28/07/2025
"१० पट व्यवसाय वाढवतो" म्हणणाऱ्यांच्या मोहजाळात अडकलेला मराठी व्यावसायिक – एक वास्तव आणि एक विनंती.
स्वप्नांचं मार्केट, पण वास्तवाचं काय?
हल्ली एक गोष्ट फार ऐकू येते – की व्यवसाय फक्त मेहनतीने चालत नाही, तर यशस्वी होण्यासाठी सिस्टीम, ऑटोमेशन, डिजिटल टेक्नॉलॉजी आणि एका विशिष्ट प्रकारच्या कोचिंगचा आधार हवा. हे ऐकताना सुरुवातीला उत्साह वाटतो. विशेषतः अशा मराठी व्यावसायिकाला ज्याला वर्षानुवर्षं कष्ट करूनही काहीसं अडकून पडल्यासारखं वाटतंय. ज्याला वाटतं, आपण काहीतरी चुकत आहोत आणि त्या चुकलेपणावर उपाय म्हणून त्याला हे सर्व 'नवे' मार्ग सुचवले जातात.
१० पट व्यवसाय वाढवणाऱ्यांचा स्वतःचा बिझनेस किती वाढलाय?
या कोर्सेसमध्ये, व्हिडिओजमध्ये आणि सेमिनार्समध्ये एकच वाक्य ठसठशीतपणे ठसवलं जातं – "तुमचा बिझनेस १० पट वाढवतो", "तुम्ही स्वतः नसताना सुद्धा तुमचं सगळं काम चालेल", "फक्त एका सिस्टीममुळे तुम्ही करोडपती होऊ शकता." अशा गोंडस कल्पनांचं ओझं घेत अनेक व्यावसायिक त्यात आपलं भविष्य शोधू लागतात.
पण या सगळ्या गोष्टी सांगणारे स्वतः त्यांचा व्यवसाय खरंच १० पट वाढवू शकले आहेत का? जर त्यांनी स्वतः ती संकल्पना यशस्वीपणे अमलात आणली असेल तर आज ते इतरांना शिकवण्यापेक्षा स्वतःच्या व्यवसायातून संपत्ती आणि समाधान कमवत असते ना?
हे स्वप्न आकर्षक असतंच. पण त्यामागचं वास्तव फार थोड्यांना समजतं आणि जेव्हा समजतं, तेव्हा वेळ आणि पैसा दोन्ही हातातून निसटलेले असतात.
सरधोपट उपाय आणि साच्यातले सल्ले
गेल्या काही महिन्यांत मी अशा अनेक व्यावसायिकांशी बोललो. कुणी २५ हजाराचा कोर्स केला होता, कुणी ७५ हजार तर कुणी लाखभराचा केला होता. सगळ्यांचं उत्तर साधारण एकसारखंच – सुरुवातीला वाटलं होतं की आता आपल्याला दिशा मिळणार, पण थोड्याच दिवसांत लक्षात आलं की हे सगळं एकसारखंच आहे.
त्या सगळ्या सल्ल्यांचं एकच स्वरूप – ठरलेली vocabulary, ठरलेले टूल्स, ठरलेला फॉर्म्युला… आणि मुख्य म्हणजे, काहीही विचारलं की समोरचं मौन.
▪️ जिथे तुमच्या व्यवसायासाठी स्वतंत्र Analysis पाहिजे होतं, तिथे सरधोपट Presentations मिळतात.
▪️ जिथे तुम्हाला तुमच्या मार्जिन्स, Team Structure, Market Pattern समजून सांगायला हवं होतं, तिथे मिळतं एका परदेशी कोचचं कॉपी-पेस्ट Module
ऑटोमेशन लावायचंच, पण का, कधी आणि कोणासाठी?
आज सगळीकडे automation लावण्याची घाई आहे. काही जण अजून आपला बिझनेस चांगल्या प्रकारे समजून घेण्याच्या टप्प्यात आहेत. तरीही त्यांना सांगितलं जातं – CRM लावा, ERP लावा, Automated Sales Funnel तयार करा.
पण इथे थांबून विचार करण्यासारखा एक प्रश्न निर्माण होतो –
आपल्या व्यवसायाला सध्या ऑटोमेशनची गरज आहे का?
ऑटोमेशन मागे लागणारा खर्च, त्यासाठी लागणारी टीम, टेक्निकल सपोर्ट, आणि त्या बदलांचा व्यवसायावर होणारा परिणाम – हे सगळं कोणी समजावून सांगत नाही.
त्या तुलनेत खरंच नफा वाढतो का?
की आपण अजून काही वर्षांनी जे शक्य झालं असतं, ते आजच घाईघाईने लावतोय?
ही घाई त्या व्यावसायिकाला आपल्याच व्यवसायाकडे एका तिऱ्हाईताच्या नजरेने पाहायला लावते.
आपणच स्वतःचं मूल्य विसरतो.
व्यवसायाचं नेतृत्व Outsource करता येत नाही.
या सिस्टीम्स, ऑटोमेशन, कोर्सेस… सगळं 'अभ्यास' नसून 'भुल' होती, हे त्यांना नंतर कळलं. कारण या कोचिंगच्या केंद्रस्थानी एक गोष्ट असते – *तुम्हाला तुमच्या व्यवसायातून दूर करणं* .
त्यांचं गमक हेच आहे – तुम्ही नसतानाही व्यवसाय चालेल, हे दाखवणं.
▪️ पण ही कल्पना फार धोकादायक ठरते जेव्हा तिचा अर्थ नीट समजून न घेता ती थेट Apply केली जाते.
▪️ याउलट तुम्ही स्वतःला बाजूला करत असाल आणि सगळी सूत्र बाहेरच्या यंत्रणेकडे देत असाल, तर एके दिवशी तुम्ही तुमच्याच व्यवसायात Irrelevant होऊन जाता.
▪️ आणि हे फार गमतीशीर आहे – कारण जो व्यवसाय तुम्ही उभा केलाय, घडवलाय, त्यात तुम्हीच उरणार नाही हे किती विरोधाभासी आहे.
व्यवसाय हे बाळच असतं – त्याला सांभाळा, सोपवू नका
मी एक गोष्ट कायम सांगतो – व्यवसाय म्हणजे तुमचं बाळ आहे. त्याचं लहानपण आहे, मोठेपण आहे, आणि एका टप्प्यावर तो स्वतः पायावर उभा राहू लागतो.
पण त्या आधी त्याला सांभाळणं, त्याच्या प्रत्येक अडचणीवर तुमचा विचार असणं आणि त्याच्या गरजा ओळखणं हे तुमचंच काम आहे.
कोणीही बाहेरचा कोच, कितीही अनुभवी असला तरी, तो तुमच्या व्यवसायाच्या आतला रस्ता चालून गेलेला नसतो.
तो तुम्ही रोज चालताय, चुकताय, शिकताय… म्हणूनच तुम्हीच त्या व्यवसायाचे खरे नेता आहात.
शॉर्टकटने यश येत नाही, गती हरवते
त्यामुळे जिथे शॉर्टकटची भाषा सुरू होते, तिथे थोडा वेळ थांबून पाहणं गरजेचं आहे.
कोचिंगचा मुद्दा तसा चांगलाच आहे – जर तो प्रामाणिक असेल तर तुम्हाला तुमचं उत्तर शोधायला मदत करत असेल.
पण जर तो तुमच्याच जागी बसून तुमच्या निर्णयांचा ताबा घेत असेल, तर ते कोचिंग नाही, ती एक चुकीची गती आहे.
बिझनेस कोचिंगच्या नावाखाली आज financial discipline, organizational behavior, commitment, डेडिकेशन यावर कोणीच बोलत नाही.
फक्त fancy software, flashy dashboards आणि copy-paste tactics यावर भर दिला जातो.
त्या गोंडस गोष्टींच्या आकर्षणात येऊन तुमचं खरं कौशल्य – ‘व्यवसाय जपायचं’ – मागे पडलं, तर ते यश नव्हे.
शेवटी एक मनापासून सांगायची गोष्ट
या सगळ्या प्रक्रियेत एक गोष्ट फार दुखते – की मेहनती, शिस्तप्रिय, कष्ट करणारा मराठी व्यावसायिक फक्त एखाद्या fancy system च्या नादात स्वतःलाच विसरतो.
आणि त्या विस्मरणात तो आपला बिझनेस कधी गमावतो, हे त्यालाच कळत नाही.
यशाची आकडेवारी बघणाऱ्यांमध्ये आपणच नसतो, हे जाणवतं तेव्हा उशीर झालेला असतो.
म्हणूनच हे सगळं सांगताना मनातून एकच गोष्ट सुचते – व्यवसाय वाढवा, हो! सिस्टीम लावा, हो! टेक्नॉलॉजी घ्या, अगदी हवीच आहे! पण हे करताना स्वतःचं अस्तित्व हरवू देऊ नका.
कारण यश म्हणजे टाळ्यांचे आवाज नाहीत…
यश म्हणजे – व्यवसाय चालताना, त्यामध्ये अजूनही तुमचं नाव, तुमची भूमिका आणि तुमचं माणूसपण शिल्लक असणं.
"व्यवसायात यंत्रं लागतात, पण हृदय हरवून नाही.
टेक्नॉलॉजी हवीच, पण तुमच्या स्पर्शाशिवाय ती कोरडीच वाटते."
कृपया घाई करू नका. विचार करा.
आणि सर्वात आधी – स्वतःवर विश्वास ठेवा. व्यवसाय तुमचाच आहे. त्याचं नेतृत्वही तुमचंच असलं पाहिजे.
