03/03/2026
ចន្រ្ទគ្រាស ចន្រ្ទគ្រោះ ឬរាហូចាប់ចន្រ្ទ
ទំនៀមទម្លាប់ពីបុរាណ គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីចំណេះដឹង និងវិធីសាស្ត្រដោះស្រាយបញ្ហារបស់បុព្វបុរសខ្មែរយើង។ ការបង្ហាញពីភាពសម្បូរបែបនៃគំនិត និងការបកស្រាយរបស់ដូនតាយើងទៅតាមកាលៈទេសៈ។ ជំនឿខ្មែរ បែបនេះ គឺជាការចូលរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការថែរក្សាអត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ និងបង្ហាញពី ជំនឿអរូបិយ និងទំនៀមទម្លាប់របស់ដូនតាខ្មែរ។
តាមរយៈព្រឹត្តិការណ៍ចន្រ្ទគ្រាស ពេលខ្លះយើងនិយាយថា រាហូចាប់ចន្រ្ទ តាមទំនៀមពីបុរាណដែលមានជំជឿ តមកដល់សព្វថ្ងៃ ដែលមានជាប់ទាក់ទងនឹងស្ត្រីកំពុងមានផ្ទៃពោះ អកកំបោរ និង ផ្ទះថ្មីសង់មិនទាន់រួចរាល់ និងការប្រើប្រាស់ "អបទេស" (ការឧបកិច្ច) ដើម្បីកម្ចាត់ភាពភ័យខ្លាច និងការពារសេចក្តីសុខក្នុងគ្រួសារ។
តាមជំនឿបុរាណ កាលណាមានគ្រាស (រាហូចាប់ចន្ទ្រ) គេជឿថាមានអសុរិន្ទមកយាយី ដែលអាចនាំគ្រោះចង្រៃដល់គ្រួសារឬស្រុកទេស ហេតុនេះហើយទើបចាស់ៗតែងគោះធុង ឡាំងប៉ោត ឬគល់ឈើ ពេលកើតចន្រ្ទគ្រាសម្ដងៗ ។
១. ជំនឿលើស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងអកកំបោរ
- ការយកអកកំបោរដក់នឹងថ្នក់ នេះជាកិច្ចឧបកិច្ចមួយដែលចាស់ៗយល់ថា គ្រាស ឬ រាហូ នឹងទៅលេបយកតែអកកំបោរនោះជំនួសវិញ។ គោលបំណង ដើម្បីកុំឱ្យគ្រាសនោះចម្លងគ្រោះអាក្រក់ ឬធ្វើឱ្យប៉ះពាល់ដល់ទារកក្នុងឧទ្ទរ (ផ្ទៃ) ដែលអាចបណ្តាលឱ្យកូនកើតមកមានរូបរាងមិនសមរម្យ មានបញ្ហាសុខភាព ឬបញ្ញាស្មារតីអន់។
២. ការការពារគ្រឿងផ្ទះថ្មីដោយ ស្បូវភ្លាំង
ចំពោះផ្ទះដែលមិនទាន់សង់រួចរាល់ ឬគ្រឿងផ្ទះថ្មីដែលកំពុងរៀបចំសាងសង់ គេមានការប្រុងប្រយ័ត្នខ្ពស់ណាស់ ក្នុងពេលមានគ្រាស គេយកស្បូវភ្លាំងមកចងនឹងសសរ ឬមេដំបូលផ្ទះ។ តាមរឿងព្រេងបុរាណ រាហូអសុរិន្ទ ខ្លាចស្បូវភ្លាំងខ្លាំងណាស់ កាលដែលគេយកស្បូវភ្លាំងមកចង គឺដើម្បីបញ្ចៀសមិនឱ្យរាហូហោះកន្លងលើផ្ទះនោះ ដែលអាចនាំឱ្យម្ចាស់ផ្ទះរកស៊ីមិនឡើង ឬជួបគ្រោះចង្រៃនៅពេលចូលរស់នៅ។
៣. តម្លៃនៃជំនឿអរូបិយក្នុងសង្គមខ្មែរ ទោះបីជាបច្ចុប្បន្ន វិទ្យាសាស្ត្របានបកស្រាយថាគ្រាសគឺជាបាតុភូតតារាសាស្ត្រក៏ដោយ ប៉ុន្តែការអនុវត្តតាមបែបបូរាណនេះនៅតែមានតម្លៃខាងស្មារតីយ៉ាងខ្លាំង។ បង្ហាញពីការបារម្ភ ការយកចិត្តទុកដាក់របស់សមាជិកគ្រួសារ ចំពោះស្ត្រីមានផ្ទៃពោះ និងទ្រព្យសម្បត្តិដែលខំរកបាន។ កិច្ចឧបកិច្ចទាំងនេះជួយឱ្យមនុស្សមានអារម្មណ៍កក់ក្តៅ និងមានសុវត្ថិភាពពីគ្រោះផ្សេងៗដែលអាចកើតឡើងមិនអាចដឹងមុនឬមើលមិនឃើញ។
ការបរិយាយខ្លីខាងលើនេះ នឹងធ្វើឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់ពីតម្លៃនៃជំនឿទំនៀមបុរាណ និងចេះស្រឡាញ់នូវកេរដំណែលអរូបិយរបស់ខ្មែរយើង ដើម្បីជាតម្លៃដល់អត្តសញ្ញាណជាតិខ្មែរ។
រឿងរ៉ាវដែលថា ហេតុអ្វីបានជារាហូខ្លាចស្បូវភ្លាំង គឺមានជាប់ទាក់ទងនឹងរឿងព្រេងបុរាណខ្មែរយើង ដែលបាននិទានតៗគ្នាពីមាត់មួយទៅមាត់មួយថា
តាមរឿងព្រេង រាហូចាប់ចន្រ្ទ កាលដើមឡើយ រាហូគឺជាអសុរិន្ទ (ពួកយក្ស) ដែលមានមាឌធំមហិមា។ នៅពេលដែលពួកទេវតា និងពួកអសុរៈនាំគ្នាដណ្តើម ទឹកអម្រឹត (ទឹកដែលផឹកទៅមិនស្លាប់) រាហូបានលួចបន្លំខ្លួនធ្វើជាទេវតាដើម្បីបានផឹកទឹកនោះដែរ ប៉ុន្តែ ត្រូវបានព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្រ្ទមើលដឹង ក៏ទៅទូលប្រាប់ព្រះវិស្ណុ។ ព្រះវិស្ណុទ្រង់ខឹងយ៉ាងខ្លាំង ក៏គ្រវែងកងចក្រកាត់ខ្លួនរាហូជាពីរចំណែក។ ដោយសាររាហូបានផឹកទឹកអម្រឹតចូលដល់ត្រឹម ក ក៏ធ្វើឱ្យផ្នែកពាក់កណ្ដាលខ្លួនរបស់រាហូមិនស្លាប់ ហើយហោះទៅលើអាកាសបាតទៅ។ ដោយរាហូអសុរិន្ទខឹងក៏តាមព្យាបាទសងសឹកនឹងព្រះអាទិត្យ និងព្រះចន្រ្ទ (ដែលយើងហៅថា គ្រាស ឬគ្រោះ នោះឯង)។
ចុះពាក់ព័ន្ធអ្វីនឹងស្បូវភ្លាំង?
ក្នុងរឿងព្រេងខ្លះនិទានថា នៅពេលដែលព្រះឥន្ទ្រ ឬទេវតាដេញតាមបង្ក្រាបរាហូ លោកបានប្រើ ស្បូវភ្លាំង ធ្វើជាអាវុធទិព្វសម្រាប់សម្លាប់រាហូ ចឹងហើយ ទើបរាហូមានការរអា និងខ្លាចរអាឱ្យតែឃើញស្បូវភ្លាំងនៅទីណា មិនហ៊ានហោះកន្លងពីលើ ឬទៅជិតឡើយ។ (បើតាមនិទានខ្លះថា ដើម្បីគេចពីការតាមសម្លាប់ រាហូបានប្រែកាឡាជាមនុស្សតឿគ្មានទ្រនាប់ជើងពាក់ ដើរកាត់វាលស្បូវ ចម្រូងស្បូវទើបដុះបានចាក់បាតជើងមនុស្សតឿឈឺរហូតទ្រាំលេងបាន)។
ការប្រើស្បូវភ្លាំងមកចងនៅមេដំបូលផ្ទះ ឬសសរផ្ទះថ្មី គឺដើម្បីបន្លាចរាហូកុំឱ្យមកបៀតបៀន ឬនាំគ្រោះចង្រៃដល់ម្ចាស់ផ្ទះ តាមរយៈការរំលឹកដល់រឿងព្រេងដែលរាហូធ្លាប់ចាញ់ឫទ្ធិអំណាចស្បូវភ្លាំងនេះឯង។ រីឯការដាក់ស្លឹកស្បូវភ្លាំងបីទងពេលតាអាចារ្យរៀបពិធីសូត្រមន្តរំដោះគ្រោះលើករាសី ឬតាមពិធីផ្សេងៗនោះ ក៏មានជាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងរឿងនេះដែរ។
ជំនឿ និងទំនៀមទម្លាប់បុរាណគឺជាព្រលឹង នៃវប្បធម៌ និងអត្តសញ្ញាណជាតិ។ ការរក្សា ការប្រតិបត្តិតាមជំនឿទាំងនេះ មិនបានធ្វើឱ្យខូចខាតដល់សង្គមទេ។ យើងថែរក្សាអត្តសញ្ញាណតាមរយៈជំនឿ ប៉ុន្តែយើងក៏ត្រូវដើរឱ្យទាន់ការវិវត្តនៃវិទ្យាសាស្ត្រ ដើម្បីកសាងសង្គមមួយដែលមានទាំងព្រលឹងវប្បធម៌ និងភាពរីកចម្រើន។
