Reader's Poems - Poetry without Fear

Reader's Poems - Poetry without Fear Poetry without Fear-- a platform for Poetry in general and Assamese Poetry in particular.

22/08/2026

An evocative poem that awakens deep emotions and thoughts, composed by Nabakanta Barua, one of Assam's finest poets.

[কবি, সমালোচক, অনুবাদক আৰু শিক্ষাবিদ ড° মহেন্দ্ৰ বৰা(জ. ২২.০৮.১৯২৯-মৃ. ০৯.০৪.১৯৯৬)ৰ আজি জন্মদিন। তদুপলক্ষে কবিগৰাকীৰ এটি...
22/08/2026

[কবি, সমালোচক, অনুবাদক আৰু শিক্ষাবিদ ড° মহেন্দ্ৰ বৰা(জ. ২২.০৮.১৯২৯-মৃ. ০৯.০৪.১৯৯৬)ৰ আজি জন্মদিন। তদুপলক্ষে কবিগৰাকীৰ এটি বিখ্যাত কবিতা আগবঢ়ালোঁ। কবিতাটো আধুনিক অসমীয়া কবিতাৰ প্ৰায়বোৰ সংকলনতে সন্নিৱিষ্ট হোৱা দেখা যায়। জন কীটছৰ কবিতাৰ উদ্ধৃতিৰে আৰম্ভ হোৱা কবিতাটোত নাগৰিক জীৱনৰ চৰম জটিলতা, দুঃস্বপ্ন, হতাশাৰ মাজতো গভীৰ আশাবাদ প্ৰকাশ পাইছে।]

গীৰ্জা, ব্লাউজ আৰু শ্যেম্পেন
মহেন্দ্ৰ বৰা

"But here there is no light,
Save what from heaven is with the breezes blown
Through verdurous glooms and winding mossy ways."

তুমিতো নেজানা বন্ধু
তুচ্চ এই বেদনাৰ ফাঁকে ফাঁকে
মন মোৰ ভৰি উঠে
হাঁহিৰ চিম্ফনী আৰু কোনো সূৰ্যস্নাত মহানগৰীৰ
আলোক-উজ্জ্বল স্বপ্নৰ শিখাৰে।
ৰচিলোঁ বুৰঞ্জী য’ত
ভয় আৰু ব্যৰ্থতাৰ বোজাৰে গধুৰ কৰি
সেই মৃত চহৰীৰ কোনো এক কদৰ্য গলিৰ দাঁতিত
জীৱনৰ বাৰাণ্ডাত বহি বহি মনে যদি দেখে এক সপোন
সোণালী তৰাৰ এমুঠি হাঁহি সোণালী মদৰ সুৰভি আহি
খিৰিকীৰ ৰেচমত যদি তুলি যায় দুটি এটি ঢউ
মন উৰি যাব
হেজাৰ পাখিৰ স’তে
আৱছায়া আকাশৰ দুৱাৰ বিচাৰি।
তেনে এটা কবিতাৰ কিমান দাম? বৰ বেছি জানা?

কোনো এক নীল নেবুলাৰ নিবিড় আৰাম
যদি নামি আহে
মোৰ পৃথিৱীৰ এটা আহিনৰ পাতল সন্ধিয়া
গধুৰ কৰি তুলিম বুলি।
তেনে এটা সন্ধিয়া হয়তো আহিব নামি
খেলিমেলি দুই-চাৰিমুঠি চুলিৰ আন্ধাৰ
মোৰ মুখৰ আগত উপচি পৰিব
ফেনীল অজস্ৰ চুলিৰ কোমল পৰশ;
মোৰ নাকৰ আগত ওপঙি উঠিব
বহুত ফুলৰ দৰে
মেঘ-মেঘ কথা চিনাকি মুখৰ
আৰু সেই নিঃসংগ কোঠাৰ বতাহ হয়তো গধুৰ হ’ব
সুৰভিৰ স’তে
চিনাকি দেহৰ আৰু ৰজনীগন্ধা ফুলৰ।
তেনে এটা গধূলি গধুৰ কৰা
মৰমে মধুৰ কবিতাৰ দাম হয়তো হ’বও পাৰে
আকাশ জোনাক আৰু বহুতো ৰামধেনু।
আজে বাজে এহেজাৰ কথাৰ আকাশ ফেনেকি পাৰ হৈ
মচলা-বনৰ এচাটি নিচাৰ নিচিনাকৈ
যদি নামি আহে ঈশ্বৰ আৰু মৃত্যু
ইচকুলীয়া ছোৱালীৰ সৰু এটি প্ৰাৰ্থনাৰ দৰে
ধূপৰ ধোঁৱাৰ স'তে মই যদি হঠাতে হেৰাই যাওঁ
অনুস্বৰ বিসৰ্গৰ ভিৰৰ মাজত।
তেনে এপিয়লা তৰমুজ মদৰ দাম কৈ যোৱা ঈশ্বৰ,
জাপানী পুতলাৰ ঈশ্বৰ,
তুমিতো জানা তাৰ দাম কিমান ধুসৰ!

যি কবিতা আজিও পৃথিৱী পোৱাহি নাই
সেই কবিতা আহক নামি স্বপ্নৰ আলিবাট পোহৰ কৰি
মোৰ খিৰিকীৰ ৰেচমত উঠক ভাহি
এখনি মুখ আৰু এমুখ হাঁহি।
সেই এটা কবিতাৰ দাম বহুত বেছি
ঘামৰ দিনৰ ঈশ্বৰ আৰু গধূলিৰ প্ৰিয়া
তুমি জানা
মন আৰু সূৰ্যৰ পোহৰ!
তাৰ বিনিময় মোৰ এই জীৱন, বহুতো আবেলি আৰু মই;
আৰু তোমাৰ কাৰণে
নিৰিবিলি কল্পনাৰ মজিয়া বিচিত্ৰ কৰা কথাৰ আলপনা
আফিঙৰ নিচা বুলি হাঁহিবৰ বৰ বেছি অধিকাৰ
ক্ষমা কৰা বন্ধু
বেদনা-বিধুৰ দিনেৰে গধুৰ এই জীৱনৰ
তুচ্চতাৰ ফাঁকে ফাঁকে
বৰ মন যায় সপোন দেখাৰ
নুফুলা ফুলৰ ফুলাম হাঁহিৰ সপোন দেখাৰ।

©PWF

['পাপৰি' শীৰ্ষক প্ৰেমৰ কবিতাৰে অসমীয়া সাহিত্যত এসময়ত খলকনিৰ সৃষ্টি কৰা কবি গণেশ গগৈ(জ. ২৮.১২.১৯০৭-মৃ. ২১.০৮.১৯৩৮)ৰ আজি ম...
21/08/2026

['পাপৰি' শীৰ্ষক প্ৰেমৰ কবিতাৰে অসমীয়া সাহিত্যত এসময়ত খলকনিৰ সৃষ্টি কৰা কবি গণেশ গগৈ(জ. ২৮.১২.১৯০৭-মৃ. ২১.০৮.১৯৩৮)ৰ আজি মৃত্যু বাৰ্ষিকী। এটি কবিতাৰে কবিলৈ শ্ৰদ্ধা যাচিলোঁ।]

শুনিবৰ মন যদি নেথাকে তোমাৰ
গণেশ গগৈ

শুনিবৰ মন যদি
নেথাকে তোমাৰ সখী
শুনালে কি হ’ব মোৰ বিননি বুকুৰ?
নেবাজেতো আৰু সেই
তাহানিৰ মধুবীণা
নুফুটেতো আৰু সখী সুধাসনা সুৰ।

ৰূপহী জোনাক ৰাতি
দূবৰি দলিচা পাতি
দুয়ো বহি কত দিন গাইছিলোঁ গীত,
দুয়োৰে বুকুৰ সুৰ
একেটি সুৰতে কঁপি
সৰিছিলে ফুল কলি ফাগুনী ৰাতিত।

সেইদিনা কইছিলা
“গোৱা সখা আৰু গোৱা
ইমান সুৱদি লাগে গীত শুনি শুনি,
ইমান মধুৰ লাগে
ফুলাম ধুনীয়া ধৰা
ওপৰত সোণতৰা, জোন জিলিকনি।”

সিযে সখী পৰপাৰ,
আজি আছে বৰষাৰ
আকাশত ক'লা মেঘ তলত আন্ধাৰ,
সেই সুৰ শেষ হ'ল
সেই বীণা ভাগি গ'ল
থাকিল এডালি তাৰে ছিগাভগা তাঁৰ!

সেয়েহে নিৰলে বহি
গালে গাম নিজা গান
সৰিলে সৰিব মোৰ নিজা চকুলোৰ,
শুনিবৰ মন যদি
নেথাকে তোমাৰ সখী
শুনালে কি হ’ব মোৰ বিননি বুকুৰ।

……
‘গণেশ গগৈৰ ৰচনাসম্ভাৰ’, জ্যোতি প্ৰকাশন, ১৯৯১, পৃ. ৩৬৮





['ভাঙনিকোঁৱৰ' আনন্দচন্দ্ৰ আগৰৱালা(জ. ১৮৭৪-মৃ. ১৯৪০)ৰ সৰহভাগ কবিতাই বিদেশী কবিতাৰ ভাঙনি। তেওঁৰ অনুবাদকৰ্মক একধৰণৰ পুনৰ্সৃ...
20/08/2026

['ভাঙনিকোঁৱৰ' আনন্দচন্দ্ৰ আগৰৱালা(জ. ১৮৭৪-মৃ. ১৯৪০)ৰ সৰহভাগ কবিতাই বিদেশী কবিতাৰ ভাঙনি। তেওঁৰ অনুবাদকৰ্মক একধৰণৰ পুনৰ্সৃষ্টি বুলিব পাৰি। মূল কবিতা পঢ়া নাথাকিলে বা অনুবাদ বুলি কোনোবাই কৈ নিদিলে তেওঁৰ ভাঙনি মৌলিক সৃষ্টি যেনেই লাগে। 'জীৱন সংগীত' তেওঁৰ এক অনবদ্য পুনৰ্সৃষ্টি। এই কবিতাটোৰ মূল হ'ল আমেৰিকান কবি হেনৰি ৱাডছৱৰ্থ লংফেল'(জ. ১৮০৭- মৃ. ১৮৮২)ৰ 'A Psalm of Life'। প্ৰথমে 'ভাঙনিকোঁৱৰ'ৰ সৃষ্টি পঢ়ক আৰু তাৰপিছত মূল কবিতাৰ আনন্দ লওক। দুয়োটা সৃষ্টিকৰ্ম পঢ়াৰ পিছত আপোনাৰ মনত উদয় হোৱা চিন্তাখিনি Share কৰিবলৈ নাপাহৰিব।]

জীৱন সঙ্গীত
আনন্দচন্দ্ৰ আগৰৱালা

শোকৰ কবিতা ৰচি, দুধাৰি চকুলো মচি
নক'বা জীৱন মিছা নিশাৰ সপোন,
অসাৰ সংসাৰ ভাই, ইয়াত সকাম নাই
মোহময় মায়াময় সকলো মাথোন।

পুত্ৰ কন্যা পৰিবাৰ কোন তযু তুমি কাৰ
বুলি হেৰা অবাবত নকৰাঁ বেজাৰ,
কলা-ঘুমটীয়া হই, আতমা যে আছে ৰ'ই,
জানিবা মৰণ নাই এই আতমাৰ।

অস্থায়ী মানৱ দেহা কৰিম দুদিন বেহা
ফুৰিম দুদিন মাথোঁ সংসাৰ-হাটত,
দুদিনৰ অন্ত হ'লে আয়ুস ঢুকাই গ'লে
সুন্দৰ দেহাৰ ঠাই শেষ শ্মশানত।

চকু কাণ নাক যাব, হাড় ছাল নাশ পাব
মাটিৰ মানুহ তুমি মাটিত মিলিবাঁ,
অবিনাশী নিত্যধন, অমৰণ অভগন
অনন্ত উন্নতিশীল আতমা জানিবা।

সদায় চকুলো টোকা দুখত মগন থকা
ভোগ সুখ জীৱনৰ উদ্দেশ্য নহয়,
এনেভাবে কাম কৰাঁ দিনে যেনে আগবাঢ়া
প্ৰতিদিনে খোজ যেন আগলৈহে যায়।

পল পল দণ্ড কৰি, সময় গ'ইছে উৰি
পাখি-লগা কাঁড়ৰ নিচিনা অবিৰাম,
বহু দূৰ আছে গতি, সময় তাকৰ অতি
কৰিব লগীয়া আমি আছে বহু কাম।

দিন যায় আহে ৰাতি, আয়ুয গ'ইছে টুটি
লাহে লাহে চমু চাপি আহিছে মৰণ,
সংসাৰ যুঁজৰ ঠাই, শুবৰ সকাম নাই,
কাচি-পাৰি যুঁজা সবে কৰি প্ৰাণ পণ।

এলাহ-নিহালী থোৱাঁ, বীৰ-বেশ গাত লোৱাঁ,
নহ'বা মৰাৰ প্ৰায় জ্ঞানৰ সন্তান,
নহ'বা গৰুৰ দৰে খুচিলেহে খোজ ধৰে
ৰণত বীৰেন্দ্ৰ বুলি হোৱাঁ খ্যাতিমান।

কল্পনা চকুৰে চাই যেনেকি সুন্দৰ পাই
নকৰিবা দূৰ ভবিষ্যক পতিয়ন,
অতীত মৰিল গ'ল, তাৰ কথা অন্ত হ’ল
মনৰ পৰাই তাক কৰাঁ বিসজ্জৰ্ন।

যিহকে আগত পোৱাঁ, ততালিকে কৰি যোৱাঁ
জীৱন্ত জাগ্ৰত বৰ্ত্তমান সময়ত,
সাহক সাৰথি কৰাঁ কৰ্ত্তব্যৰ পাছে লৰা,
ঈশ্বৰ কৰুণাময় আছে ওপৰত।

মহা মহা পুৰুষৰ চানেকিৰে জীৱনৰ
আমিও কৰিব পাৰোঁ জীৱন গঢ়িত,
অভিনয় শেষ হলে আয়ু বেলি মাৰ গলে,
থ'ই যাব পাৰোঁ খোজ সময়-বালিত।

কেতিয়াবা হব পাৰে, কোনো দুৰ্ভগীয়া নৰে
জীৱন সমুদ্ৰ মাজে নাও বুৰ গ'ই,
অঠাই পানীত পৰি, কক্ বক্ কৰি কৰি
ঢউৰ কোবত যদি আহি পাৰ পাই।

দেখি সেই খোজবোৰ, হ'ব তাৰ আশা ঘোৰ,
সাহ কৰি খোজে খোজে খোজ লব পাৰে।
তেনে হলে বলাঁ ভাই, শুবৰ সকাম নাই,
অপূৰ্ব জেউতি চোৱাঁ উন্নতিৰ শিৰে।

শিকা সৱে পৰিশ্ৰম, শিকাঁহে নীতি-ধৰম,
নেভাবিবা সুখ-দুখ কিনো কপালত,
কৰ্ত্তব্যৰ পাছে লৰাঁ ক্ৰমাগত কাম কৰাঁ
ফলাফল ফলদাতা বিভুৰ হাতত।

(পুৰণি বানান অপৰিৱৰ্তিত)



[হেনৰী ওৱাডছৱৰ্থ লংফেল'ৰ মূল কবিতাটো]

A Psalm of Life
By Henry Wadsworth Longfellow

What The Heart of The Young Man Said
To The Psalmist.

Tell me not, in mournful numbers,
Life is but an empty dream!
For the soul is dead that slumbers,
And things are not what they seem.

Life is real! Life is earnest!
And the grave is not its goal;
Dust thou art, to dust returnest,
Was not spoken of the soul.

Not enjoyment, and not sorrow,
Is our destined end or way;
But to act, that each to-morrow
Find us farther than to-day.

Art is long, and Time is fleeting,
And our hearts, though stout and brave,
Still, like muffled drums, are beating
Funeral marches to the grave.

In the world’s broad field of battle,
In the bivouac of Life,
Be not like dumb, driven cattle!
Be a hero in the strife!

Trust no Future, howe’er pleasant!
Let the dead Past bury its dead!
Act,— act in the living Present!
Heart within, and God o’erhead!

Lives of great men all remind us
We can make our lives sublime,
And, departing, leave behind us
Footprints on the sands of time;

Footprints, that perhaps another,
Sailing o’er life’s solemn main,
A forlorn and shipwrecked brother,
Seeing, shall take heart again.

Let us, then, be up and doing,
With a heart for any fate;
Still achieving, still pursuing,
Learn to labor and to wait.



©pwf

[ফ্ৰান্সৰ Sein নদীৰ পাৰত কবিৰ ঘৰ-বিৰহ (Homesickness) আৰম্ভ হৈছে। ইখনৰ পিছত সিখনকৈ অসমৰ নদীৰ নাম তেওঁৰ মনলৈ আহিছে। আজি কব...
19/08/2026

[ফ্ৰান্সৰ Sein নদীৰ পাৰত কবিৰ ঘৰ-বিৰহ (Homesickness) আৰম্ভ হৈছে। ইখনৰ পিছত সিখনকৈ অসমৰ নদীৰ নাম তেওঁৰ মনলৈ আহিছে। আজি কবিৰ জন্মবাৰ্ষিকী। এটি বিখ্যাত কবিতা আগবঢ়ালোঁ-- ]

চেনৰ পাৰত
(ঘৰ-বিৰহীৰ উক্তি)
অজিৎ বৰুৱা

"কবি, চিলাৰ পৰ্বতত চাৰি কড়াৰ
মাটি কিনিছোঁ। মঞি নাযাঞো।"

মই অসমক ভাল পালোঁ গোঁৱাৰৰ দৰে
বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক মোৰ নমস্কাৰ।
সেয়ে চেনৰ পাৰত
মনোৰম বসন্তত
মই বহি আছোঁ ব'হাগৰ ভৰ দুপৰীয়া
মাজ পথাৰৰ নিথৰুৱা এক
শাওঁৰা গছৰ তলত
আজাৰা গাঁৱত।
(ৰ'দ য'ত বৰষুণ অনুমান হয়
সেইমান দূৰলৈ চাইছেনে কেতিয়াবা
অপাৰ পথাৰত?)
দেখি আছোঁ ফৰকাটিং জংচনত
এখন ৰাতিৰ ৰেল
অনন্ত কালৰ বাবে স্থিৰ।

মোৰ ঠাই ইয়াত নহয়
মোৰ ঠাই বৰচিলা বিলৰ পাৰত
কালদিয়া নদীৰ পাৰত
বিৰিণাৰ বনৰ মাজত
কলঙৰ ভগা দলঙত
ৰঙাগৰা বাগানত।
শ্যম্পাইনৰ চকাল মাটিত যি নিচা--
দার্জিলিং পৰ্বতৰ গেৰুৱা মাটিত
যি সুবাস গজে,
অন্যত নগজে।
যি মন গজিল লুইতৰ পলসত
যি মন সদায়ে ভ্রমে
পাগ্লাদিয়াৰ দাদিদিগাৰ মাজত
তাৰ নিস্তাৰ তাৰ পাৰে পাৰে।

***

সামান্য যি দেখিলোঁ পৃথিৱীৰ ৰূপ
সিমানে হেঁপাহ হ'ল
মোৰ আইৰ আঁচলৰ
তলসৰা বকুলৰ
ফুল পাহলৈ :

***

মোৰ কোনো দৰকাৰ নাই
চেনৰ বুকুত বুৰঞ্জীৰ নাও ভহা চোৱা
মই চাব খোজোঁ অপলক অচেতনভাৱে
বাঁহৰ পাতৰ ওপৰেদি বেলি লহিওৱা।
মোৰ কোনো দৰকাৰ নাই
আধুনিক চিত্রকলা সংগ্রহশালাত ঘোঁৰাৰ ঢেঁকুৰ চোৱা
মই চাব খোজোঁ ভগা লোহোৰাত
কাজলীৰ দানা উতলোৱা।
মোৰ কোনো আৱশ্যক নাই--
চেন, লোৱাৰ, ইজেয়াৰ শৃংখলিত নদী,
মই দেখোঁ দিচাঙত আহাৰৰ বান
মাৰ নাও পাক খোৱা পাৰ ভঙা ধাৰ।

হ্ৰৈনে ডেকার্ট, কোঁট, ছাট্, তোমালোকে ভাবা, সেয়ে আছা?
মই দেখোঁ সেয়ে আছোঁ, মই শুনো সেয়ে আছোঁ
মই গোন্ধ পাওঁ, স্বাদ পাওঁ, উম পাওঁ সেয়ে আছোঁ
আৰু
মই অসমক ভাল পালোঁ গোঁৱাৰৰ দৰে
সেয়ে আছোঁ।
বিশ্বব্ৰহ্মাণ্ডক মোৰ নমস্কাৰ।

…………
'অজিৎ বৰুৱা কবিতা সমগ্ৰ', ২০১৫, পৃ. ১৪৬-১৪৮

©PWF

[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাই অতীতক কেন্দ্ৰ কৰি দুটা কবিতা লিখিছিল-- 'অতীতক নেযাবা পাহৰি' আৰু 'অতীতক যোৱাহে পাহৰি'। দুয়োটা কবিতাই ...
18/08/2026

[যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰাই অতীতক কেন্দ্ৰ কৰি দুটা কবিতা লিখিছিল-- 'অতীতক নেযাবা পাহৰি' আৰু 'অতীতক যোৱাহে পাহৰি'। দুয়োটা কবিতাই অসমীয়া কাব্য-সাহিত্যৰ জগতত এক নজহা নপমা সৃষ্টি। 'অতীতক নেযাবা পাহৰি' কবিতাটো ৪ আগষ্ট তাৰিখে এই পেজত আগবঢ়োৱা হৈছিল। আজি 'অতীতক যোৱাহে পাহৰি' কবিতাটো আগবঢ়ালোঁ।]

অতীতক যোৱাহে পাহৰি
যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা

নাৱৰীয়া, মেলি দিয়া নাওখনি মোৰ
মিছাকৈয়ে আছা বাট চাই,
কোন আছে কেনি মোৰ আহি কাষলই
চেনেহেৰে দিবহি বিদায়।

দুদিনীয়া সংসাৰৰ আলহী ঘৰত
দুদিনৰ মাথোঁ লীলা-খেলা;
দুদিনৰ জনা-শুনা মৰম-চেনেহ
শেষ হয় দুদিনৰ মেলা।

দুধাৰি চকুলো লই যায় আগুৱাই
আধাকৰা কাম এৰি থই,
জগতৰ এচুকেদি কেনিবা অকলে
কালৰ কোলাতে মিলে গই।

জুৰণি জুৰণি বুলি বিয়াকুল হই
ফুৰে মাথোঁ হাবাথুৰি খাই,
শেষ হয় তিলেকতে অথিৰ জীৱন
জগতত জুৰণি নেপাই।

ইফালে সিফালে চায় কাতৰ ভাবেৰে
হেঁপাহেৰে চেনেহ বিচাৰি,
সুখৰ সোঁতত ভাহে দুখৰ নাৱত
ছঁয়াময়া চেনেহ-ভিখাৰী।

মধুৰ বাঁহীৰ তান আহে বতাহত
দূৰতেই শুনা পাতি কাণ,
দূৰতে সৌন্দৰ্য তাৰ দূৰতে মাধুৰী
ওচৰত প্ৰাণ শূন্য তান।

ক’ৰনো পখীটি আহি গছৰ ডালত
কই গ’ল মৰমৰ কথা,
নীৰৱ গছৰ ডাল নীৰৱে থাকিল
নুবুজিলে হৃদয়ৰ বেথা।

গঢ়িছিলা ৰঙমনে শিলৰ প্ৰতিমা,
পূজিছিলা ধূপ-ধুনা লই,
ৰাখিছিলা মন্দিৰৰ গুপুত কোণত
মানুহৰ চকু-আঁৰকই।

ঢালি দিয়া অন্তৰৰ ভকতিৰ ধাৰা
আৱেগত গালা কত গান,
কতবাৰ হেঁপাহেৰে সাবটি ধৰিলা
প্ৰতিমাৰ পালা জানো প্ৰাণ?

সুঁৱৰি সুঁৱৰি কিয় অতীতৰ স্মৃতি
মিছাতেই নিজে দুখ পোৱাঁ?
মুখানি মোলান কিয়, মিছাতে চকুলো,
অতীতক পাহৰি পেলোৱা।

ছিঙি দিয়াঁ চেনেহৰ মায়াজৰী গছ
নুশুনিবা সপোনৰ বাণী,
হৃদয়ৰ হুমুনিয়া শূন্যে মাৰ য'ক
চিতা-জুই নুমক আপুনি।

সময়ৰ প্ৰতিশোধ, কোনে বাধা দিব
জগতত অকলশৰীয়া,
যাওক উটি যেনি-তেনি সোঁতৰ লগত
মেলি দিয়াঁ নাও নাৱৰীয়া।

………………
'যতীন্দ্ৰনাথ দুৱৰা ৰচনাৱলী', ১৯৯৭, পৃ.১৮৩-৫।

©PWF

দেবকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কবিতাৰ এক অনবদ্য সমালোচনাড° প্ৰফুল্ল কটকীসাগৰৰ বিশালতাক আলম্বন ৰূপে লৈ কবিয়ে তেওঁৰ 'হিয়াহী...
17/08/2026

দেবকান্ত বৰুৱাৰ 'সাগৰ দেখিছা' কবিতাৰ এক অনবদ্য সমালোচনা
ড° প্ৰফুল্ল কটকী

সাগৰৰ বিশালতাক আলম্বন ৰূপে লৈ কবিয়ে তেওঁৰ 'হিয়াহীনা প্রিয়া'ৰ ওচৰত নিজ হৃদয়ৰ সীমাহীন প্ৰেমৰ স্বৰূপ নিবেদন কৰিছে।

কবিতাটো আৰম্ভ কৰা হৈছে এটা প্রশ্নেৰে-- সাগৰ দেখা বা নেদেখাৰ প্রশ্ন। উপস্থাপন পদ্ধতিয়ে আভাস দিয়ে যেন কবিৰ প্ৰিয়া তেওঁৰ কাষতে আছে। দ্বিতীয় স্তৱকৰ পৰা কবিতাটোৱে নাটকীয় আত্মভাষণৰ (dramatic monologue) ৰূপ লৈছে।

প্রথম স্তৱকৰ প্ৰথম পংক্তিত থকা নাটকীয়তাৰ উত্তৰ হিচাপেই যেন দিয়া হ'ল এক আভাস-- ল লঘু অক্ষৰৰ মৃদুতাৰে (নীলিম, সলিল, উর্মিমালা) স্নিগ্ধ এক বিস্তীর্ণ জলশ্ৰেণীৰ আভাস। সাগৰৰ সীমাহীনতা প্ৰকাশ কৰাৰ উপযোগীকৈ ছন্দক ইয়াত গঢ় দিয়া হৈছে-- হ্রস্ব নহয়, দীর্ঘ, যেন তৰঙ্গায়িত লীলায়িত গতি।

দ্বিতীয় স্তৱকৰ পৰাই কবিয়ে তেওঁৰ অন্তৰখন সাগৰৰ লগত ৰিজাইছে: 'বেদনাৰে নীলা', 'বাসনাৰ লক্ষ ঢউ'ৰে থৌকিবাথৌ। কবিৰ তিনিটা প্রশ্ন-- দেখা নাই? শুনা নাই? বুজা নাই? সাগৰৰ পিছত কবিয়ে ৰামধেনু আৰু কেতেকীৰ উল্লেখেৰে নিজৰ হিয়াৰ ব্যাকুলতা প্রকাশ কৰিছে। তাৰ পিছত কেইটামান আপাতঃ বৈপৰীত্যৰ আভাস-- "জয় পৰা মালতীৰে জয়ৰ গৌৰৱমালা গথাঁ'ৰ প্ৰয়াস ইত্যাদি। এয়া যেন বিফলতাৰ ওচৰত হাৰ মানিব নোখোজাৰ ইংগিত। কবিৰ প্রিয়া 'হিয়াহীনা', তেওঁ নিজৰ চিন্তাতে বন্দী, কবিৰ অন্তৰৰ বেদনাৰ প্ৰতি তেওঁ উদাসীন। অবুজ বাসনা, অবুজ আকাঙ্ক্ষাৰ কৰুণ পৰিণতিৰ কথা কাব্যসুলভভাৱে প্ৰকাশ কৰি কবিয়ে সিবোৰৰ কৰুণ পৰিণতিৰ কথা কৈছে। কিন্তু তেওঁ আশাবাদী। তেওঁ তেওঁৰ প্ৰিয়াক আহ্বান কৰিছে তেওঁৰ 'দুটি নয়নৰ সহজপ্রভাৰে' তেওঁৰ জীৱনৰ অন্ধকাৰ নাশ কৰিবলৈ।

কিন্তু কবিতাটোৰ গৌৰৱ ইয়াৰ বক্তব্যতে সীমাবদ্ধ নহয়। ইয়াত কবিৰ ভাবানুভূতি আৰু বাগ্বিধিয়ে একাত্ম পৰিণতি লাভ কৰিছে, অৰ্থাৎ বাগাৰ্থই কবিৰ ঈঙ্গিত লক্ষ্য পূৰণ কৰিছে। কবিতাটোত উপৰ্যুপৰি দ্বিৰুক্তিৰ কৌশল প্রয়োগ কৰা হৈছে। কবিৰ আনুভূতিক তীব্রতা ইয়াৰ দ্বাৰা সূচিত হৈছে। ইয়াৰ লগতে আছে দুই এক আনুপ্রাসিক প্রকাশভংগীৰ কোমলতা-- 'প্ৰেমৰ পোহৰ দীপ্ত', 'বিজয়াৰ বিফল সন্ধ্যা', 'হিয়াহীনা' ইত্যাদি। আবেগৰ তন্ময়তা আৰু ভাষাৰ মাধুর্য, সাৱলীলতা আৰু সৌষ্ঠৱৰ সমাহাৰত কবিতাটোৱে ৰূপ লৈছে। কবিৰ হিয়াৰ বেদনা আৰু ব্যাকুলতা তেওঁতে সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই-- ই প্রকৃতিজগতলৈকো বিয়পিছে। কবিতাটোৰ অধিক অংশত এনে এটা ভাব ফুটি উঠিছে যে কবিপ্রিয়া যেন কবিৰ পৰিধিৰ বাহিৰত -- তাতেই কবিৰ আক্ষেপ। কিন্তু শেষ শাৰীত কবিয়ে তেওঁকো নিজ বৃত্তৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰি লৈছে।

সামৰণিৰ পিনৰ 'সন্ধিয়া আহিছে নামি' কথাষাৰে কোন সন্ধিয়াৰ কথা সূচাইছে? ই এক বিশেষ পৰিস্থিতিৰ সন্দৰ্ভ সূচিত কৰিছে। সন্ধিয়া ইয়াত দিনান্তৰৰ সময়জ্ঞাপক। আকৌ ব্যঞ্জনাৰ্থত ই প্ৰিয়াৰ উদাসীনতাত কবিৰ জীৱনলৈ নামি অহা আন্ধাৰৰ কথাও সূচাইছে বুলি বুজিব পাৰি, বিশেষকৈ 'অন্ধকাৰ মোৰ জীৱন'ৰ এই কথাষাৰৰ লগত সংগতি ৰাখি।

কবিতাটোৰ সাৰ্থকতাৰ অন্য এক উপাদান হ'ল ইয়াৰ স্বৰভংগী (tone) -- কবিয়ে তেওঁৰ প্ৰিয়াক উদ্দেশ্যি অন্তৰৰ অনুভূতি ব্যক্ত কৰা সুৰটোত যথার্থভাৱে প্ৰতিফলিত হৈছে তেওঁৰ ভাবৰ প্ৰগাঢ়তা। সার্থক ভাবজ্ঞাপনৰ বাবে এই সুৰটো অপৰিহাৰ্য। এক ক্ষোভৰ বা অনুযোগৰ ভাবো ইয়াত মুখৰিত হৈছে বুলি মনোযোগী, সংবেদনশীল পাঠকে ধৰিব পাৰে। তদুপৰি বচনভংগীত কথোপকথনৰ সহজ সান্নিধ্যৰ সুৰো স্পষ্ট।

'সাগৰ দেখিছা?' ৰোমান্টিক ভাববিলাসৰ এক সুন্দৰ উদাহৰণ। কবিৰ জীৱনৰ কেইটামান বেদনাক্লিষ্ট মুহূর্তই ইয়াত বাঙ্ময় ৰূপ লৈছে। কবিকল্পনাৰ ই এক নিটোল সৃষ্টি। অসমীয়া কাব্য সাহিত্যত ই অবিস্মৰণীয়, অতুলনীয় সৃষ্টি। কবি কীটছৰ কথাৰ আঁত ধৰি ক'ব পাৰি যে পাঠকৰ মনোজগতত ই এক স্মৃতি (remembrance) হৈ সজীৱ হৈ ৰয়-- তাতেই আছে কবিতাটোৰ এককত্ব।

………….....
'প্ৰায়োগিক সমীক্ষা', ১৯৯৫, পৃ. ৬৫-৬৬

©PWF

শত্রু-মিত্রহীৰেন্দ্ৰনাথ দত্তবুকুৰ ভিতৰত জ্বলা বনজুই একুৰাই শত্রু-মিত্ৰৰ ভেদাভেদ ছাই কৰি আগুৱাই আহি আছেযাক এদিন শত্রু ৰূপ...
16/08/2026

শত্রু-মিত্র
হীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত

বুকুৰ ভিতৰত জ্বলা বনজুই একুৰাই
শত্রু-মিত্ৰৰ ভেদাভেদ ছাই কৰি
আগুৱাই আহি আছে

যাক এদিন শত্রু ৰূপত পাইছিলোঁ
আজি বহু বছৰৰ ছাঁ-পোহৰৰ পাছত
তেওঁ কুটুমৰ ৰূপত উভতি আহিছে
সঁচা, বন্ধুত্ব জীৱনৰ অমিয়া
কিন্তু বিষপানৰ চোক নেপালে
জীয়াই থকাৰ মজা ক'ত?
বোধৰ অভ্যন্তৰ সুৰাসুৰৰ ৰণথলী

এবাৰ এজনে অপবাদেৰে মোক
ৰেপি থৈ গৈছিল
মূৰকত মই শঠা-মিতিৰ কাক কয়
হাড়ে হাড়ে বুজিলোঁ

মোৰ শত্ৰুৰ বুকুত মোৰ প্ৰতি জ্বলা ঈর্ষাই
মোৰ বুদ্ধি উজ্জীৱিত কৰে
জগাই তোলে মোৰ পৌৰুষ
বাধাৰ বিষাক্ত কীট মহ-ডাঁহ-জোকে জনায়
বনৰ চৰাই-চিৰিকটি জীৱ-জন্তুবোৰ
কেনেদৰে কালে কালে বর্তি আছে :

মই আচল সমাজ এখনত বাস কৰিছোঁনে?
মানুহৰ জিঘাংসাই মোক
হাবিলৈ যাবলৈ উদগায়
কিন্তু হায়, এতিয়া হয়তো হাবিত
হাবি আৰু নাই
মানুহৰ পশুত্বৰে হাবিবোৰ বিদীর্ণ,

ইস্কুলৰ অংক-পুথিত পোৱা তেলসনা খুঁটা এটাত
কোনোবা এটা কুৰি হাত উঠি
দহ হাত খহি অহাৰ অংক এবিধ কৰিছিলোঁ
উঠা-নমা আৰু নমা-উঠা জীৱন-নাটৰো
গণিত হেলৌ-হেচৌ,
চোৰ-কাঁইটৰ জোঙা আগ এটা
বহুতৰ তলুৱাত কেনেবাকৈ সোমায়
প্রিয় শত্রু, গা তেল-পিছল কৰি
মই যে মনৰ নিভৃত স্থানত
নিতৌ তোমাৰ সৈতে কায়দাৰে
মল্লযুঁজ কৰি আছোঁ
জীৱন যুঁজৰ খেল
'হাৰিয়া জিনয় কেহো জিনিয়া হাৰয়।'...

…………………
'হীৰেন্দ্ৰনাথ দত্তৰ কবিতাসমগ্ৰ', ২০১৬, পৃ. ২৪৭-২৪৮

হীৰেন্দ্ৰনাথ দত্ত (১৯৩৭-২০১৬) এগৰাকী কবি, সমালোচক আৰু শিক্ষাবিদ। তেওঁ 'মানুহ অনুকূলে' কাব্য-সংকলনৰ বাবে ২০০৪ চনত সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰিছিল।




15/08/2026

You simply cannot afford to miss this thought-provoking Assamese poem by the renowned author Harekrishna Deka

Address

Dibrugarh
786001

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Reader's Poems - Poetry without Fear posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Establishment

Send a message to Reader's Poems - Poetry without Fear:

Shortcuts

Share

Category