26/12/2025
យើងថាយើងត្រូវ ថៃក៏ថាខ្លួនគេត្រូវដែរ អញ្ចឹងសាកគិតមើលថៃអាងអីបានមកវាយយើង? ចាំពាក្យខ្ញុំមួយ ជនជាតិថៃមិនអន់ទេ បើមិនអញ្ចឹងក៏មិនអាចកសាងប្រទេសមកដល់រាល់ថ្ងៃដែរ ហើយសូមបងប្អូនពហិការត្រឹមទំនិញថៃបានហើយ កុំស្អប់ដល់លែងចង់លឺឈ្មោះគេ ចង់ឈ្នះគេ ទាល់យល់សិនដែរថាគេខ្លាំងអីខ្លះ ទើបយើងអាចរកវិធីទប់ទល់បាន។
• អាងអាវុធ៖ រឿងអាវុធនេះបងប្អូនណាក៏ដឹងដែរ គេមានអាវុធលើសយើង ទាំងត្រូវច្បាប់ ទាំងខុសច្បាប់ សុទ្ធទំនើបនិងមានថាមពលកម្ទេចបានលើសខ្មែរជាច្រើនដង។ សៀមមិនខ្វល់ពីការចំណាយ ឬប្រើទៅត្រូវច្បាប់ខុសច្បាប់យ៉ាងណានោះទេ ពេលនេះគោលដៅតែម្យ៉ាងគឺថៃយកដីខ្មែរជាទីលានសាកល្បងអាវុធទំនើបៗដែលខ្លួនទិញតែមិនដែលមានឱកាសបានប្រើ តែខ្មែរបានអត់ធ្មត់មិនអាចអោយថៃពង្រីកទំហំអាវុធតាមចិត្តឡើយ។ ខ្មែរនៅតែបន្តប្រើ BM21 ទោះថៃបានផ្លាស់ប្តូរយន្តហោះចម្បាំងអស់២-៣ម៉ូតហើយក៏ដោយ អាវុធថៃមិនអាចបន្ថែមតែម្ខាងបានទេ ព្រោះវាមិនសមាមាត្រនឹងទំហំសង្គ្រាមនិងអ្វីដែលកម្ពុជាបានប្រើ។
• អាងទ័ព៖ កងទ័ពសកម្មថៃមានចំនួនច្រើនជាងកម្ពុជា ហើយថែមទាំងមានកងទ័ពបម្រុងដែលមានចំនួនប្រហាក់ប្រហែលនឹងកងទ័ពសកម្មកម្ពុជាទៀតផង ធ្វើអោយថៃមិនបានយកកងទ័ពខ្មែរទុកក្នុងភ្នែកតែម្តង។ លើសពីចំនួនច្រើន កងទ័ពថៃសុទ្ធទទួលបានការហ្វឹកហាត់យ៉ាងពិសេស មានបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រាន់និងមានគ្រប់កងពលជាកងទ័ពជួរមុខយ៉ាងពេញលក្ខណៈ។ តែអ្វីដែលគេមើលរំលងគឺពួកគេមិនមានបទពិសោធន៍ក្នុងការប្រយុទ្ធជាក់ស្តែងនោះទេ កាន់តែមិនចេះវាយជារបៀបទ័ពព្រៃទៀត ខុសពីទ័ពខ្មែរសុទ្ធធ្លាប់ឆ្លងកាត់សមរភូមិជាក់ស្តែង។ មួយទៀតដោយសារការអត់ធ្មត់រយៈពេលយូរ បានបង្កើតកម្លាំងចិត្តនិងគំនុំក្នុងចិត្តយ៉ាងខ្លាំងដល់ទ័ពខ្មែរ ទ័ពខ្មែរម្នាក់អាចសម្លាប់ទ័ពសៀមបាន១០នាក់ ដោយសារទ័ពសៀមភាគច្រើនមកព្រោះតែបញ្ជាប៉ុណ្ណោះ គ្មានឆន្ទៈទឹកចិត្តប្រយុទ្ធអ្វីឡើយ។
• អាងប្រជាជនច្រើនជាង៖ គិតងាយៗ បើអោយប្រជាជនវាយគ្នា ក៏ខ្មែរម្នាក់ត្រូវវាយថៃ២ទៅ៣នាក់យ៉ាងតិច ដូច្នេះថៃអាចឈ្នះយ៉ាងងាយស្រួល។ រឿងប្រជាជនច្រើនជាងនេះ ថៃប្រើមកអាងច្រើនជំនាន់មកហើយ ថៃ៧០លាននាក់ទល់នឹងខ្មែរ១៧លាននាក់ គិតលើសម្លេងគាំទ្រក៏ខ្លាំងជាង គិតលើទឹកចិត្តឯកភាពស្នេហាជាតិ ក៏ប្រជាជនខ្មែរគ្មានអីទប់នឹងគេដែរ។ ថៃមើលរំលងបញ្ហាធំមួយគឺប្រជាជនថៃទាំងអស់មិនបានឯកភាពគ្នាពីរបៀបធ្វើការរបស់សេ្តចនិងរដ្ឋាភិបាលនោះទេ សម្លេងបានបែកជាច្រើនក្រុម មានការជំទាស់គ្នាទៅជំទាស់គ្នាមក រកឯកភាពជាតិមិនឃើញទេ សូម្បីក្រុមដែលមិនចូលចិត្តឬប្រឆាំងស្តេចនិងរដ្ឋាភិបាលខ្លួនឯងក៏បែកជាច្រើនបក្សដែរ ផ្ទុយមកវិញខ្មែរបានរួមគ្នាជាស្មារតីជាតិមួយ ជាសាមគ្គីដ៏ធំក្នុងនាមគ្រួសារខ្មែរ ជាកម្លាំងដែលរួមគ្នាជុំវិញរដ្ឋាភិបាលតែម្តង។ ខ្មែរយើងឥលូវឆ្លាតត្រង់មិនជេរប្រជាជនថៃមួយប្រទេសតែម្តងទេ តែវាយប្រហារតែលើស្តេចឬមេទ័ពដែលជាឈ្មួញសង្គ្រាម ធ្វើអោយសូម្បីជនជាតិថៃខ្លះដែលមិនចូលចិត្តសង្គ្រាមក៏បែរមកគាំទ្រខាងខ្មែរដែរ។
• អាងសេដ្ឋកិច្ចធំជាង៖ សេដ្ឋកិច្ចថៃលេខ២នៅអាស៊ាន ជាបណ្តុំពាណិជ្ជកម្មនិងដំណើរការសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំទៀតផង ថៃបានកសាងសេដ្ឋកិច្ចរបស់ខ្លួនមករាប់រយឆ្នាំមកហើយ ប្រៀបធៀបនឹងកម្ពុជាដែលទើបផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍជាតិពេញលេញមិនទាន់បាន៥០ឆ្នាំផង មានអ្វីប្រៀបនឹងថៃបាន? ថៃលេងក្បាច់សុខចិត្តខាតមួយរយៈចុះ ដើម្បីវាយផ្តួលកម្ពុជាចោលសិន ព្រោះខ្លួនធំជាង បើបិទច្រមុះដូចគ្នា មុនថៃដាច់ខ្យល់ កម្ពុជាប្រាកដជាដាច់ខ្យល់មុន។ តែថៃមើលខុសរឿង២គឺខ្មែរអាចរស់នៅដោយស៊ីអត់ស៊ីឃ្លានបន្តិចបានព្រោះធ្លាប់អត់ និងមុនពេលខ្មែរដាច់ខ្យល់ ថៃប្រាកដជាត្រដរខ្យល់ដែរ ហើយក្នុងពេលត្រដរខ្យល់នោះនឹងមានការប្រឆាំងផ្ទៃក្នុង។ ខ្មែរពូកែតស៊ូ ខាំស្មៅ កាន់តែវាយ កាន់តែខ្លាំង កាន់តែមានសាមគ្គីជាតិ កាន់តែគាំទ្រគ្នា ទំនិញថៃរាប់លានមុខបាត់ទីផ្សារនៅខ្មែរ ខ្មែរមានផលិតផលខ្លួនឯង ដំណើរការសេដ្ឋកិច្ចនៅតែទៅមុខបាន ហើយចរន្តលុយវិលតែក្នុងប្រទេស លែងហូរទៅថៃដូចមុនទៀតផង។
• អាងការទូតនិងផលប្រយោជន៍៖ ថៃខ្លាំងរឿងការទូតនេះតែម្តងកាលពីមុន ថៃមានសម្ព័ន្ធមិត្តស្ទើរពេញពិភពលោក មានទំនាក់ទំនងការទូតក៏ស្អិតរមួត មានការរកស៊ី មានការជាប់ជំពាក់ផលប្រយោជន៍គ្នាចាក់ស្រេះ ធ្វើអោយថៃមានអាងថាខ្លួនមានមិត្តច្រើំន បើទោះដើរការទូតក៏ខ្មែរត្រូវតែនៅពីក្រោយដែរ។ សម្ពាធអន្តរជាតិនិងសម្លេងពីមហាអំណាច ថៃតែងតែគិតថាខ្លួនអាចគ្រប់គ្រងបាន គ្មានអ្នកណានឹងប្រឆាំងជាមួយថៃដោយបើកចំហទេ ព្រោះភាគច្រើនមិនមានទំនាក់ទំនងល្អជាមួយកម្ពុជាក៏មានន័យថាគ្មានអ្នកណានឹងចេញមុខការពារកម្ពុជានោះដែរ។ ខ្មែរយើងយល់រឿងនេះយ៉ាងច្បាស់ ហើយដើរមុនថៃមួយជំហានទៅហើយ ការរៀបចំប្តឹងទៅ ICJ បាននាំអោយអន្តរជាតិត្រូវបកក្រោយមកគិតថាបើខ្មែរខុសមែន ម៉េចបានខ្មែរហ៊ានប្តឹង? គួបផ្សំនឹងការលូកដៃពីមហាអំណាចមកសម្រួលអោយឈប់បាញ់ជាជាងដាក់ទណ្ឌកម្មលើកម្ពុជាទៀត ប្រទេសជាច្រើនបានដឹងលឺនិងស្វែងយល់ពីដើមហេតុនៃសង្គ្រាមនេះ។ គ្រាន់តែគេមិនថាកម្ពុជាខុស គឺថៃអ្នកខាតបាត់ទៅហើយ គ្មានអ្នកណាហ៊ានលូកដៃមកជួយឬគាំទ្រថៃដូចគិតទេ ព្រោះកម្ពុជាបាននាំមុខក្នុងការយកការពិតទៅបង្ហាញពិភពលោករួចហើយថាថៃឈ្លានពានកម្ពុជា។
• អាងគំនាបប្រជាជនខ្មែរ៖ ថៃពង្រីកសង្គ្រាមជាមួយកម្ពុជា ក្រៅពីចង់បានទឺកដី គោលដៅមួយទៀតគឺអោយជនភាសសឹកកាន់តែច្រើន បង្កើតជាសម្ពាធប្រជាជនគាបទៅលើរដ្ឋាភិបាលវិញ។ សាកគិតមើលក្នុងពេល៣អាទិត្យ មនុស្សជាងកន្លះលាននាក់ភាសសឹក ចាកចោលផ្ទះសម្បែង ខ្វះខាតអាហារនិងរបស់របរប្រើប្រាស់ប្រចាំថ្ងៃសព្វគ្រប់ តើរដ្ឋនឹងមានលុយបន្ទាន់ច្រើនបែបនេះមកពីណាផ្គត់ផ្គង់ពួកគាត់ទៅ? ថាមានលុយចុះ ក៏មិនដឹងរៀបចំបែបណាទាន់ដែរបើពេលខ្លីយ៉ាងនេះនិងមនុស្សច្រើនបែបនេះនោះ? អញ្ចឹងនៅពេលប្រជាជនភាសសឹករស់នៅវេទនា ខ្វះមុខខ្វះក្រោយ ប្រាកដជាដាក់បន្ទុកលើរដ្ឋាភិបាល បន្ទោសថារដ្ឋាភិបាលអសមត្ថភាពមិនអាចសម្រួលការលំបាកពួកគាត់បាន ចង់ឬមិនចង់នឹងបកមកប្រឆាំងជាមួយរដ្ឋាភិបាលវិញ។ តែខ្មែរឆ្លើយតបបានយ៉ាងល្អ គឺទីណាមានភាសសឹក ទីនោះមានជំនួយ ប្រជាជនខ្មែរទូទាំងប្រទេសបានបង្កើតជាមូលនិធិដោយមានការចូលរួមពីគ្រប់ស្រទាប់របស់ប្រជាជន មិនប្រកាន់ថាការងារអ្វី សាសនា ពណ៌សម្បុរអ្វីឡើយ ចូលរួមតិចឬច្រើនតាមលទ្ធភាពរៀងៗខ្លួន ធ្វើអោយមិនត្រឹមតែគ្មានគំនាបទេ តែថែមទាំងបង្កើតជាការសាមគ្គី ការស្រលាញ់ យកអាសារគ្នាក្នងចំណោមប្រជាជនយ៉ាងល្អទៀតផង។
• អាងសង្គ្រាមចិត្តសាស្ត្រ៖ ក្រៅពីសមរភូមិអាវុធ សមរភូមិសង្គ្រាមចិត្តសាស្រ្តក៏ក្តៅមិនចាញ់គ្នាប៉ុន្មានដែរ។ ថៃលេងព័ត៌មានក្លែងក្លាយ រូបភាពឬវីដេអូ AI មានប្រព័ន្ធចារកម្ម និងសង្គ្រាម proxy ធ្វើអោយខ្មែរវ៉ល់ បែងចែកលែងដាច់ ស្អីពិត ស្អីមិនពិត។ គោលដៅនៃការវាយប្រហារគឺទឹកចិត្តរបស់ប្រជាជនថាគ្មានសង្ឃឹមនឹងឈ្នះទេព្រោះថៃបានឈរជើងទីតាំងយ៉ាងច្រើនរួចមកហើយ ឬបានសម្លា-ប់កងទ័ពខ្មែរបានយ៉ាងច្រើន មួយទៀតគឺជំនឿចិត្តរបស់ប្រជាជនមកលើថ្នាក់ដឹកនាំខ្លួនឯង អោយបែកបាក់ផ្ទៃក្នុង។ ថៃយល់ខុស ខ្មែរមានបច្ចេកវិទ្យាទាបជាងថៃមែន តែការបំពុលបែបនេះនៅខ្មែរជារឿងធម្មតាទៅហើយ រហូតដល់ប្រជាជនអាចមានសមត្ថភាពញែកព័ត៌មានមិនពិតចេញបានយ៉ាងល្អទៀតផង។ បន្ថែមលើនេះក្រសួងពាក់ព័ន្ធបានផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានបានយ៉ាងរហ័សនិងទូលំទូលាយ អាចបង្កើតជំនឿចិត្តប្រជាជនមកលើស្ថាប័នរដ្ឋ និងយកប្រៀបលើព័ត៌មានដែលថៃបានបង្កើតឡើងទាំងអស់ ធ្វើអោយមិនប៉ះពាល់ដល់ទឹកចិត្តប្រជាជនខ្មែរខ្លាំងនោះទេ។
• អាងអ្នកសម្រេចចិត្តចុងក្រោយស្រួលជាង៖ ថៃនិងកម្ពុជាអនុវត្តរបបរាជានិយមដូចគ្នា តែខុសគ្នាខ្លាំងត្រង់ស្តេចខ្មែរអត់កាន់អំណាច តែស្តេចថៃកាន់ទ័ព។ ថៃបានយកប្រៀបពីរឿងនេះ២ចំណុចគឺ ទ័ពនិងអាវុធសៀមអាចចេញបានទៅដល់សមរភូមិភ្លាមៗអោយតែស្តេចព្រមដោយមិនចាំបាច់សួរអ្នកណាផ្សេងឡើយ និងស្តេចខ្មែរក្នុងឋានៈជាអគ្គបញ្ជាការកំពូលតែមិនបញ្ជាទ័ពដោយផ្ទាល់ អាចមានការមិនយល់ស្របគ្នារវាងខាងលើនិងមេទ័ពនៅសមរភូមិផ្ទាល់។ ខ្មែរឆ្លើយតបយ៉ាងស្អាតដោយប្រទានសិទ្ធិសម្រេចកិច្ចការព្រំដែន វាយថៃនេះទៅអោយសម្តេចតេជោនិងសម្តេចធិបតីផ្តាច់មុខតែម្តង។ គ្រាន់តែប៉ុណ្ណេះយើងមានភាពងាយស្រួល២រឿងគឺ សម្តេចតេជោអាចប្រើឋានៈជានាយឧត្តមសេនីយ៍ផ្កាយមាស៥បញ្ជាទ័ព សម្តេចធិបតីអាចប្រើឋានៈជាប្រមុខរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំកិច្ចការទូតយ៉ាងពេញលេញ ហើយមួយទៀតថៃមិនអាចប៉ះព្រះបរមនាមស្តេចខ្មែរបានជាដាច់ខាត ត្រូវបានការពារយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ល្អជាងស្តេចថៃទៅទៀត។
• អាងផែនទីគូសខ្លួនឯង ទទួលស្គាល់ខ្លួនឯង៖ ថៃប្រើផែនទីនេះបោកប្រជាជនខ្លួនឯងនិងពិភពលោកដើម្បីបានលេសវាយខ្មែរ។ ខ្មែរមិនបានយកភ្នែកមើលឬខ្វល់រឿងនេះទេ ផ្ទុយមកវិញខ្មែរបានអោយអ្នកជំនាញព្រំដែនបោះបង្គោលឡើងវិញតាមផែនទីបារាំង-សៀមកាលពីអតីតកាល ហើយជារឿយៗខ្មែរតែងតែប្រើផែនទីមានប្រភពច្បាស់លាស់ សាលដីកា ICJ និងកិច្ចព្រមព្រៀងបានមកពីជំនួបឬការប្រជុំនានា មកបំបាក់ផែនទីជជុះរបស់ថៃនេះ។
• អាងការប្រជុំនិងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលអត់បានការសម្រាប់ខ្លួន៖ ថៃអត់ចង់ចូលប្រជុំទេ ប្រជុំហើយក៏មិនចង់អោយមានលទ្ធផល មានលទ្ធផលព្រមព្រៀងគ្នាហើយក៏មិនធ្វើដែរ គោលដៅមានតែមួយប៉ុណ្ណោះគឺអោយខ្មែរធុញ ឈប់ប្រជុំជាមួយថៃ គិតតែវាយជំនួសវិញ ហើយថៃនឹងបានលេសថាមកពីខ្មែរមិនចង់ដោះស្រាយទើបសង្គ្រាមនេះអូសបន្លាយដល់ពេលនេះ។ ថៃចង់អោយសង្គ្រាមនេះពង្រីកទៅជាធំ វាយទៅវាយមកគ្មានទីបញ្ចប់ ពេលនោះក៏គ្មានអ្នកណាខ្វល់ខ្វាយនឹងសង្គ្រាមនេះទៀតដែរ ហើយអាចលុបបំបាត់កំហុសគ្រប់យ៉ាងដែលថៃបានធ្វើលើយើងយ៉ាងស្អាតទៀតផង។ ខ្មែរបានធ្វើផ្ទុយពីនេះ ទោះដឹងថាថៃមិនអនុវត្តក៏ដោយ ដើម្បីបង្ហាញពីជំហរចង់បានសន្តិភាព និងប្រមូលភស្តុតាងពីកិច្ចព្រមព្រៀងនានាដែលថៃបានចុះហត្ថលេខាតែមិនអនុវត្តទៀតផង។ យើងបានធ្វើតាមគ្រប់យ៉ាង ទៅតាមអ្វីដែលយើងបានព្រមព្រៀង តាមព្រំដែនច្បាប់ដែលបានកំណត់ ទោះបីជាអត់ធ្មត់ឬវាយការពារក៏ត្រឹមតែការពារអធិបតេយ្យយើងប៉ុណ្ណោះ តាមផ្លូវច្បាប់ថៃខុសតែឯងទាំងស្រុង។
មើលប៉ុណ្ណេះយល់នៅថាឪយើងខ្លាំងប៉ុណ្ណា? ថៃបានវាយប្រហារយើងគ្រប់ផ្លូវ ហើយយើងក៏អាចទប់ទល់បានយ៉ាងល្អដែរ ទើបថៃចេះតែចេញស្នៀតថ្មីមករហូត។ មើលថៃអោយជ្រៅបន្តិច និងរៀនស្វែងយល់ពីថៃអោយច្បាស់ នោះបងប្អូននឹងកាន់តែមានមោទនភាពជាមួយឪយើង កាន់តែយល់ថាឪយើងល្អិតប៉ុណ្ណា! រឿងខ្លះមើលមកធម្មតាតែមិនធម្មតានោះទេ មកពីមានរឿងមិនធម្មតាខ្លាំងជាងលុបពីលើ ទើបមើលមកដូចធម្មតា។ កាន់តែគិតកាន់តែដឹងថាឪយើងមិនធម្មតាទេ!
