ToC Creative Hub

10/03/2026

Աշխատանքի, ներկայության և մտքերի փոխանակման համատեղ պահ։

ToC-ի ստեղծարար թիմի համադրող Սոնա Հովհաննիսյանը, արթ-մենեջեր Մարիաննա Աճեմյանը և արվեստագետ Սոֆի Մուսոյանը դիտարկման, քննարկման և մանրուքների նկատմամբ զգայուն ուշադրության միջոցով ուսումնասիրեցին Միս վան դեր Ռոհեի պավիլիոնը։

Այս փուլում թիմը տեղում իրականացրեց հետազոտություն, տարածական ընթերցում` բացահայտելով պավիլիոնի հիշողության, կառուցվածքի և ներկայիս վիճակի բազմաշերտությունը։

«Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» լայնածավալ ծրագրի Բարսելոնայի նախագիծը Միս վան դեր Ռոհեի տաղավարում մեկնարկել է Միս վան դեր Ռոհեի հիմնադրամի և ToC մշակութային կազմակերպության համագործակցությամբ, և կներկայացվի 2026թ ՅՈՒՆԵՍԿՕ/UIA Բարսելոնա՝ ճարտարապետության համաշխարհային մայրաքաղաք, Ճարտարապետների համաշխարհային համագումար և Lina հարթակի շրջանակում՝ Եվրոպական միության աջակցությամբ։

-----

A shared moment of work, presence, and exchange.

ToC creative team curator Sona Hovhannisian, art manager Marianna Atshemyan, and artist and printmaker Sophie Musoyan navigated the Mies van der Rohe Pavilion through observation, discussion, and attention to detail.

During this period, the team is engaged in on-site research, spatial reading, exploring layers of memory, structure, and the contemporary condition of the Pavilion.

The project of the large-scale program Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present at the Mies van der Rohe Pavilion in Barcelona is launched in collaboration with the Fundació Mies van der Rohe and ToC Cultural Organization, and will be presented in 2026 within the framework of UNESCO/UIA Barcelona World Capital of Architecture, the World Congress of Architects, and the Lina European Architecture Platform, with the support of the European Union.

10/02/2026

ToC թիմը՝ Սոնա Հովհաննիսյանը, Մարիաննա Աճեմյանը և Սոֆի Մուսոյանը, հունվարի 24-ից փետրվարի 2-ը Միս վան դեր Ռոհեի պավիլիոնում (Բարսելոնա) մեկնարկել են «Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» լայնածավալ ծրագրի երկրորդ նախագծի I փուլը՝ հետազոտություն և ուսումնասիրություն։

Տարածքում համատեղ ներկայությունն ու շարժումը բացահայտում են նուրբ անցումներ՝ ձևի և ապրումի, նյութի և միջավայրի, մտահղացման և գործառույթի միջև: Պավիլիոնը դառնում է ոչ թե ավարտված օբյեկտ, այլ հարթակ՝ պատկերացնելու, թե ինչպես կարող են խորհրդանշական կառույցները մնալ բաց, արձագանքող և ակտիվ՝ համատեղ փորձերի միջոցով:

Նախագիծը իրականացվում է Միս վան դեր Ռոհեի հիմնադրամի և ToC մշակութային կազմակերպության համագործակցությամբ, և կներկայացվի 2026թ ՅՈՒՆԵՍԿՕ/UIA Բարսելոնա՝ ճարտարապետության համաշխարհային մայրաքաղաք, Ճարտարապետների համաշխարհային համագումար և Lina հարթակի շրջանակում՝ Եվրոպական միության աջակցությամբ։

----

The ToC team, Sona Hovhannisian, Marianna Atshemyan and Sophie Musoyan, from January 24 to February 2 at the Mies van der Rohe Pavilion in Barcelona, began Research and Study as part of the second project within the large-scale program Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present.

Moving through the space together revealed subtle shifts between form and experience, material and atmosphere, intention and use. The Pavilion becomes less a finished object and more a platform for imagining how iconic architecture can remain open, responsive, and alive through collective engagement.

The project is launched in collaboration with the Fundació Mies van der Rohe and ToC Cultural Organization, and will be presented in 2026 within the framework of UNESCO/UIA Barcelona World Capital of Architecture, the World Congress of Architects, and the LINA European Architecture Platform, with the support of the European Union.

23/01/2026

2026-ը մեկնարկում ենք Միս վան դեր Ռոեի հիմնադրամի հետ կարևոր համագործակցությամբ, որն իրականցվում է LINA եվրոպական ճարտարապետական հարթակի շրջանակում՝ Եվրոպական միության աջակցությամբ։

Համագործակցության և պավիլիոնի մասին ավելին տես նկարներում։

---

We kick off 2026 with a meaningful collaboration with Fundació Mies van der Rohe within the framework of the LINA European Architecture Platform, with the support of the European Union.

More about the collaboration and the Pavilion in photos.

27/11/2025

Նոյեմբերի 1-ին ToC մշակութային կազմակերպությունը նոր կրթական ձևաչափով աշխատարան իրականացրեց «Այբ» դպրոցում նախագծային ուսումնառության շրջանակում «Աքսել Մոնդրիան և գործընկերներ» ընկերության կողմից վարվող «Համար 7» ակումբում:

ToC-ի համահիմնադիրներ Սոնա Հովհաննիսյանն ու Մարիաննա Աճեմյանը աշակերտներին ներկայացրեցին երեք առանցքային դերակատարների՝ համադրողի, արտ մենեջերի և արվեստագետի համատեղ աշխատանքի մոդելը։ Աշխատարանը հիմնված էր ToC-ի «Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» ծրագրի իրական փորձառության վրա։

Արվեստի տարբեր ակումբների, այդ թվում նախագծային ուսումնառության «Արվեստանոց» ակումբի աշակերտներին ներկայացվեց գաղափարից մինչև իրականացում տանող ճանապարհը։

Աշխատարանի կարևոր մասն էր ինտերակտիվ խաղը, որը հնարավորություն տվեց աշակերտներին կիրառել ստացած գիտելիքները իրական համատեքստում, հետազոտել սեփական միջավայրը և իրենց հուզող հարցերի վերաբերյալ նախագիծ ձևավորել։

—--

On November 1, the ToC Cultural Organization conducted a workshop in a new educational format at the Ayb School, within the framework of project-based learning, in the “Number 7” club run by the “Axel Mondrian & Partners” organization.

ToC co-founders Sona Hovhannisyan and Marianna Atshemyan presented to the students the collaborative working model of three key players in arts - curator, art manager, and artist. The workshop was built on the practical experience gained through ToC’s implemented project “Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present”.

Students from different art clubs, including the project-based learning “Arvestanots” club, were introduced to the full journey from idea to implementation․

One of the key components of the workshop was an interactive game that let students apply their new knowledge in real-life scenarios, engage with their environment, and generate project ideas rooted in the issues they care about.

23/11/2025

«Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» լայնածավալ ծրագիրը տեղի ունեցավ Ջերմուկում, մեկնարկելով 2024թ նոյեմբերին և ամփոփվելով «Լռությունից հետո» ցուցահանդեսով Ջերմուկի պատկերասրահում (2025թ. հունիսի 14-ից օգոստոսի 14-ը)։ Սովետական ժամանակաշրջանի Ջերմուկի Մշակույթի պալատում տեղահատուկ արվեստային միջամտությունների միջոցով մենք վերաարժևորեցինք լքվածության գաղափարը։

Ամփոփելով այդ փուլը՝ կիսվում ենք ռեժիսոր Մարատ Սարգսյանի մեյքինգ-օֆ տեսապատումով, որը ներկայացնում է մասնակից արվեստագետների հարաբերությունը շենքի նյութերի, պատմության և սիմվոլիկ շերտերի հետ՝ վերակենդանացնելով տարածքը ոչ թե վերակառուցման միջոցով, այլ արվեստային ներկայությամբ։

Նախաձեռնվել և իրականացվել է ToC մշակութային կազմակերպության կողմից
Գաղափարի հեղինակ և համադրող՝ Սոնա Հովհաննիսյան
Արթ մենեջեր՝ Մարիաննա Աճեմյան
Ռեժիսոր՝ Մարատ Սարգսյան
Արվեստագետներ՝ Սոֆի Մուսոյան (գեղարվեստական տպագրող), Արմեն Տեր-Մկրտչյան (լուսանկարիչ), Մանվել Մաթևոսյան (քանդակագործ)

Հատուկ շնորհակալություն Alt ճարտարապետական ստուդիային և բոլոր նրանց, ովքեր մեզ հետ էին։

🇨🇭 Նախագիծը ֆինանսավորվել է Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության ընկերության (SDC) կողմից։
Embassy of Switzerland in Armenia

©️Տեսապատումը՝ ToC մշակութային կազմակերպություն, Մարատ Սարգսյան

----

The “Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present” large-scale project took place in Jermuk city from November 2024, concluding with an exhibition “ After Silence” at Jermuk Art Gallery (June 14–August 14, 2025). Through site-specific artistic interventions inside the Soviet-era Palace of Culture, we rethought the idea of abandonment.

To close this chapter, we’re sharing the making-of film by filmmaker Marat Sargsyan, revealing how participating artists engaged with the building’s material, historical, and symbolic layers, reviving the space not through renovation, but through artistic presence.

Initiated and implemented by: ToC Creative Hub
Idea Author and Curator: Sona Hovhannisian
Art Manager: Marianna Atshemyan
Filmmaker: Marat Sargsyan
Artists: Sophie Musoyan (Printmaker), Armen Ter-Mkrtchyan (Photographer), Sculptor Manvel Matevosyan (Sculptor)

Special thanks to Alt architectural studio and every single person who was with us.

🇨🇭 Project funded by the Swiss Agency for Development and Cooperation (SDC). Embassy of Switzerland in Armenia

©️Making-of: ToC Cultural Organization, Marat Hayk Sargsyan

29/10/2025

Գաղափարից դեպի իրականացում․․․

«Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» նախագծի ռազմավարական մոտեցումները բացահայտենք արտ մենեջեր Մարիաննա Աճեմյանի (Marianna Atshemyan) հետ։

🇨🇭«Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» լայնածավալ ծրագրի առաջին նախագիծը Ջերմուկի մշակույթի պալատի շենքի ու պատմության մասին է։ Նախագիծը ֆինանսավորվել է Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության ընկերության (SDC) կողմից։ Embassy of Switzerland in Armenia

©️ Ֆոտոները և ձևավորումը՝ ToC Creative Hub / 8-րդ, 10-րդ և 11-րդ էջերի լուսանկարները՝ Թինա Գևորգյանի

-------

From idea to implementation….

Let’s explore the strategic approaches behind the “Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present” project with Art Manager Marianna Atshemyan

🇨🇭 The first project of the “Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present” large-scale program, the Jermuk Palace of Culture project, funded by the Swiss Agency for Development and Cooperation (SDC)․

© Photos and design: ToC Creative Hub / Photos on pages 8, 10, and 11 by Tina Gevorgyan

23/09/2025

«Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» լայնածավալ մեր ծրագրի առաջին նախագիծը, նվիրված Ջերմուկի Մշակույթի պալատին, հրապարակվել է designboom–ում՝ ճարտարապետության և դիզայնի ամենահեղինակավոր հարթակներից մեկում։

Ծրագիրը նպատակ ունի ուսումնասիրել լքված ճարտարապետությունը և ժամանակակից արվեստի միջոցով նոր կյանք հաղորդել դրանց պատմություններին։

🇨🇭 «Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» լայնածավալ ծրագրի առաջին նախագիծը Ջերմուկի մշակույթի պալատի շենքի ու պատմության մասին է։ Նախագիծը ֆինանսավորվում է Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության ընկերության (SDC) կողմից։

------

The first project of our “Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present” large-scale program, focused on the Jermuk Palace of Culture, has been featured on designboom, one of the most respected platforms in architecture and design.

The project aims to explore abandoned architecture and give new life to its stories through contemporary art.

🇨🇭 The first project of the “Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present” large-scale program, the Jermuk Palace of Culture project, is funded by the Swiss Agency for Development and Cooperation (SDC)․ Embassy of Switzerland in Armenia

Soviet-era building in armenia hosts site-specific art program The abandoned, Soviet-era Palace of Culture in the spa town of Jermuk, Armenia, hosts Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present, a site-specific art program by ToC Cultural Organization that explores architectural abandonment as...

12/09/2025

🤝ToC-ը և AxelMondrian-ը միավորում են ջանքերը արվեստի և ստեղծարար նախագծերի իրականացման համար։

Ստորագրված փոխըմբռնման հուշագիրը մեզ համար ոչ միայն առաջին քայլն է վստահելի ու երկարաժամկետ գործընկերության ստեղծման ուղղությամբ, այլև հնարավորություն համադրելու մեր փորձառություններն ու հմտությունները իրականացնելու այնպիսի նորարարական նախագծեր, որոնք կհարստացնեն Հայաստանի ժամանակակից արվեստի և մշակութային դաշտը։

🔗Մանրամասները ստորև՝
https://short-url.org/19GTk

-----

🤝ToC and AxelMondrian join forces to advance art and creative projects

We are delighted to sign the Memorandum of Understanding (MoU) that represents not only the first step toward building a trustworthy and long-term partnership, but also an opportunity to combine our experiences and expertise to realize innovative projects that will bring value to Armenia and enrich the contemporary art and cultural landscape.

🔗Details below։
https://short-url.org/19GTk

02/09/2025

Վերջերս Regional Post - Caucasus-ի հետ զրույցում ToC-ի համահիմնադիրներ Սոնա Հովհաննիսյանն ու Մարիաննա Աճեմյանը ներկայացրել են մոռացված տարածքներում մշակութային միջամտության և դրանց վերափոխման գաղափարների հիմքում ընկած իրենց տեսաբանական և գործնական մոտեցումները՝ Ջերմուկի լքված Մշակույթի պալատի օրինակով։

Շնորհակալ ենք Regional Post-ին, Արշակ Թովմասյանին և Մարգարիտ Միրզոյանին թեմայի շուրջ հետաքրքրվածության, համագործակցության և գրագետ մոտցեման համար։

Ծրագրի գործընկերներ և աջակիցներ՝
Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալություն (SDC), ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության ենթակայությամբ գործող Հայաստանի ազգային պատկերասրահ, Ջերմուկի համայնքապետարան, AL.T ճարտարապետական ստուդիա, ARD Global։

«Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» լայնածավալ ծրագրի առաջին նախագիծը Ջերմուկի մշակույթի պալատի շենքի ու պատմության մասին ֆինանսավորվում է Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության ընկերության (SDC) կողմից

------

In a recent conversation with the Regional Post, ToC co-founders Sona Hovhannisyan and Marianna Atshemyan revealed the philosophical and practical framework behind their approach to cultural intervention and transformation of the forgotten spaces in an example of the abandoned Palace of Culture in Jermuk.

Thank you, Regional Post, Arshak Tovmasyan, and Margarit Mirzoyan, for your interest in the topic, collaboration, and professional approach.

Partners and supporters:
Swiss Agency for Development and Cooperation (SDC), the National Gallery of Armenia under the Ministry of Education, Science, Culture and Sports of the Republic of Armenia, Jermuk Municipality, AL.T Architectural Studio, and ARD Global.

The first project of the “Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present” large-scale program, the Jermuk Palace of Culture project, is funded by the Swiss Agency for Development and Cooperation (SDC). Embassy of Switzerland in Armenia

In the abandoned Palace of Culture in Jermuk, where Soviet-era community halls once buzzed with cultural activity, the Triangle of Collaboration (ToC)...

12/08/2025

Ճարտարապետությունից դեպի արվեստի գործ․․․

«Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» նախագծի գաղափարը և համադրողական մոտեցումը բացահայտենք գաղափարի հեղինակ և համադրող Սոնա Հովհաննիսյանի հետ։ Sona Hovhannisian

🇨🇭«Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» լայնածավալ ծրագրի առաջին նախագիծը Ջերմուկի մշակույթի պալատի շենքի ու պատմության մասին է։ Նախագիծը ֆինանսավորվում է Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության ընկերության (SDC) կողմից։ Embassy of Switzerland in Armenia

© Ֆոտոները և ձևավորումը՝ ToC Creative Hub / 3-րդ և 12-րդ էջերի լուսանկարները՝ © Էվլին Օրդուխանյանի արխիվից

-----

From Architecture to Artwork…

Let’s delve deeper into the vision and curatorial approach behind Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present with curator and idea author, Sona Hovhannisyan.

🇨🇭 The first project of the “Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present” large-scale program, the Jermuk Palace of Culture project, is funded by the Swiss Agency for Development and Cooperation (SDC)․ Embassy of Switzerland in Armenia

© Photos and design: ToC Creative Hub / Photos on pages 3 and 12 © from Evlin Ordoukhanian’s archive

21/07/2025

«Լռությունից հետո» բազմադիսցիպլինար ցուցահանդեսը «Ճարտարապետություն․ ուրվական անցյալ և չբացահայտված ներկա» ծրագրի շրջանակում ներկայացնում է՝

Մանվել Մաթևոսյան

1| Ձևից անդին, 2025 | Երկաթ, չժանգոտվող փայլեցրած մետաղ

Քանդակագործը ուսումնասիրում է շենքի ձևերը և ռիթմերը, վերաիմաստավորում ճարտարապետությունը ոչ թե զանգվածի և կառուցվածքի, այլ էֆեմերային ձևերի միջոցով, որոնք արձագանքում են ժամանակի հոսքին, գոյության փխրունությանը և նորացման ներուժին։

2| Ձևից անդին, 2025 / Երկաթ, ապակի, ջուր

Այս քանդակը փոխվում է դիտողի հետ՝ արձագանքելով այն վայրի փխրունությանը, որին պատկանում է: Արվեստագետի միջամտությունները բացահայտում են նյութի, հիշողության եւ միջավայրի փոխկապակցված հարաբերությունները՝ առաջարկելով ժամանակի եւ տարածության հետ փոխազդեցության նոր ձևեր քանդակագործության միջոցով:

Արմեն Տեր-Մկրտչյան

3-8| Ջերմուկ շարք, ռեզինոտիպ, 2025

Պատկերները ոչ թե վավերագրում են տարածությունը, այլ լուսավորում նրա ուրվականները՝ ամրակայելով մակերեսների լուռ դիմադրությունը ընդդեմ լիակատար անհետացման։

Սոֆի Մուսոյան

1-6| Արտացոլանքներ, ցիանոտիպ, 2025

Յուրաքանչյուր ստեղծագործություն վերականգնման ակտ է, մեդիտատիվ գործընթաց՝ շփում փլուզվածի հետ։ Արվեստագետը մեղմությամբ վերակազմավորում է փխրուն անցյալը, և մասնատված ճարտարապետական պատմությունները նորից ամբողջանում են կապույտ մակերեսների վրա:

Համադրող՝ Սոնա Հովհաննիսյան
Արթ մենեջեր՝ Մարիաննա Աճեմյան
Ճարտարապետություն՝ AL.T Studio

©️Լուսանկարները՝ ToC Creative Hub-ի

📅 Հունիսի 14 Օգոստոսի 14, 2025, Ջերմուկի պատկերասրահ, Չարենցի 1 փողոց, Ջերմուկ

Գործընկերներ և աջակիցներ՝ Շվեյցարիայի զարգացման և համագործակցության գործակալություն (SDC), Հայաստանի ազգային պատկերասրահ (ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարություն), Ջերմուկի համայնքապետարան, AL.T ճարտարապետական ստուդիա, ARD Global։

🔗Ցուցահանդեսի մանրամասները՝ https://www.facebook.com/share/1CYVDj3EWJ/

---------

“After Silence” multidisciplinary exhibition within the program “Architecture: Ghostly Past and Unrevealed Present” explores the works of:

Manvel Matevosyan

1| Beyond the form, 2025 / Iron, polished stainless steel

The sculptor explores the forms and rhythms of the building, and reimagines the architecture, not through mass and structure, but through ephemeral forms that speak to the passage of time, the fragility of existence, and the possibility of renewal.

2| Beyond the form, 2025 / Iron, glass, water

This sculpture shifts with the viewer, echoing the fragility of the place it emerges from. The artist's interventions reveal a symbiotic relationship between material, memory, and environment, offering new ways to engage with time and space through sculpture.

Armen Ter-Mkrtchyan

3-8| Jermuk series, resinotype, 2025

Images do not document the space - they illuminate its ghosts, capturing the quiet resistance of surfaces to disappear completely.

Sophie Musoyan

9-14| Reflections, cyanotype, 2025

Each artwork becomes an act of restoration, a meditative practice that communicates with what has been broken. Through her work, Sophie offers a gentle mending of the past, allowing fragmented architectural histories to bloom into a blue surface of quiet beauty.

Curator: Sona Hovhannisyan
Art Management: Marianna Atshemyan
Architecture: AL.T Studio

©️Photos by ToC Creative Hub

📅 June 14 – August 14, 2025, Jermuk Art Gallery, 1 Charents St., Jermuk

Partners and supporters: Swiss Agency for Development and Cooperation (SDC), National Gallery of Armenia (Ministry of Education, Science, Culture and Sports), Jermuk Municipality, AL.T Architectural Studio, ARD Global.

🔗 Exhibition information: https://www.facebook.com/share/1CYVDj3EWJ/