Czy Stanisław Barańczak nosił się z zamiarem przetłumaczenia Winterreise Müllera, tak jak przetłumaczył kilka librett operowych? To bardzo ciekawe pytanie. Der Lindenbaum(Lipa) jest jedynym tłumaczeniemw tomiku Podróży Zimowej. Nie dosłownym. Ale Barańczak nigdy nie tłumaczył dosłownie. Przekazywał dokładnie sensy, obrazy, emocje a nie wyrazy. Czy nosił się z zamiarem przetłumaczenia pozostałych 23 wierszy Müllera, do których swoją genialną muzykę skomponował Franz Schubert? Trudno to powiedzieć czy zgadnąć. Wiemy natomiast, że poeta P***k zafascynował się na tyle Winterreise kompozytora Austriaka, iż napisał Podróż Zimową, zbiór 24 wierszy, do muzyki Schuberta kompletnie od nowa. Powstała dość gorzka relacja emigranta z podróży po zimie własnego życia, po wspomnieniach z ojczyzny, po mroźnej obczyźnie, na którą przez większość swojego dorosłego życia był skazany. Narrator podróżuje samochodem, czasem chodzi po ulicach miast ze słuchawkami w uszach lub leci samolotem ponad aglomeracjami na wysokościach, gdzie panuje wieczny mróz. Czasem przystaje na skrzyżowaniach dróg zatrzymany czerwonym światłem lub przemyka obok oddającego mocz na poboczu drogi kierowcy tira. I to są jedyne spotkania z innymi ludźmi do jakich w Podróży Zimowej dochodzi. Bohater jest więc samotny, wyalienowany, wyobcowany, powracający w myślach do niezbyt pięknych obrazów dymów z rodzimych kominów fabrycznych, żółtego śniegu na brudnych polskich drogach. Wspomnienie gorzkie, pełne bólu…
Podróż zimowa, w miarę jej poznawania, coraz bardziej nas dotyczy i otacza. W końcu zdajemy sobie sprawę, że to opowieść o nas samych…
Decydując się na wspólną podróż z Schubertem i Barańczakiem decydujemy się na konfrontację z sensem swojej własnej egzystencji. Jest to podróż w głąb siebie.
Pomysłodawcą tego nietypowego przedsięwzięcia był Stanisław Leszczyński. Niemal roczna praca nad Winterreise Schuberta do słów polskiego poety znalazła swój finał w grudniu
2017 roku, kiedy to Tomasz Konieczny i L**h Napierała jako pierwsi dokonali rejestracji Podróży zimowej Schuberta/Barańczaka. Nagrania miały miejsce w studio koncertowym Polskiego Radia im. W. Lutosławskiego w Warszawie.
Sierpniowa premiera płyty podczas festiwalu Chopin i jego Europa 2018 zapoczątkuje serię recitali, na których Podróż zimowa Schuberta/Barańczaka zostanie zaprezentowana szerokiej, międzynarodowej publiczności
***
Did Stanisław Barańczak intend to translate Winterreise by Müller, just like he translated several operaticlibrettos? This is a very interesting question. Der Lindenbaum (The Linden Tree) is the only translation in the Winter Journey volume. It is not literal, but Barańczak never translated literally. He would precisely convey meanings, images, emotions, rather than words. Did he nurse the idea to translate the other 23 poems by Müller that Franz Schubert had set to his ingenious music? It is hard to say or guess. However, we know that the Polish poet had developed such a fascination with Winterreiseby the Austrian composer that he wrote Podróż Zimowa (The Winter Journey), a set of 24 poems to the music by Schubert, completely anew.
The result was an emigrant’s quite bitter account of a journey through the winter of his own life, through the memories from the homeland, through a frosty exile to which he had been condemned for most of his adult life. The narrator travels by car, sometimes walks the city streets with headphones in his ears, or flies by aeroplaneover agglomerations at altitudes bound by eternal frost. Sometimes he stops at the crossroads, haltedby a red light, or sneaks by a lorry driver urinating at a roadside. And these are the only encounters with other people in Podróż Zimowa. The hero is therefore lonely, alienated, estranged, thinking back to the unlovely images of fumes from factory chimneys of his homeland, of yellow snow on dirty Polish roads. A bitter, painful memory…
Podróż zimowa as we discover it, starts increasingly relating to us and surrounding us. Finally, we come to realize this is a tale about us….
Deciding to take a journey together with Schubert and Barańczak, we decide to confront the meaning of our own existence. This is a journey into yourself.
Stanisław Leszczyński has been the originator of this unusual project. Almost a year’s worth of work on the Winterreiseby Schubert with lyrics by the Polish poet found its culmination in December 2017, when Tomasz Konieczny and L**h Napierała became the first to record Podróż zimowa by Schubert/Barańczak. The recording took place at the W. Lutosławski Concert Studio of the Polish Radio in Warsaw.
The August première of the album at the Chopin and his Europe 2018 festival will initiate a series of recitals at which Podróż zimowa by Schubert/Barańczak will be presented to the wideinternational audience.
***
Wollte Stanisław Barańczak die Winterreise von Müller übersetzen, so wie er vorher einige Libretti übersetzt hatte? Das ist eine interessante Frage. Als einzigen Text des ganzen Winterreise-Zyklus hat Barańczak Der Lindenbaum ins Polnische übertragen. Zwar nicht wortwörtlich, aber damit hat er sich ja nie zufrieden gegeben. Er hat den Sinngehalt, die Bilder, die Emotionen und nicht bloß die Worte übersetzt. Hat er vorgehabt, auch die übrigen 23 Gedichte Müllers zu übersetzen, zu welchen Schubert seine geniale Musik komponiert hat? Das ist schwer zu sagen oder zu erraten. Der polnische Dichter war allerdings, wie wir wissen, derart von der Winterreise des österreichischen Komponisten fasziniert, dass er seine Podróż Zimowa, einen Zyklus von 24 Gedichten zur Musik von Schubert, komplett neu geschrieben hat.
So entstand eine bittere Erzählung eines Emigranten auf einer Reise durch den Winter seines Lebens, zu den Erinnerungen an die Heimat, durch die frostige Fremde, in die er für den Großteil seines Lebens verbannt war. Der Ich-Erzähler fährt mit dem Auto, manchmal geht er durch die Straßen mit Kopfhörern an den Ohren, oder fliegt mit dem Flugzeug über die Ballungsgebiete, sehr hoch, wo ewige Kälte herrscht. Manchmal, angehalten durch eine rote Ampel, bleibt er auf einer belebten Kreuzung stehen, oder eilt einen Randstreifen entlang, an einem urinierenden LKW-Fahrer vorbei. Und das sind die einzigen Treffen mit anderen Menschen, zu denen es auf dieser Winterreise kommt. Der Held ist also einsam und entfremdet. In seinen Gedanken kehrt er zu den unschönen Bildern mit den Rauchschwaden aus den Fabrikschloten in der Heimat zurück, zum gelben Schnee auf den schmutzigen polnischen Straßen. Bittere, schmerzerfüllte Erinnerung...
Die Winterreise, je mehr wir sie hören und kennenlernen, betrifft uns immer mehr, bedrängt uns und lässt uns nicht mehr los. Schließlich begreifen wir, dass die Geschichte über uns erzählt… Wenn wir uns für die gemeinsame Reise mitBarańczakund Schubert entscheiden, entscheiden wir uns somit für eine Auseinandersetzung mit dem Sinn unserer eigenen Existenz. Das ist eine Reise in die eigene Innenwelt.
Der Ideengeber des ungewöhnlichen Unterfangens war Stanisław Leszczyński. Fastein Jahr dauerte die Arbeit an Schuberts Winterreise mit den Texten des polnischen Dichters, sie fand ihren Abschluß im Dezember 2017, als Tomasz Konieczny und L**h Napierała als Erste die Podróż zimowa von Schubert/Barańczak aufgezeichnet haben. Die Aufnahme fand im W. Lutosławski-Konzertstudio des Polnischen Rundfunks in Warschau statt.
Die Präsentation der CD im August, während des Festivals „Chopin und sein Europa 2018“, leitet eine Konzertreihe ein, auf welcher Podróż zimowa von Schubert/Barańczak dem breiten, internationalen Publikum präsentiert wird.
