකට පෙර ලංකාවේ මිනිසුන් ජීවත් වී ඇත.
සැලසුම්සහගත නාගරික ශිෂ්ටාචාරය (Urban Civilization & Engineering)
පැතිකඩ... ස්ථිර ගොඩනැගිලි, මහා මාර්ග, ජලාපවහන පද්ධති සහ සංවිධානාත්මක පාලනයක් සහිත "නාගරික ශිෂ්ටාචාරයක්" ලෙස සලකා බැලීමේදී මොහෙන්ජොදාරෝ සහ හරප්පා නගර ශ්‍රී ලංකාවේ නගරවලට වඩා පැරණි ය.
ඉන්දු නිම්න පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි...
මොහෙන්ජොදාරෝ සහ හරප්පා නගර සිය දියුණුවේ උපරිම තලයට පැමිණියේ ක්‍රි.පූ. 2600 ත් ක්‍රි.පූ. 1900 ත් අතර (මීට වසර 4,600 කට පෙර) කාලයේදීය.
පුරාවිද්‍යාඥයන් විසින් සොයාගෙන ඇති පරිදි පුලුස්සන ලද ගඩොලින් හැදූ මහල් නිවාස, ඍජුකෝණාස්‍රාකාර වීදි පද්ධති, ලොව පැරණිතම සංවිධානාත්මක වැසිකිළි සහ අපද්‍රව්‍ය බැහැර කරන කාණු පද්ධති මෙන්ම "මහා ස්නානාගාරය" (Great Bath) වැනි ඉංජිනේරු නිපුණතා මේ හරහා ඔප්පු වී ඇත.
ලංකාවෙන් හමුවන පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි.
ඉන්දු නිම්නයේ මෙම නගර දියුණුව පැවති වකවානුවේ (ක්‍රි.පූ. 2500 දී) ලංකාවේ වැසියන් තවමත් ජීවත් වූයේ ගුහා ආශ්‍රිත දඩයම් යුගයක (Mesolithic) ය.
ලංකාවේ ස්ථිර මහා නාගරික ශිෂ්ටාචාරයක් සහ ඉංජිනේරු තාක්ෂණයක් ආරම්භ වන්නේ යකඩ යුගයත් සමඟ, එනම් අනුරාධපුර ඇතුළු නුවර කලාපයෙන් හමුවන සාක්ෂි අනුව ක්‍රි.පූ. 900 ත් ක්‍රි.පූ. 500 ත් අතර (මීට වසර 2,500 කට පෙර) කාලයේදීය.
නිගමනය....ලංකාවේ සංවිධානාත්මක මහා නගර බිහිවීමට වසර 2,000 කට පමණ පෙර මොහෙන්ජොදාරෝ සහ හරප්පා නගර ඉදිවී තිබුණි.
තාක්ෂණික මෙවලම් භාවිතය (Advanced Tool Technology)
පැතිකඩ: මානවයා විසින් උපකරණ සහ මෙවලම් නිෂ්පාදනය කළ තාක්ෂණික පරිණාමය අනුව බලන කල ලංකාව සතු සුවිශේෂී සාක්ෂි පවතී.
ලංකාවෙන් හමුවන පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි..
පාහියන්ගල ලෙනෙන් හමු වූ සත්ව අස්ථිවලින් කළ ඊතල හිස් (Bone arrow-points) වසර 48,000 ක් පැරණි බව විද්‍යාත්මකව තහවුරු කර ඇත. මෙය අප්‍රිකාවෙන් බැහැරව ලොව හමුවන පැරණිතම දුනු ඊතල තාක්ෂණයට අයත් සාක්ෂියකි.
ඉන්දු නිම්න සාක්ෂි.... ඉන්දු නිම්න වැසියන් ක්‍රි.පූ. 3300 පමණ වන විට ලෝකඩ භාවිතය, ලෝහ උණුකිරීම සහ සම්මත බර මිනුම් වැනි වඩාත් සංකීර්ණ කාර්මික තාක්ෂණයක් (Bronze Age) කරා ළඟා වී තිබුණි.
නිගමනය.. මුල්කාලීන ක්ෂුද්‍ර ශිලා මෙවලම් සහ අස්ථි මෙවලම් තාක්ෂණය අතින් ලංකාව ඉතා පැරණි වන අතර, ලෝහ තාක්ෂණය සහ කාර්මික නිපුණතා අතින් ඉන්දු නිම්නය පැරණි වේ.
