12/12/2025
Jólabókin i ár.
Læt hér fylgja hugleiðingar Skúla Thorddsen um þessa bók, sem verður vonandi í jólapakkanum í ár hjá öllum aðdáendum rússneskra bókmennta.
"Sænska skáldkonan Kerstin Ekman fjallar í bók sinni „Bókaveröld mín“ frá 2023 um verk sem hafa haft áhrif á hana sem skáld. Þetta eru persónulegar ritgerðir og hugleiðingar um bækur og sögupersónur. Oft ánægjulega endurlesnar og fléttaðar saman við eign lífsreynslu í eins konar varanlegu sambandi hennar við viðkomandi bók.
„Minnisblöð veiðimanns“ frá árunum 1852-53, eftir Ivan Trugenjev (1818-1883), sem nýlega kom út á íslensku í þýðing Önnu Agnarsdóttur er einmitt svona bók. Með frásögn Ekman í huga hellti mér í lesturinn. Hér væri eitthvað stórt á ferðinni.
Turgenjev kynntist ég fyrir margt löngu þegar ég las „Feður og syni,“ öndvegisrit sem fjallar á raunsæjan hátt um árekstur og baráttu kynslóðanna, foreldra og barna og ólíka hugmyndafræði. Síglit verk.
„Minnisblöð veiðimanns“ er ekki eins og nafnið gæti bent til, venjuleg dagbók veiðimanns um kúnstina að veiða villibráð, drepa - og halda til haga aflatölum dagsins í fiski, fugli eða annarri bráð sér til minnis.
Í sögunum kynnist lesandinn þvert á móti fólki sem veiðimaðurinn hittir á förnum vegi, tekur tali og Turgenjev fjallar um af mikilli alúð, mannúð og samúð með þeim sem minna mega sín.
Um er að ræða áhrifaríkar smásögur af venjulegi fólki í sveita síns andlits, lýst með raunsönnum og eftirminnilegum hætti; ánauðugum bændum, konum og börnum í Rússlandi og landeigendum á þar síðustu öld. Það er eins og að komast að rótum rússnesku þjóðarsálarinnar, að lesa þessa bók. Kynnast kostum Rússa, löstum og lífskjörum. Fólkinu, þá - og nú. Skynja valdbeitingu hins daglega lífs, þá og nú, svo sígilt er verkið. Skynja Keisarann (sem táraðist þegar bókin kom út) eða kannski Stalín bak við tjöldin eða Pútín þess Rússlands sem var og er, með sína óðalsbændur eða olígarka, kúgara og kúgaða og ánauðugt fólk fjötrað í fátækt, örbirgð og angist óttans. Samt ríkir von og fegurð.
Sagan er ekki bara um fólk. Hún er líka óður til rússneskrar sveitar og náttúru. Og náttúran á sinn tilverurétt. „Það er í lagi að veiða villibráð sér til matar en ekki sér til gamans.“
Áslaug Agnarsdóttir er löngu þekkt fyrir frábær þýðingar á rússneskum bókmenntum. „Minnisblöð veiðimanns“ er eingin undantekning þar á. Reyndar stórviki sem Jakob F. Ásgeirsson í Uglu gefur út með mikill reisn. Innbundið. 254 bls.
Það verður enginn svikinn sem fær þessa bók upp úr harða pakkanum um jólin.