27/08/2026
Olga Tokarczuk hlýtur Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness 2026
Pólski rithöfundurinn Olga Tokarczuk er handhafi Alþjóðlegra bókmenntaverðlauna Halldórs Laxness 2026 sem veitt verða í Norræna húsinu í fimmta skiptið fimmtudaginn 10. september kl. 17.
Logi Einarsson, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðherra, mun afhenda Tokarczuk verðlaunin, sem eru peningaverðlaun að upphæð 15.000 evrur með verðlaunapeningi. Að lokinni afhendingunni leiða Halla Oddný Magnúsdóttir og Halldór Guðmundsson svo samræður við Tokarczuk á sviði.
Aðgangur er ókeypis og öllum opinn meðan húsrúm leyfir.
Þá mun Olga Tokarczuk einnig lesa upp úr verkum sínum ásamt skáldunum Ewu Marcinek, Maó Alheimsdóttur og Jakub Stachowiak í Bókabúð Forlagsins á Fiskislóð föstudaginn 11. september kl. 17.
Einn fremsti núlifandi rithöfundur heims
Í valnefnd Alþjóðlegra bókmenntaverðlauna Halldórs Laxness árið 2026 voru Salman Rushdie, handhafi Alþjóðlegra bókmenntaverðlauna Halldórs Laxness 2024, Egill Helgason fjölmiðlamaður og Stella Soffía Jóhannesdóttir, stjórnarformaður Alþjóðlegu bókmenntahátíðarinnar í Reykjavík.
Í rökstuðningi valnefndar er haft eftir Salman Rushdie: „Olga Tokarczuk er einfaldlega einn fremsti núlifandi rithöfundur heims. Í verkum hennar renna harmleikur, gamanleikur, saga og írónía saman í einstaklega bragðgóða bókmenntablöndu. Það gleður mig mjög að hún hafi þegið Laxness-verðlaunin. Með því hefur hún sýnt okkur öllum mikinn heiður.“
Fæst við goðsagnakennd og tímalaus stef
Olga Tokarczuk hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 2018. Sama ár hlaut hún einnig alþjóðlegu Man Booker-verðlaunin fyrir skáldsögu sína Flights (Bieguni) en auk þess hefur hún tvisvar hlotið helstu bókmenntaverðlaun Póllands, Nike, fyrir Flights, árið 2008 og The Books of Jacob (Księgi Jakubowe) árið 2015.
Eftir Tokarczuk liggja fjögur smásagnasöfn, níu skáldsögur og þrjú ritgerðasöfn. Hún hefur einnig skrifað óperu librettó og er það til marks um breidd hennar sem höfundur og hæfni til að vinna þvert á ólíka miðla. Tokarczuk lagði stund á sálfræði í Háskólanum í Varsjá og má sjá þekkingu hennar á því sviði endurspeglast í skáldskapnum. Í verkum sínum fæst hún enn fremur við goðsagnakennd og tímalaus stef og skapar þannig bæði ögrandi heima og áhugaverðar persónur. Verk hennar hafa hlotið lof jafnt lesenda og gagnrýnenda.
Á íslensku hafa komið út eftir Tokarczuk skáldsögurnar Drag plóg þinn yfir bein hinna dauðu og Hús dags, hús nætur, báðar í þýðingu Árna Óskarssonar. Þá hefur smásaga hennar „Dansarinn“ einnig komið út í íslenskri þýðingu Steinunnar G. Helgadóttur og birtist í Tímariti Máls og menningar, 4. hefti 2024.
Ætlað að halda nafni Halldórs Laxness á lofti
Alþjóðleg bókmenntaverðlaun Halldórs Laxness eru veitt annað hvert ár alþjóðlega þekktum rithöfundi fyrir að eiga þátt í endurnýjun frásagnarlistarinnar, en þannig hljómaði einmitt rökstuðningur sænsku akademíunnar þegar Halldór Laxness hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum árið 1955.
Verðlaununum er einnig ætlað að halda á lofti nafni Halldórs Laxness á alþjóðlegum vettvangi. Að þeim standa Alþjóðlega bókmenntahátíðin í Reykjavík, menningar-, nýsköpunar- og háskólaráðuneytið, Íslandsstofa, Gljúfrasteinn og Forlagið, útgefandi Halldórs Laxness á Íslandi. Norræna húsið er samstarfsaðili Alþjóðlegu bókmenntaverðlauna Halldórs Laxness 2026.
Verðlaunin voru fyrst afhent árið 2019 þegar breski rithöfundurinn Ian McEwan veitti þeim viðtöku. Tveimur árum seinna hlaut tyrkneski höfundurinn Elif Shafak verðlaunin og árið 2022 hlotnuðust þau úkraínska höfundinum Andrei Kúrkov. Salman Rushdie var handhafi þeirra árið 2024.
