Stories of Vidarbha

10/07/2024

विदर्भाच महत्त्व, इतिहास आणि काही समस्या याविषयीचा हा व्हिडिओ.

Use the code ‘RTLIVE’ to get Our Courses at Maximum discount!Hurry Enroll Now : https://studyiq.u9ilnk.me/d/34Tsa2EIByUPSC IAS Live GS Foundation 2025 P2I Ne...

04/03/2024

Ramdegi, Tadoba.

PC: (Vishwas Ugale)

02/03/2024

भक्ती= मनाची शुद्धी आणि वातावरणाची अशुद्धी?

गेल्या ४-५ वर्षापासून या पुरातन विष्णू मंदिरात जात आहो. जवळपास १२-१३ व्या शतकात जयदेव परमाराने बांधलेलं हे मंदिर. वातावरण खूप शांत असते या मंदिराजवळ. आजूबाजूला जंगल आणि त्यात हे जुनं मंदिर! माहोल combination!

पण इतक्यात या मंदिरात लगबग खूप वाढलेली दिसत आहे. इतका कचरा कधी मी बघितला नाही. शांत, सुंदर, दैवी वातावरणाला असं खराब करू नका रे.

पहिलेच त्या मंदिरावर असणाऱ्या शिल्पांची काळजी कुणी घेत नाही आहे.
हळू हळू त्यावरील शिल्प पुसटशी होत आहेत आणि त्यात हा कचरा.

कमीत कमी गाडगे महाराजांची तरी शिकवण लक्षात ठेवा.

17/01/2024

विभाजनपूर्व चंद्रपूरचे (आजच्या चंद्रपूर व गडचिरोली या जिल्ह्यांचे) इतिहासकार - अण्णाजी जयराम अर्थात अ. ज. राजूरकर (१९२४-१९९२)

चंद्रपूरला स्वत:चा असा वैभवशाली इतिहास आहे हे जगाला दाखवून देणारे अग्रगण्य इतिहासकार म्हणून अ. ज. राजूरकर यांचे नाव घ्यावेच लागेल. १९५६ साली प्रकाशित झालेला त्यांचा 'चंद्रपूरचा इतिहास' हा ग्रंथ चंद्रपूरच्या इतिहासावरील प्रमुख संदर्भग्रंथ आहे. त्याचे प्रकाशन लोकनायक माधव श्रीहरी उपाख्य बापुजी अणे यांच्या हस्ते तर लोकाग्रणी बाबासाहेब देशमुख यांच्या उपस्थित झाले. त्या ग्रंथास विदर्भाच्या इतिहासाचे पितामह डॉ. यशवंत खुशाल देशपांडे यांची प्रस्तावना लाभली आहे. या ग्रंथाच्या निर्मितीसाठी राजूरकरांनी जवळपास १० वर्षे अहर्निश परिश्रम केले. अनेक पोथ्या, हस्तलिखिते, शिलालेख, प्राचीन दस्तऐवज यांचे अध्ययन करून राजूरकरांनी हा ग्रंथ निर्माण केला. त्यासाठी शेकडो गावांना भेटी दिल्या, रानवाटा धुंडाळल्या, किल्ले, मंदिरे, लेणी, गुंफा यांची भ्रमंती केली. डॉ. य. खु. देशपांडे, डॉ. शं. गो. चट्टे, महामहोपाध्याय वा. वि. मिराशी, सेतू माधवराव पगडी, भाऊजी काकडे इ. ज्येष्ठ प्रभूतींची चर्चाविनिमय करुन गोष्टींची उकल केली व काही मौलिक निष्कर्ष मांडले.

या ऋषित्युल्य इतिहास संशोधकाची जन्मशताब्दी येत्या २७ जानेवारी २०२४ रोजी येत आहे. त्याचे औचित्त्य साधून इतिहासकार अ. ज. राजूरकर स्मृती प्रतिष्ठानच्या वतीने चंद्रपूर येथील जिल्हा परिषदेच्या मा. सा. कन्नमवार सभागृहात त्यांचा जन्मशताब्दीसोहळयाचा कार्यक्रम साजरा केला जाणार आहे. या प्रसंगी त्यांच्या जीवन व कार्यावर आधारित गौरवग्रंथाचे प्रकाशन सुद्धा केले जाणार आहे. या प्रकाशन सोहळ्यात डॉ. चंद्रशेखर गुप्त, डॉ. र. रा. बोरकर या ज्येष्ठ इतिहास संशोधकांची विशेष उपस्थिती राहणार असून ते उपस्थित इतिहास अभ्यासकांना ते मार्गदर्शन करतील. या सोहळ्याच्या प्रसंगी 'गोंडवन इतिहास संशोधन मंडळा'ची स्थापना केली जाणार आहे. चंद्रपूर-गडचिरोलीच्या पर्यायाने गोंडवनाच्या इतिहास संशोधनास चालना देणे व येथील ऐतिहासिक वारसास्थळांचे जतन व संवर्धन करणे यांसाठी गोंडवन इतिहास संशोधन मंडळ कटिबद्ध असेल.

02/10/2023

स्वच्छता अभियान!

22/09/2023

महालक्ष्मी.

दरवर्षी, पाऊस कमी होत असताना, महाराष्ट्रातील अनेक कुटुंबे काही दिवस आधी आणलेल्या गणेशाच्या शेजारी बसण्यासाठी गौरी म्हणून देवीची प्रतिमा घरी आणतात. ती हिरवी साडी आणि बांगड्या घालून येते. गौरीचे सर्व विधी स्त्रियाच करतात. तेच तिला घेऊन फिरतात, तिला अंथरूण घालतात, तिला खायला घालतात, नाचतात आणि तिला आनंद देण्यासाठी तिच्याभोवती खेळतात. देवी तिच्या माहेरी "तिला तिचा वेळ" मिळावा म्हणून आली आहे अशी कल्पना आहे. याच धारणेवर बंगाल, ओडिशा आणि आसाममधील दुर्गा पूजा काही आठवड्यांनंतर आयोजित करण्यात येते.

गौरीला कालीचे सौम्य रूप म्हणून पाहिले जाते, म्हणूनच ती साडी नेसते आणि तिचे केस फुलांच्या माळांनी बांधते. कधी कधी, ती एकटी स्त्री म्हणून येते, तर कधी जोडीमध्ये: ज्येष्ठा गौरी (मोठी गौरी) आणि कनिष्ठा गौरी (लहान गौरी), ज्यांना कधी कधी गणेशाच्या माता किंवा गणेशाच्या बहिणी किंवा फक्त मैत्रिणी म्हणून ओळखले जाते. त्यांना अधूनमधून महालक्ष्मी म्हणून ओळखले जाते, जी विष्णूची पत्नी नाही, तर दुर्गेचे स्थानिक रूप आहे, जी शिवाची पत्नी आहे. या असंख्य मौखिक स्पष्टीकरणे सूचित करतात की ह्या पूजेचे मूळ स्थानिक आहे. ही भावनांची घरगुती अभिव्यक्ती, कोणत्याही विशिष्ट शास्त्राच्या आदेशावर आधारित नाही.

देवदत्त पटनायक
मूळ लेख इंग्रजीत आहे.
त्या लेखातला (https://devdutt.com/no-fish-for-gauri-this-year/?s=09) काही भाग इथे पोस्ट करतोय.