08/06/2026
Adroddiad yr wythnos 4
Report of the week 4
Cefais sawl cyfarfod yr wythnos hon ond byddaf yn canolbwyntio ar yr un pwysicaf ddydd Gwener yn swyddfa'r AS Ann Davies ar Heol Awst. Roedd yn ymwneud â'r sefyllfa ofnadwy yn afon Tywi. Roedd Cefin Campbell AS yno gyda Achub Y Tywi, Ffederasiwn Pysgotwyr Sir Gaerfyrddin a Chymdeithas Cwrwgliaid a Rhwydwyr Caerfyrddin. Fel Maer, rwyf hefyd yn Llyngesydd Porthladd Caerfyrddin, teitl a roddwyd i'r Maer gan Harri VIII ym 1546 - 480 mlynedd yn ôl!
Bob blwyddyn mae'r Maer yn cynnal "Diwrnod Llys y Llyngesydd" i ymchwilio i gyflwr yr afon ac i atal niwsans. Nid yw'r ddyletswydd hon erioed wedi ymddangos yn bwysicach na heddiw. Yn dilyn y cyfarfod ddydd Gwener mae'n amlwg bod ein hafon mewn trafferth ddifrifol. Mae ei phoblogaeth o samwn a sewin mewn peryg difrifol. Mae gwyddoniaeth ddinasyddion trwy rwydwaith ymroddedig o wirfoddolwyr wedi creu darlun clir o'r lefelau erchyll o lygredd.
Mae hyn yn tagu natur ac yn dinistrio'r afon. Roedd yn gadarnhaol gweld cefnogaeth lawn Ann Davies AS a Cefin Campbell AS wrth i ni lobïo am gamau uniongyrchol a brys i achub ein hafon.
Byddaf yn cynnal yr archwiliad afon blynyddol yn fuan o'r afon a byddaf yn cofnodi ac yn dogfennu'r llygredd. Rwy'n gwahodd pawb i ymuno â mi wrth i ni gychwyn ar y traddodiad hwn sydd wedi'i anrhydeddu amser sydd angen mwy o sylw nag arfer i wneud i bawb ddeall difrifoldeb yr argyfwng, y brys a'r ffaith y gallai hwn fod y cyfle olaf i'r afon, y samwn a'r sewin.
____________________________________________
I had several meetings this week but I’ll focus on the most important one on Friday in the office of Ann Davies MP on Lammas St. It was about the terrible situation in the river Towy. Cefin Campbell AS was there with Achub y Tywi, Carmarthenshire Fisherman’s Federation and Carmarthen Coracle and Netsman’s Association. As Mayor, I am also Admiral of the Port of Carmarthen, a title, bestowed on the Mayor by Henry VIII in 1546 - 480 years ago!
Annually the Mayor holds an “Admiralty of the Court Day” to inquire into the state of the river and to prevent nuisances. This duty has never seemed more important than today. Following the meeting on Friday it is clear that our river is in serious trouble. It’s Salmon and Sea Trout population are facing an extinction level event. Citizen science through a dedicated network of volunteers has built a clear picture of the horrific levels of pollution.
This is choking nature and destroying the river. It was positive to see the full support of Ann Davies MP and Cefin Campbell AS as we lobby for direct and urgent action to save our river.
I will be conducting the annual river inspection soon of the river and will be recording and documenting the pollution. I invite everyone to join me as we embark on this time honoured tradition which needs more attention than usual to make everyone understands the severity of the crisis, the urgency and the fact that this might be the last chance for the river, the Salmon and the Sea Trout.
