Informacja o zadaniu publicznym
Informujemy, że PTK M. Kopernik otrzymało dofinansowanie ze środków Kancelarii Prezesa Rady Ministrów w ramach konkursu „Polonia i Polacy za Granicą 2023”. Nazwa zadania publicznego: Świat opisany po polsku – wsparcie mediów polonijnych w Europie Środkowej, Środkowo-Wschodniej, Azji i krajach byłego ZSRS
Kwota dotacji: 9000,00 PLN
Całkowita wartość zadania publiczn
ego: 305 264,00 zł
Zadanie publiczne pn. „Świat opisany po polsku – wsparcie mediów polonijnych w Europie Środkowej, Środkowo-Wschodniej, Azji i krajach byłego ZSRS” polega na dofinansowaniu kosztów związanych z wydaniem mediów polonijnych: tytułów drukowanych oraz internetowych. Historia Towarzystwa
Polonię chorwacką można podzielić na 2 grupy. Pierwsza fala migracji zaczęła się po I wojnie światowej, kiedy to odrodzona Rzeczpospolita Polska oraz utworzone wspólne Królestwo Serbów, Chorwatów i Słoweńców nawiązały stosunki dyplomatyczne i rozpoczęły tworzenie wspólnych placówek dyplomatycznych i konsularnych. Dla rządu odrodzonej Polski najważniejszą i bardzo pilną sprawą było objęcie opieką oraz ochroną prawną Polaków, którzy licznie zamieszkiwali terytoria byłej Monarchii Austro-Węgierskiej. Według spisu ludności z 1910 roku na terytorium Królewstwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców mieszkało ponad 10000 Polaków. Byli to głównie osadnicy z Galicji, którzy przybywali do Bośni w poszukiwaniu lepszego życia. Wtedy to w 1919 roku został utworzony pierwszy Konsulat RP w Zagrzebiu, a zadania powierzono pierwszemu konsulowi dr Šandorowi Ungarowi. Jego aktywną pracę w zbliżaniu narodów słowiańskich przerwała nagła śmierć. Zmarł podczas wykonywania obowiązków służbowych w 1920 roku. Pracę zmarłego konsula kontynuowali jego następcy. Doszło między innymi do upowszechniania pozytywnego wizerunku Polski, rozwinęły się kontakty w dziedzinie kulturalnej i naukowej. Wtedy to z inicjatywy Konsulatu RP powstały organizacje i instytucje kultywujące polskość i język ojczysty wśród miejscowej Polonii. W 1929 roku powołano organizację polonijną „Ognisko Polskie”, przekształcone później w Związek Polski, który to w 1936 roku zrzeszał ok. 900 członków. Po klęsce wrześniowej zaczęła się fala uchodźców. Liczba Polaków zamieszkałych na tych terenach zaczęła się zmniejszać i około 18000 Polaków z Bośni zdecydowało się na powrót do Kraju. Pozostało ok. 5% Polaków, którzy byli powiązani rodzinnie, czy też nie mieli możliwości finansowych na powrót do Kraju. Organizacja polonijna zawiesiła swoją działalność. Druga migracja Polaków (do byłej Jugosławii) nastąpiła w latach 60 – 80.tych, kiedy to nastąpiło masowe zawieranie małżeństw Polek z Jugosłowianami. Te małżeństwa to głównie znajomości studentów przebywających na praktykach w Polsce, ekspansja współpracy gospodarczej obu krajów, wyjazdy grupowe na wakacje nad Adriatyk, targi i wystawy zagraniczne itp. Po tej długiej przerwie, nowe pokolenie Polaków zamieszkałych w byłej Jugosławii znowu zaczęło odczuwać potrzebę zorganizowania się w celu niesienia sobie pomocy, wspierania się moralnie. W okresie 1985–1990 często spotykaliśmy się w Konsulacie Generalnym RP w Zagrzebiu i wtedy to na jednym ze spotkań zrodziła się myśl utworzenia polskiej organizacji polonijnej. Dzięki wsparciu i życzliwości, śp. Konsula Generalnego Kołatkowskiego, następnie Nestorowicza i Ich następców zaczęliśmy robić pierwsze kroki w celu uzyskania zezwolenia na rejestrację organizacji polonijnej w Chorwacji. Zapał i inicjatywa kilku Pań po kilkumiesięcznym załatwianiu formalności zostały uwieńczone pomyślnym rezultatem. Otrzymaliśmy zgodę od władz Zagrzebia na zarejestrowanie naszej organizacji. Było to wielkie wydarzenie i ogromna radość dla wszystkich zainteresowanych, którzy pragnęli stworzyć organizację polonijną. Po przygotowaniu Statutu i spisu zarejestrowanych (było 60 ankiet członkowskich) dnia 16 lutego 1990 roku zarejestrowaliśmy pierwszą w Chorwacji organizację polonijną, a za patrona wybraliśmy wielkiego polskiego uczonego Mikołaja Kopernika. Od samego początku naszej działalności poświęciliśmy wiele czasu na naukę języka polskiego, szczególnie wśród dzieci i młodzieży, jako podstawę do zachowania tożsamości narodowej. Z każdym rokiem przybywało nam członków i nasze spotkania odbywały się regularnie a zakres swojej działalności poszerzaliśmy w szybkim tempie. Poprzez swoją działalność dążyliśmy do zaspokojenia różnych potrzeb naszej Polonii. Zorganizowaliśmy i realizowaliśmy;
szkółkę j. polskiego dla dzieci i młodzieży,
imprezy i spotkania z okazji świąt narodowych i kościelnych,
organizowaliśmy msze w j. polskim
współpracowaliśmy z Konsulatem RP w Zagrzebiu przy organizacji kolonii letnich dla dzieci oraz kursów j. polskiego dla młodzieży i studentów Polonistyki,
zaczęliśmy również wydawać Biuletyn Informacyjny z myślą o osobach s poza Zagrzebia. Niestety nasza działalność została przerwana. W 1991 roku zaczęła się wojna i naszą działalność ukierunkowaliśmy na niesienie pomocy ludziom zagrożonym wojną. Wysyłaliśmy apele do Ojca Świętego Jana Pawła II, do Prezydenta RP Lecha Wałęsy, do Sejmu, Czerwonego Krzyża i Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. Otrzymaliśmy pomoc, którą przekazaliśmy naszym Rodakom zamieszkałym na terenach od Vukovaru do Dubrovnika oraz instytucjom chorwackim takim jak Caritas, Domy Dziecka i inne. Pomogli nam w tym przedstawiciele Wojska Polskiego – „Batalion Polski”, którzy przybyli do Chorwacji z ramienia ONZ. Na naszych wigilijnych spotkaniach gościliśmy żołnierzy z Batalionu, by mogli na obczyźnie poczuć atmosferę i ciepło domu polskiego. W ten sposób wspieraliśmy młodych żołnierzy dzielących razem z nami ten sam los z powodu okrutnej i niepotrzebnej wojny. Na jednym takim spotkaniu gościliśmy panią premier Hannę Suchocką, na innym biskupa Wojska Polskiego Leszka Głódzia. Organizowaliśmy również wyjazdy młodych żołnierzy do Rzymu, gdzie mogli spotkać się z Ojcem Św. Janem Pawłem II, być na Monte Casino i złożyć hołd poległym polskim bohaterom Armii Andersa oraz zwiedzić inne ciekawe miasta. Po wojnie nawiązaliśmy współpracę z podobnymi organizacjami polonijnymi w Kraju i za granicą. Nasze osiągnięcia zawdzięczamy przede wszystkim zrozumieniu i poparciu naszych potrzeb ze strony Konsulatu Generalnego, później Ambasady RP w Zagrzebiu, pomocy i dofinansowaniu Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”, Radzie Mniejszości Narodowych Chorwacji, różnym Fundacjom, sponsorom i osobom indywidualnym, którzy wspierali nasz wkład pracy społecznej w promowanie kultury polskiej, tradycji i obyczajów. Minione lata przyniosły nam wiele pięknych przeżyć i doznań. Niektóre z nich pozostaną na zawsze w naszej pamięci, np. spotkanie z Ojcem Świętym Janem Pawłem II w Zagrzebiu. Odwiedzali nas przedstawiciele władz polskich: polskiego Parlamentu – Sejmu i Senatu, rzecznik praw obywatelskich. Wszystkie te spotkania umacniały nasze więzi z Ojczyzną i dodawały sił do dalszej pracy społecznej w kraju naszego zamieszkania. Trudno wymienić wszystkie kontakty, w których nasze Towarzystwo było i jest efektywnym pośrednikiem wobec różnych polskich instytucji w celu przekazywania informacji czy też niesienia pomocy Rodakom. Pracowaliśmy w trudnych warunkach, do 2003 roku bez własnej siedziby. Toteż wyrazy szczególnego szacunku i uznania należą się naszym ofiarnym działaczom, wspaniałym organizatorom, którzy poświęcali niemalże całą swoją energię i czas dla dobra wszystkich Polaków zamieszkałych w Chorwacji. Corocznie organizujemy wspaniałe polskie uroczystości z udziałem gości chorwackich, takie jak: koncerty muzyki F. Chopina i J.I Paderewskiego, Wieniawskiego i innych kompozytorów polskich, spotkania noworoczne, promocje literatury polskiej czy też święta narodowe, oraz rodzinnie ciepłe spotkania wigilijne i wielkanocne. W ten sposób szerzymy polską kulturę w naszym środowisku i w naturalny sposób integrujemy się z chorwackim środowiskiem kulturalnym. Nasze największe osiągnięcia:
- od 2001 roku nasze Towarzystwo jest członkiem Europejskiej Unii Wspólnot Polonijnych
- w roku 2003 uzyskaliśmy siedzibę od władz Miasta Zagrzebia i została ona
wyremontowana na koszt miasta,
- w 2003 roku zorganizowaliśmy Spotkanie Regionalne w Zagrzebiu z udziałem prezesów
organizacji polonijnych, członków EUWP z 19 krajów Europy Środkowej i Południowej,
- każdego roku otrzymujemy stypendia” Semper Polonia” dla naszych studentów,
- nawiązaliśmy współpracę z polonijnymi organizacjami młodzieżowymi celem wymiany
doświadczeń
- w 2004 r. zorganizowaliśmy folklorystyczną grupę wokalną i w tymże roku po raz pierwszy wystąpiliśmy na Przeglądzie folkloru mniejszości narodowych w Zagrzebiu. Od 2004 roku występujemy regularnie rozszerzając swój repertuar. W 2006 r. wystąpiliśmy z naszym młodzieżowym zespołem tanecznym. Nasze Towarzystwo w przeciągu 17 lat dokonało wielu osiągnięć i zawarło liczne kontakty, bardzo cenne dla naszego środowiska polonijnego. Członkowie naszego Towarzystwa wykorzystują każdą okazję w celu popularyzowania w środowisku chorwackim wiedzy Polsce, zaś w polskich kręgach – o Chorwacji. Dzięki tłumaczeniom zrealizowanym przez naszych członków ukazało się wiele książek w dwujęzycznej wersji, co jest potwierdzeniem dobrych kontaktów między Polską a Chorwacją. Zostały przetłumaczone książki V. Lupisa, Nataszy Goerke i wiele innych. Nasi członkowie otrzymali wiele odznaczeń za szerzenie kultury polskiej ze strony władz polskich i chorwackich. W naszym środowisku istnieją 3 grupy członków. Duża część naszej Polonii to średnie pokolenie. Większość z nich ma wyższe i akademickie wykształcenie. Część z nich do tej pory niestety nie pracuje lub wykonuje inne zawody aby przetrwać. Mamy też grupę osób, którym udało się stworzyć świetne warunki pracy poprzez założenie własnych firm. Są to firmy, które dobrze prosperują, utrzymując kontakty handlowe z polskimi firmami. Druga grupa to ludzie starsi – seniorzy, których jest niewiele, otaczamy ich szczególną opieką i jesteśmy z nimi w stałym kontakcie. Trzecia grupa to nasze dzieci i młodzież. Powoli przybywa nam tych najmłodszych, którzy zastępują rozpoczynających naukę w szkołach średnich i w uczelniach. Przybywa ciągle nowych uczniów w szkółce j. polskiego. Jesteśmy dumni, że nasza młodzież utworzyła w 2004 r. polonijną organizację młodzieżową. To nas bardzo cieszy, gdyż jesteśmy przekonani, że przyszłość Polonii Chorwackiej jest zapewniona. Zostanie zachowana polska kultura i tradycja.
