01/05/2026
Toqusumik nalunaarut:
Atuakkiortoq, atuakkanik saqqummersitsisartut, provsti soraarneq Magnus Larsen, 30. april, 2026, eqqissilluni toquvoq. Maanooq inunngorpq ukiut 95-it matuma siornatigut.
Kalaallit Atuakkiortuni Magnus Larsen, ataqqinaammik ilaasortaraarput, KA-mut tapersersuilluartoq aaqqissuussanullu assigiinngitsunut aggertuartartoq. Ilaqutai qimataalu tamaasa Kalaallit Atuakkiortuniit misiginneqatigaavut.
2018-mi Nunat Avannaamioqatigiit Atuakkamut Nersornaasiuttagaannut (Nordisk Litteraturpris) Maanuup atuakkiaa โIllinersiorluni ingerlavik inussiviuvoqโ nersornaaserneqartussatut Nunatsinniit siunnersuutigaarput. Taamani tunngavilersuutivut aamma Maanuup ilisaritinnera eqqaaniutitut matumuuna ilannguppakka.
Magnus Larsen
Inunngorpoq Kitsissuarsunni aggustip 29-anni 1931, inuiaqatigiinnguit piniartuusut akornanni Nunatta avannarpasissuiani Qeqertarsuup tunuata kujasinnerusuaniittumi, siulimisullu piniartussatut perorsarneqarluni. Qulaaluanik ukioqarluni ilinniartitsisumi sunniineratigut taalliani siullerpaaq allappaa. Atuarfimmi piginnaaneqarnini naapertorlugu inuusuttuaranngorami efterskolimi atualernissaminut kaammattorneqarpoq. 1959-imi Haslev Seminariumโimi ilinniartitsisutut naammassivoq immikkut sammisaralugit atuakkiorneq kristumiuussuserlu. Ukiorlu taanna aamm Kรธbenhavnip Universiteani atualerpoq 1963-imilu palasinngortinneqarluni. Soraarninngornissami tungaanut provstitut sulivoq.
Magnus Larsen inuuvoq tamatigoortoq. 1987-imi naqiterisitsisarfiutini pilersippaa, nammineq atuakkiani kingornalu aamma allat atuakkiaat naqitertittarumallugit.
Taamatullu kulturikkut upperisakkullu ingerlataqarfinni assigiinngitsuni siulersuisuni ilaasortaanngikkuni siulittaasuusarsimavoq, politikkikkullu suleqataasarsimalluni. Taamaalilluni aamma 1971-imi Peqatigiinniat Kattuffiat pilersitseqataaffigaa, ukiorpassuarni siulittaasuuffigisani. 1989-imi Dannebrogsordenimik nersornaaserneqarpoq,
Ukiorpassuarni aalajaalluni sulisimanini pillugu 1992-imi Namminersornerullutik Oqartussat nersornaasiuttagaannik Nersornaat guultimik nersorsaaserneqarpoq.
Kalaallisut atuakkiornerup silarsuaani annertuumik suliniuteqarsimanini pillugu 2013-imi Kalaallit Atuakkiortut atuakkiortunut nersornaasiuttagaannik tunineqarpoq. 2021-milu KA-mi ataqqinnaammik ilaasortanngortinneqarluni.
Magnus Larsen naqiterisitsisartutut atuakkiortutullu 40-nik ikinnerunngitsunik naqiterisitsisimavoq. Siunnersuisarpoq aaqqissuisarlunilu, mannalu tikillugu innuttaasuniit atuakkiaminnik saqqummersitserusuttunit saaffigineqartaqaluni.
Inuttaa nammineq assigiinngisitaartunik atuakkiaqarpoq, meeqqat atuagaanniit upperisamik imalinnut aammalu nammineq nalaattakkani pillugu oqaluttuanik oqaluttuartunik nassuiaasunillu naqiterisitsisarluni. Aammattaaq atuakkioqataasarsimavoq. Atuartartut nuannarilluagaannut ilaavoq โKitsissuarsuit inuiluโ nunaqarfiup ukiunik 175-inngorlugit nalliuttorsiorneranut atatillugu naqitertitaq, kiisalu โAataa oqaluttuaritโ Pavia Nielsenip atuakkiaa, inuiaqatigiinni piniartoqarfiusuni ulluinnarni inuunermut, piniartut ilisimasaannut, uumasunut pinngortitamullu tunngasunik imalik.
Magnus Larsen naqiterisitsisarfiumminik ingerlatsisuuvoq uteriitsoq pinertoorlu. Naallu imaannaanngitsunik nalaataqartaraluarluni tunniutiinnartanngilaq. Atuakkiornerup iluani piginnaasaqarluartuuvoq tusarnaarsinnaassuseqarluni, aammali anngaaginnartuunani.
*** ***
2018-mi Nunat Avannaamioqatigiit Ministerrรฅdiata atuakkamut nersornaasiuttagaanut nersornaaserneqartussatut Nunatsinniit Maanooq siunnersuutigineqarpoq. Siunnersuuteqarnermut tunngavilersuut uani ilannguppara:
โIllinersiorluni ingerlavik inussiviuvoqโ
Kalaallit Nunaanni 1963-1975โ-imut inuunermi nalaattakkat pillugit nammineq misigisalersaarut.
Imarisaa:
Magnus Larsenip nammineq misigisaminik atuakkiaani piffissaq 1963-imiit 1975-imut uterfigineqarpoq. Atuagaq atuakkiortup nammineq misigisaminik atuakkiaata siulliup, piffissamut 1931-imiit 1963-imut tunngasup, taaguutillip โIllinersiorluni ingerlavikโ nanginnerivaa.
1963-imi palasinngortinneqarnermi kingorna, Magnus Larsen illoqarfiit Qaqortup, Upernaviup, Qaanaap, Sisimiut, Narsap Aasiaallu palaseqarfiini sulivoq. Naluneqanngitsutut Kalaallit Nunaanni illoqarfiit sinerissami takeqisumi siassimallutik ipput, imminnut avinngarusimallutik. Inoqarfiit aasami immakkut imminnut attaveqartarput, ukiuuneranilu imminnut tikeraarsinnaasarlutik qimussimik. Taamanikkut atugassaritaasut naapertorlugit palasit ukiuni arlalinni illoqarfinni ataasiakkaani inissinneqartarput, tamatumalu kingorna provsteqarfimmit Nuummiittumit aalajangerneqartarpoq palaseqarfimmut illoqarfimmullu nutaamut sorlermut palasi nuutinneqassanersoq.
Atuakkami palaseqarfiit assigiinngitsut innuttaallu Magnus Larsenip oqaluttuarai. Atuakkami nammineq misigisalersaarummi illoqarfimmut nalusamut aallartinneqarneq, tassani ukiuni marlussunni najugaqarneq sulinerlu, innuttaanik ilisarisimasaqaleriartorneq, tamatumalu kingorna illoqarfiup tullianut nuutinneqartarnerup kipiluttunartui Magnus Larsenip allaaserai. Ilagiinnut attaveqarneq sumiiffinnilu ulluinnarni inuuneq, kiisalu ilisimalersimasat misilittagarilikkallu allamut nuunnerit tamaasa annaaneqartarput aallaqqaataaniillu aallartittoqartariaqalerluni. Tamanna pinngitsaaliissummik angalaannartutut inuuneqarneq kinguneqarnerluppoq โ palasimuinnaanngitsoq ilaqutaanulli tamanut aamma. Minnerunngitsumik meeraat atuartuusut atugarliorput, oqaatsitigut, kinaassutsimikkut kulturikkullu. Inuunermi atugassarititaasut kalaalerpassuit โ annerusumik minnerusimilluunniit pinngitsaalisaanikkut โ taamani atugarisartagaat.
Atuakkalli imarisaa taamani pisartunik tamanik illuinnaasiortumik isorinnittuunngilaq. Tassami aamma suleqatigiinnikkut attavigisat pitsaasut atoruminartullu oqaluttuarineqarput. Kalaallit, illoqarfinni nunaqarfinnilu atuakkiortup tarnikkut kiffartuussisutut qimussimik angalalluni tikittagaani, qanoq najugaqarlutillu inuuneqarnersut oqaluttuarineqarpoq.
Kulturikkut oqaluttuarisaanermik isiginninneq soqutiginartoq atuakkami eqqartorneqartoq tassaavoq kalaallit โguutimik nalusuunerup nalaaniโ kristumiunngornissaq sioqqullugu aterisimasaasa kinguliatut kristumiusut allattorsimaffimmi akuerineqarnissaannik suliaqarneq. Tamatumunngalu ilanngullugu kalaallit inuillu canadamiut aqqinik, ileqquinik ileqqutoqaannillu ilisimatusarneq.
Taamaalilluni atuagaq nammineq nalaataannarnut tunngasuunani, aamma kalaallit piffissami eqqartorneqartumi oqaluttuarisaanerannut nutaanerusumut tunngavoq.
Itisilinernera:
Atuakkami kalaallit Kalaallit Nunaanni1963-imiit 1975-imut kulturikkut allanngulerfiup nalaani inuunerat ilorleq oqaluttuarineqarpoq. Atuakkiortoq oqaluttuarisaanermi piffissap ilaanik tassannga allaaserinnittoq tassaavoq 87-inik ukiulik provsti soraarneq Magnus Larsen, naqiterisitsisarfiutilik taaguutilimmik โMaanuup Atuakkiorfiaโ.
Inuunermini sivisuumi ingerlavia piffissamilu nalaatamini misigisai, paasinninnera nassuiaataalu atuarneqarsinnaapput. Pissutsit piviusut kalaallip nunaqarfimmiup isaanit isigalugit qanormita misinnarpat, oqaluttuarisaanermi amerlasuutigut inuiaqatigiinni pissaanilinnit oqaluttuarineqartartumi.
Atuakkiortup nalimini pisartunik oqaluttuaani aamma inuunerup ingerlarngata immini sunniisarnera aamma eqqartorneqarpoq. Pineqarluni nukappiaraq nunaqarfimmioq piniartussatut inunngortoq, Qallunaat Nunaanni ilinniartitsisunngorniarfimmi ilinniartitsisutut naammassisoq, kingornalu universitetimi upperisarsiornermik ilinniagalittut teologinngoriarluni naggataatigut provstinngorluni.
Naak atuakkami nammineq misigisanik aallaavilimmi oqaluttuartoq kinaassusersiutit pingajuanni ataasersiut aallaavigalugu oqaluttuartinneqarraluartoq, kalaallit inuunermik paasinnittaasiat isiginneriaasiallu pitsavimmik oqaluttuarineqarpoq. Inuppassuit atuakkiortup inuunermini naapittagai tunngavigalugit inuiaqatigiit marluinnik kulturillit paasisaqarfiupput, aammalu paasisaqarfiulluni kalaallit nunaqarfeeqqani puisinniarnermik inuuniutillit inuiaqatigiinnut aalisakkanik suliffissualimmi inuusunut allanngortinniaraanni nukippassuit qanoq annertutigisut atorneqartariaqarnersut. Tassa Danmarki Nunallu avannarliit ajunngitsutigut ajortutigullu maligassatut aallaavigalugit.
Ataqqillugu nuannaarlutalu Magnus Larsen eqqaamajuarumaarparput. Eqqaaneqarnera ataqqinartuuli.
Juaaka Lyberth
KA-mi siulittaasoq.