Cambodia and Beyond

15/05/2022

09/09/2021

26/06/2021

ស្លាកស្នាមនៃប្លង់ព្រះបរមរាជវាំងរបស់ព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី២ នៅរាជធានីមហេន្ទ្របុរៈ លើភ្នំគូលែន នាដើមស.វទី៩ (តាមរយៈការស្រាវជ្រាវ Lidar)។ អ្នកស្រុកហៅទីកន្លែងនេះថា «បន្ទាយ ឬ ផ្ទះគ្រូចារ្យ»។

29/05/2021

11/05/2021

20/04/2021

19/04/2021

#របត់ប្រវត្តិសាស្ត្រនៅចុងសម័យអង្គរ #ភាគ១

នៅចុងសម័យអង្គរ ក្រោយពីព្រះបាទជ័យវរ្ម័នទី៨ចូលទិវង្គតទៅ ស្ថានភាពកម្វុជទេឝធ្លាក់ចុះបន្តិចៗម្ដង ដែលបណ្ដាលមកពី ជំលោះសាសនា ការបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង ការគំរាមកំហែងពីប្រទេសជិតខាងរួមមាន ម៉ុងហ្គោល លាវ សៀម ជាដើម។ ដោយហេតុនេះ ចុងអង្គរគឺជាសម័យកាលមួយនៃការធ្លាក់ចុះនៃមហាអំណាចខ្មែរ ចាប់ផ្ដើមក្នុងរាជ្យព្រះបាទស្រីសុរិយោពណ៌ទី២ (ពញាយ៉ាត) ចុះរហូតមក។

បដិវត្តន៍ខ្មែរក្នុងសតវត្សទី១៤

ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរ តាមសិលាចារឹក និង ឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រចិនត្រូវបញ្ចប់ក្នុងសម័យនេះ។ សិលាចារឹកជាភាសាសំស្រ្កឹតចុងក្រោយចារនៅឆ្នាំ ១៣២៧ ក្នុងរាជស្តេចជ័យវរ្ម័នទី៩។ ចាប់ពីពេលនោះមក អ្នកប្រវត្តិវិទូបានយកឯកសាររាជពង្សាវតារខ្មែរមកប្រើវិញ ដែលធ្វើអោយព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រខ្មែរមានលំនាំស្រពិចស្រពិលចាប់ពីសម័យនោះមក។ ពង្សាវតារភាគច្រើន មានកាលបរិច្ឆេទ ទីកន្លែង និងព្រឹត្តិការណ៍ខុសគ្នាខ្លះៗ។

បុព្វហេតុ

ដូចដែលយើង បានឃើញស្រាប់ហើយនៅសតវត្សទី១៣ និង១៤ ប្រទេសខ្មែរយើងជួបប្រទះនូវសង្គ្រាមសាសនា ប្រល័យជីវិតឯង គ្មានពេលទំនេរ ។ គេឃើញថាសង្គ្រាមនេះយកសាសនាជាសំបកក្រៅ។ តាមការពិតជាសង្គ្រាមដណ្ដើមអំណាចគ្នាហើយយកក្រុមវណ្ណៈ និងសាសនាមកធ្វើជាឈ្នាន់។ ដោយពួកគេបញ្ចុះបញ្ចូលអោយប្រជារាស្ត្រទៅស្លាប់ដើម្បីអំណាចនិងបក្សពួកគេ។ វាគឺជាវិបត្តិនយោបាយ សង្គម នយោបាយដែលធ្វើអោយប្រទេសកម្ពុជាចាកឆ្ងាយ ពីអនុត្តរភាពជាមហាអំណាចបន្តិចម្ដងៗរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវអ្នកប្រវត្តិវិទូចាត់ទុកថាជាបដិវត្តន៍ទី១ នៃសង្គមជាតិខ្មែរ។ ហើយជាបដិវត្តន៍ប្រឆាំងរាជានិយម ដែលប្រជារាស្ត្រខ្មែរយល់ថា ឃោរឃៅ ផ្ដាច់ការ ព្រៃផ្សៃ គ្មានសណ្ដោស ករុណាមេត្តាធម៌ គ្មានទសពិធរាជធម៌ និងគ្មានសមត្ថភាពក្នុងការដឹកនាំប្រទេសជាតិ។ មានកត្តាជាច្រើនដែលធ្វើអោយខ្មែរហ៊ានបះបោរប្រឆាំងស្ដេចនិងពួកបរិវារ។

អត្ថបទ៖ វីគីភីឌា

19/04/2021

“ រឿងរ៉ាវនៃការសុគតរបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត “
• ជាចំណីអារម្មណ៍ថ្មីមួយសម្រាប់ប្រិយមិត្តអ្នកអាន ថ្ងៃនេះទំព័រ Colorise & Old Photos of Cambodia យើងខ្ញុំសូមផ្សាយថ្វាយនិងជូនប្រិយមិត្តអ្នកអានអំពីប្រវត្តិខ្លះៗ របស់ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត ថាតើព្រះអង្គជានរណា ? សូមសម្តេច ព្រះអង្គម្ចាស់ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អ្នកអង្គម្ចាស់ អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ លោក លោកស្រី អ្នកនាងកញ្ញាប្រិយមិត្តអ្នកអាន សូមស្តេចយាងទត និងអញ្ជើញទស្សនាដូចតទៅ ៖
+ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត ទ្រង់ ៖
- ប្រសូត ៖ ថ្ងៃទី ២១ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៩៣០ ក្នុងប្រាសាទ
Glamis Castle តំបន់ Angus ប្រទេស
ស្កតឡែន ដែលជាសហរាជាណាចក្រមួយរបស់
ចក្រភពអង់គ្លេស ។
- ព្រះបិតា ៖ ស្តេច ហ្សកទី ៦ ( George VI )
- ព្រះមាតា ៖ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អេលីសាប៊ែត បូវេស
លីយ៉ុង ( Elizabeth Bowes-Lyon )
- មានព្រះរៀមរួមឧទរមួយអង្គ គឺព្រះមហាក្សត្រិយានី
អេលីសាប៊ែត ទី២ ( Queen Elizabeth II ) ស្តេចស្រី
គ្រប់គ្រងចក្រភពអង់គ្លេសសព្វថ្ងៃ ។
- ក្នុងវ័យកុមារភាពទ្រង់បានចំណាយពេលយ៉ាងមាន
សុភមង្គលរស់នៅជាមួយនឹង ព្រះបិតាព្រះមាតា និងព្រះ
រៀម( បងស្រី ) របស់ទ្រង់ ។ លុះក្រោយមកខ្សែជីវិត
របស់ព្រះអង្គបានផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងឆាប់រហ័សនៅពេលដែល
ទ្រង់មានព្រះជន្មាយុ ៦ ព្រះវស្សា គឺនៅពេលដែលឪពុក
មារបស់ទ្រង់គឺ ស្តេចអេដវឺដទី ៨ ( Edward VIII ) បាន
សម្រេចចិត្តដាក់រាជ្យដើម្បីរៀបការជាមួយនឹងស្ត្រីដែល
មានប្រវត្តិធ្លាប់លែងលះស្វាមី គឺអ្នកស្រី Wallis
Simpson ។ ដូច្នេះឪពុករបស់ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍
ម៉ាហ្ការ៉េត បានឡើងសោយរាជ្យបន្ត រីឯបងស្រីរបស់ទ្រង់
ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ អេលីសាប៊ែត ទី២ ត្រូវបានជ្រើស
រើសជា រាជទាយាទទី មួយ បន្ទាប់ពីព្រះបិតា ។
- ក្នុងកំឡុងពេលសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ បងប្អូនស្រីទាំង
ពីរអង្គ នៅតែគង់នៅឯប្រាសាទវីដសឺរ ( Windsor
castle ) ជាដដែល បើទោះបីជាមានការស្នើសុំឱ្យ
ជម្លៀសព្រះកាយទៅគង់នៅប្រទេសកាណាដាក៏ដោយ។
- ក្នុងព្រះជន្មាយុ ២២ព្រះវស្សា បន្ទាប់ពីសង្រ្គាមបានបញ្ចប់
ព្រះអង្គម្ចាស់ ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្គារ៉េត បានលង់ស្នេហ៍ជាមួយ
នឹងលោក កាពីទែន Peter Townsend ដែលជាបុរស
ម្នាក់មានភរិយារួចហើយ ។ ក្នុងឆ្នាំដដែលនោះពោលគឺ
នៅឆ្នាំ ១៩៥២ បិតារបស់ទ្រង់បានសុគតក្នុងព្រះជន្មាយុ
៥៦ព្រះវស្សា ព្រះរៀមរបស់ទ្រង់ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍
Elizabeth II បានឡើងសោយរាជ្យជាព្រះមហា
ក្សត្រិយានី បន្ត ។ រីឯលោក Peter Townsend ក៏បាន
សម្រេចចិត្តលែងលះជាមួយនឹង ភរិយាដើម ឈ្មោះ
Rosemary និងបានស្នើសុំ ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត រៀបការ
នៅដើមឆ្នាំបន្ទាប់ តែផ្ទុយទៅវិញរឿងរ៉ាវនេះត្រូវបាន
ជំទាស់ ជាដាច់ខាត់ពីសំណាក់មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ ក្នុងជួររាជរដ្ឋា
ភិបាល ព្រះរាជវង្សានុវង្ស និងជាពិសេសពីសម្តេចសង្ឃ
មេសាសនា របស់ចក្រអង់គ្លេសបានបដិសេធមិនព្រមឱ្យ
រាជវង្សានុវង្សរៀបការជាមួយនឹងបុរស ឬស្ត្រីណាដែល
មានប្រវត្តិធ្លាប់លែងលះ ប្តីឬប្រពន្ធឡើយ ។ នៅទីបំផុត
ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត បានបោះបង់ចោលផែនការជារៀប
ការជាមួយនឹងលោក Townsend ហើយបានសម្រេច
ព្រះទ័យរៀបការជាមួយអ្នកថតរូបម្នាក់ គឺលោក Antony
Armstrong-Jones ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ។
- ព្រះមហាក្សត្រិយានី Elizabeth II បានប្រទាននាម
រាជវង្សឱ្យលោក Antony ថាជា Earl of Snowdon ។
- ជាមួយនឹងលោក Antony ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ មាន
បុត្រាមួយអង្គ និងបុត្រីមួយអង្គ គឺ ៖
១. អ្នកអង្គម្ចាស់ David Armstrong-Jones
២. និង អ្នកអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ Sarah Chatto
- គួរបញ្ជាក់ផងដែរថា នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៦៩ ព្រះអង្គម្ចាស់
ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត និងស្វាមីលោក Antony ធ្លាប់បាន
មកទស្សនកិច្ចនៅក្នុងដែនដីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា
យើងម្តង ដោយកាលនោះ សម្តេចព្រះប្រមុខរដ្ឋ នរោត្តម
សីហនុ ស្តេចយាងមកទទួល និងបានជូនទៅទស្សនា
កម្សាន្តប្រាង្គប្រាសាទបុរាណខ្មែរប្រកបដោយសុខសុវត្ថិ
ភាពទៀតផង ។ មិនតែប៉ុណ្ណោះ ពេលដែលក្សត្រីយ៍
ម៉ាហ្ការ៉េត គង់ប្រថាប់នៅក្នុងរាជធានីភ្នំពេញ ក្នុងឱកាស
លៀងព្រះស្ងោយ ក្នុងព្រះបរមរាជវាំង សម្តេចព្រះរាជបុត្រី
ព្រះរៀម នរោត្តម បុប្ផាទេវី ព្រះអង្គក៏បានយាងទៅរាំថ្វាយ
ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ និងសម្តេចព្រះប្រមុខរដ្ឋទ្រង់ទត
កម្សាន្តផងដែរ ។
- ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៨ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍បានលែងលះជាមួយ
នឹងស្វាមីលោក Antony ។ ដូច្នេះហើយព្រះអង្គត្រូវបាន
គេហៅថាជា « រាជវង្សានុវង្ស របស់ចក្រភពអង់គ្លេសទី
មួយបើរាប់ចាប់តាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៦ មកដែលបានលែង
លះស្វាមីរបស់ខ្លួន » ។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមកព្រះអង្គ
ម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ Margaret បានក្លាយជាសមាជិកដ៏ចម្រូង
ចម្រាសក្នុងគ្រួសាររាជវង្ស របស់ចក្រភពអង់គ្លេស ។
ការលែងលះរបស់ទ្រង់ត្រូវបានការផ្សព្វផ្សាយជា
សាធារណៈ ធ្វើឱ្យសាធារណជនពុំសូវពេញចិត្ត ។ ហើយ
រឿងរ៉ាវឯកជន នៃការលែងលះនេះ នៅតែជាប្រធានបទដ៏
ក្តៅគគុក អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំដែលត្រូវបានចាប់
អារម្មណ៍ពីសំណាក់ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងអស់លោកអ្នក
ឃ្លាំមើលរាជវង្ស ។
- ព្រះសុខភាពរបស់ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត
កាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺនទៅបន្តិចម្តង ៗ ក្នុងរយៈពេលពីរទសវត្ស
ចុងក្រោយនៃជីវិតរបស់ព្រះអង្គ ។ ទ្រង់សព្វព្រះទ័យនឹង
ការជក់បារីច្រើនក្នុងជីវិតជាយុវវ័យ ដែលខុសស្រឡះ
ពីព្រះរៀមរបស់ព្រះអង្គដែលជាមនុស្ស ម៉ឺងម៉ាត់ ។
- នៅឆ្នាំ ១៩៨៥ ទ្រង់មានជំងឺរលាកសួតជាទម្ងន់ ។
- ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត ដែលជាព្រះអនុជរួមឧទរ
តែមួយអង្គគត់របស់ ព្រះមហាក្សត្រិយានី Elizabeth II
បានសុគតនៅទីក្រុងឡុងដ៍ ដោយជំងឺដាច់សរសៃឈាម
ខួរក្បាល នៅថ្ងៃ សៅរ៍ ទី ៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០២ ។ លុះ
រំលងបាន ៥០ថ្ងៃក្រោយមកគឺនៅថ្ងៃ សៅរ៍ ទី៣០ ខែមីនា
ឆ្នាំ២០០២ ព្រះមាតារបស់ព្រះអង្គគឺ Queen Elizabeth
Bowes-Lyon The Queen Mother បានសុគត
ទៅទៀត ក្នុងព្រះជន្មាយុ ១០១ ព្រះវស្សា ។
- ព្រះសពរបស់ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត បញ្ចុះនៅ
Royal Vault, វិថី George's Chapel នៅថ្ងៃទី ១៥
ខែ កុម្ភៈ ឆ្នាំ ២០០២ និងត្រូវបានផ្ទេរទៅតម្កល់នៅ វិមាន
អនុស្សាវរីយ៍ស្តេច ហ្សកទី៦ , វិថី George's Chapel
នៅថ្ងៃទី ៩ មេសា ឆ្នាំ ២០០២ ។
- នេះគឺជាព្រះបរមមហាឆាយាល័ក្ខណ៍អនុស្សាវរីយ៍ នៃសម្តេចព្រះប្រមុខរដ្ឋ នរោត្តម សីហនុ និង អ្នកម្នាង ម៉ូនិក ស្តេចយាងជូនដំណើរ ព្រះអង្គម្ចាស់ក្សត្រីយ៍ ម៉ាហ្ការ៉េត និងលោក Antony មកទស្សនាប្រាសាទបាយន្ត ថតថ្ងៃទី ១ ខែ តុលា ឆ្នាំ ១៩៦៩ ក្នុងខេត្តសៀមរាប ។
- @រក្សាសិទ្ធិនិងបកប្រែជាខេមរភាសាដោយគេហទំព័រ Colorise & Old Photos of Cambodia
- By: Leak NCee

09/04/2021

06/04/2021