27/03/2025
Lamtumir miku i madhë i kosovës Iztok Tory
N¸e vauhdimë po ndajë nji tekstë të cilinë është botuar në gazetat¸e sllovene.
„Iztok Tory | greva e urisë | Kosova“
Greva e urisë që tronditi Jugosllavinë
Dokumentari "Lëng në fytyrën e plasaritur" flet për minatorët kosovarë që vendosën të mbështesin udhëheqësin e tyre politik me një grevë urie.
Publikuar: 14 mars 2014, 12:40
Regjisori i televizionit kombëtar Iztok Tory, në shkurt të vitit 1989, u gjet në vendin e duhur dhe në kohën e duhur. Në një moment ai u shndërrua në gazetar dhe me kameramanin e tij kosovar shkoi në një minierë, ku si i pari regjistroi pamje tronditëse dhe historike të mbi 1000 minatorëve kosovarë që zhvillonin grevë urie për të kërkuar mbrojtjen e të drejtave të tyre themelore njerëzore dhe politike. Këto ishin pamje që tronditën Slloveninë, pastaj edhe Republikën Federative Socialiste të Jugosllavisë dhe gjithë botën.
Ra mbulesa e fundit nga nacionalizmi serb i Miloševiçit dhe me tubimin në Sallën Cankar në Lubjanë më 27 shkurt 1989, pushteti politik slloven bashkë me shoqërinë civile sllovene e dënoi dallimin kombëtar që Serbia po përpiqej të impononte edhe me heqjen e dy provincave të saj autonome, Vojvodinës dhe Kosovës.
Televizioni i Lubjanës atëherë arriti të thyejë bllokadën mediatike në Kosovë, pasi regjisorin dokumentarist Iztok Tory e shfrytëzoi mundësinë dhe raportimi nga miniera e intensifikoi deri sa së pari shoqëria civile sllovene dhe pastaj edhe strukturat politike të pushtetit vendosën të shprehnin zemërimin e tyre ndaj paedukatësisë së politikës serbe. Shumë e kuptuan rrezikun se pas Kosovës, Sllovenia do të ishte viktima tjetër e përpjekjeve për serbizimin e Jugosllavisë. Presioni i shoqërisë civile për të mbështetur shqiptarët e Kosovës, politikat e partisë sllovene e orientuan atë në idenë e largimit të protestës nga rrugët dhe sheshet e Lubjanës në sallën e madhe të Gallus në Sallën Cankar.
Autori i dokumentarit, Iztok Tory, në mënyrë të veçantë për *delo.si* tha si ishte kur ai hyri për herë të parë në mesin e minatorëve në grevë. "Hyrja në minierë ishte e vështirë për një arsye të thjeshtë - ata nuk na besonin. Ishte shumë e mundshme që përfaqësues të shërbimit të sigurisë shtetërore, në një formë apo tjetër, të shfaqeshin mes tyre. Po ashtu, minatorët kishin frikë, sepse kishin dëgjuar kërcënime se mund t'i flinin me gaz. Një nga planet ishte të lëshonin gaz qetësues në minierë dhe pastaj t'i nxirrnin jashtë. Po ashtu, ekzistonte rreziku i madh nga shpërthimi, pasi minatorët e kishin minuar minierën. Ata ishin shumë të vendosur për grevën dhe kërkesat e tyre dhe ishin të gatshëm të flijonin edhe jetët e tyre për këtë. Kur u mbyllën në minierë, ata vendosën se nuk do të dilnin derisa të plotësoheshin kërkesat e tyre.
Vendimi për të hyrë në minierë ishte instinktiv. Donim të hynim në minierë dhe hynëm. Pastaj biseduam me ta dhe regjistruam disa pamje dhe publikuan një material në Televizionin e Lubjanës. Pas publikimit të materialit, ndër vetëdijen e minatorëve u hap një kuptim i rëndësisë së veprës sonë dhe të rëndësisë së medias që mund të kontribuonte më shumë në çështjen e tyre.
Disa ditë më vonë, kur ata vendosën të ftonin përsëri mediat në minierë, kërkuan që ekipa që ishte e para mes tyre të vinte e para. Duket se na besonin dhe donin që ne të vinin të parët. Kjo ishte një nder i madh për ne. Kjo gjithashtu na mundësoi që të regjistronim pamje shumë të fuqishme që shkaktuan një tronditje të menjëhershme tek populli slloven."
