02/06/2026
Y Dryw bach / The little wren
(*please see below for English translation)
Oil Painting/ paentiad Olew
Mae Y Dryw bach yw un o’r gweithiau mwyaf personol yn yr arddangosfa Cyfarwydd, yn gorwedd rhywle rhwng cof, hanes teuluol a dychymyg.
Er bod y plentyn yn cynrychioli fi fy hun yn ifanc, mae’r ffigwr wedi’i fodelu ar fy nith, Miri, ysbryd rhyfeddol llawn chwilfrydedd a syndo a wnaeth ysbrydoli'r paentiad. Wrth estyn tuag at y ffenestr agored, mae dryw yn glanio ar ei llaw. Nid aderyn sydd wedi’i ddal na’i ddofi mohono, ond un sy’n dod o’i wirfodd, yn canu o’i llaw estynedig. Mae’r berthynas rhwng y ddau yn awgrymu ymddiriedaeth, cysylltiad a sensitifrwydd at y byd naturiol.
Mae’r dirwedd y tu hwnt yn perthyn i Fryniau’r Preseli, tir fy mhlentyndod, ond mae wedi’i hidlo drwy gof yn hytrach na daearyddiaeth. Fel llawer o’r gweithiau yn Cyfarwydd, mae’n byw mewn gofod rhwng y cofiedig a’r dychmygol.
Mae gan y bwthyn gwyn bach yn y pellter stori arbennig o bersonol. Roedd gan fy Mamgu a Tadcu (Mama &Dats) fwthyn bach addurnol yn eu gardd, wedi’i fodelu ar hen fwthyn yn y pentref yr oedd fy nhadtcu yn ei gofio o’i blentyndod ac a oedd wedi perthyn i’n cyndeidiau. Treulion ni oriau yn chwarae o’i gwmpas fel plant, yn casglu gwair o’r perci, yn ei roi i lawr y shimne ac yn ei gynnu i weld mwg yn codi o’r to. Mae’r atgofion hynny wedi aros yn fyw iawn, ac wedi’u gwehyddu i’r paentiad fel symbolau o gartref, etifeddiaeth a’r straeon sy’n cael eu trosglwyddo o genhedlaeth i genhedlaeth.
Mae’r dryw ei hun wedi dal lle arbennig mewn llên gwerin a chaneuon traddodiadol Cymru ers canrifoedd. Er ei faint bach, mae’n aderyn gwydn a phwerus, ac yma mae’n gweithredu fel negesydd rhwng plentyndod a chof, gan gario adleisiau o le, teulu a pherthyn.
.........................
The Little Wren
One of the most personal paintings in Cyfarwydd, The Little Wren sits somewhere between memory, family history and imagination.
Although the child represents myself as a young girl, the figure is modelled on my niece, Miri, whose sense of wonder and curiosity inspired the painting. Reaching towards the open window, she is joined by a wren, not a bird captured or tamed, but one that comes willingly, singing from her outstretched hand. The relationship is one of trust, connection and attentiveness to the living world.
The landscape beyond belongs to the Preseli Hills of my childhood, though it is filtered through memory rather than geography. Like many of the paintings in Cyfarwydd, it occupies a space between the remembered and the imagined.
The small white cottage in the distance carries a particularly personal story. My grandparents kept a miniature cottage in their garden, modelled on an older house in the village that my grandfather remembered from childhood and which had belonged to our ancestors. As children, we played around it endlessly—gathering hay from the fields, feeding it through the tiny chimney and lighting it to watch smoke drift from the roof. Those memories have remained vivid, becoming woven into the painting as symbols of home, inheritance and the stories passed between generations.
The wren itself has long held a special place in Welsh folklore and folk song. Small but resilient, it becomes here a messenger between childhood and memory, carrying echoes of place, family and belonging.
Llyfrgell Genedlaethol Cymru | The National Library of Wales Ffin y Parc Gallery Eisteddfod Genedlaethol Cymru
Ann Evans Ceinwen Briddon Katie-Ann Briddon-Jones
