Wie lautet die Website?

https://www.facebook.com/1418550048448121/

Center for Contemporary Arts Afghanistan in EXiLe

Startseite
Deutschland
Frankfurt am Main
Center for Contemporary Arts Afghanistan in EXiLe

The advisory committee of the center was later formed by national and international artists and experts. running the Educational & training activities
a. b. d. e.

An introduction to the Centre for Contemporary Arts Afghanistan in Exile (CCAA in EXiLe )

The Centre for Contemporary Arts Afghanistan in Exile ( CCAA in EXiLe ):
CCAA is an independent, noun profit, artistic and cultural center established in August 2004 by Rahraw Omarzad as the first and only contemporary arts center in Afghanistan. The establishment of CCAA over the past five centuries, in fact, is the new motion towards visual arts in the country. In these new development, Basically the CCAA in EXiLe gives young people the chance to express and improve their artistic talent as an individual and creative artist and implement a new way of looking at art for the Afghan society. Endeavoring towards peace, justice, democracy, civil society and supporting the sustainability and institutionalization of these beliefs. CCAA in EXiLe provides equal opportunities for men and women to improve their artistic talents and upgrade their practical and theoretical knowledge of arts, and particularly have new artistic expressions, then these artists with possession of new artistic initiatives will be able to play significant role in art development and promotion of contemporary arts. The center is divided in sections: visual arts, documentary, Installation arts, video arts and performance arts. Women art center:
In 2006, CCAA in EXiLe was able to establish Afghanistan's only women's art center in order to promote women's advancement and empowerment as an integral part of the process of the process of democratization and civilization. Objective of CCAA:

1- Developing contemporary art and ensuring art education rights for youths (men and women) minorities. Improving and increasing the quality and quantity of individual and creative artists.

2- Combat against present fanaticism and constraints against women’s artistic activities by increasing women’s art centers throughout the country.

3- Giving youths the chance to express and improve their artistic talent as individual and creative artist and implement a new way of looking at art for Afghan society towards peace, justice, democracy, civil society supporting the sustainability and institutionalization of these beliefs. CCAA in EXiLe is running the activities through its structure:
The direction: CCAA in EXiLe has it's team members, volunteers, advisory boards and the core members, formed by ex-trainees, professional and advanced artists and professors from other Institutions. The direction provides the necessary administrative organization as well as the contacts with founders, contributors and institutions, on a National and International level. Activities of CCAA:

The CCAA is launching a support campaign for the following activities, divided into 4 categories:
i. Running the courses and workshops by national and international contemporary artists. The courses - The contemporary art in Afghanistan is at a starting point, First CCAA established and then the centre has an educational activity and is conducting courses, workshops by National and international artists,
c. CCAA, following recruits new members into the centre activities starting with courses. The courses are the core of the centre activities, they are organized throughout the year in accordance with the necessities of the artists: beginners and advanced. The courses are held by the core members of CCAA in EXiLe as well as visiting professors and artist. Every year the Centre organizes exhibitions about these activities showing to the Afghan society the operas produced by trainees during or after the courses. f. The workshops - The CCAA in EXiLe is open and welcomes activities in collaboration with other's people and institution at a National and International level. The outcomes of this collaboration are mainly workshops held for the education of the centre members: beginners, advanced, professionals. g. h. According to our Vision. Our activities through continuous education at all levels will increase the number of individual and creative artists in Afghanistan: improving, developing and upgrading the teaching and creative standards in the country and the acceptance and development of contemporary art in Afghan society. ii. financing the core of the centre
a. Running of contemporary Art Gallery. iii. A SUSTAINABLE PROGRAM
iv. The CCAA in EXiLe core members, according to its own history and belief, will work to implement the independency of the centre. The projects aiming to contribute to the CCAA in EXiLe economy are the establishing of an art-gallery and the designing of arts and cultural events. The CCAA in EXile do not ask any inscription fee to trainees, rather we share the result of the learning process and when an opera is sold we do share the incoming. This is how we are working since 2008. We do love this concept because this doesn't charge the families, but sometimes bring them money. On the other side CCAA in EXiLe has a consistent administrative and financial system and procedures. It maintains period lessons learned sessions at all its management levels and update and fine-tune accordingly best meet internal and donor requirements. It has 10 years’ experience in implementing projects in the field of arts. The members of the management team are professional and have years of experience working with government and international organizations. What brought them together is the common vision and utilization of resources with effectiveness and efficiency. It experiences reporting structure to the best way of meeting donor and stakeholders requirement and do look for ways to best illustrate what has actually been implemented in association with lessons learned and proposal for continual improvement sessions. CCAA in EXiLe possess strong financial management, accounting systems and procedures based on General Accepted Accountancy Principles. It has experienced managing several projects. v. improving the training offer

a. improving contemporary arts library equipped with multimedia devices;
b. re-publishing of “Gahnama-e-Hunar” the only Art Magazine of Afghanistan. vi. Design of art and cultural events. vii. trans-cultural and exchange projects, scholarships for students. Conducting national and international exhibitions. i. Conducting conferences, presentations, seminars, artistic talk by national and international artists, art aspects. j. Provide the youths to participate in international art competitions, and exhibitions. k. To provide study at distance for women in art field;
l. Residency for Afghan artists abroad and vice versa;
m. Organizing of exchange international programs;
Publication:
1- Art magazine
“Gahnama-e-Hunar” which started in 2000. It is included of painting, drawing, music, cinema, theater, calligraphy, photography and It also has a part for theory and history of arts and contemporary arts. The most important goal for the magazine is to improve the level of interest and artist’s knowledge of artists and art lovers’ about contemporary arts. On that time Gahanma-e-Hunar was the only art magazine in the aria of Afghans cultural activities inside and outside of Afghanistan. The Center for Contemporary Arts Afghanistan in EXiLe has been relocated to Frankfurt, Germany since 2021.

29/09/2026

این عنوان کنفرانس علمی‌ای بود که در تاریخ ۱۳ سپتامبر سال جاری میلادی (۲۰۲۶)، به پاس جایگاه هنری، شخصیت و خدمات ارزشمند استاد حیدرزاده، در چارچوب «سلسله گفت‌وگوهای هنرمندان و کنفرانس‌های علمی» و به‌عنوان آخرین کنفرانس این سلسله برگزار شد.

میزبان: مرکز هنرهای معاصر افغانستان در تبعید
گرداننده: اجمل تورمان
مهمان: دکتور عبدالغفور لیوال
شیوه برگزاری: آنلاین

دکتور عبدالغفور لیوال تحصیلات خود را تا مقطع ماستری در بخش زبان و ادبیات پشتو، در دانشکده ادبیات پوهنتون کابل، به پایان رسانده است. همچنان، او از دانشکده ژورنالیزم پوهنتون مریلند ایالات متحده امریکا نیز یک مدرک ماستری دریافت کرده است. آقای لیوال در عرصه زبان و ادبیات فارسی ـ دری نیز از دانشکده زبان‌ها و ادبیات پوهنتون علامه طباطبایی ایران، درجه علمی دکتورا به دست آورده است.

او نویسنده، شاعر، ژورنالیست و پژوهشگر بوده است.

در این سمینار درباره ادبیات کودک و تخیل، مطالب زیر مطرح شد:

انسان‌ها با کمک تخیل خود تلاش می‌کردند برای هر پدیده طبیعی، یک خالق، آفریننده یا نیروی خاصی را تصور کنند. از همین‌رو، اندیشه دوران اسطوره‌ای شکل گرفت. در دوران اسطوره‌ای، انسان چیزهایی را که نمی‌توانست توضیح دهد، از طریق تخیل توضیح می‌کرد. بعدها، هنگامی که انسان برای پدیده‌های طبیعی و محسوس، پاسخ‌های علمی و منطقی پیدا کرد، دوران علمی آغاز شد. اما در دوران اسطوره‌ای، تخیل بسیار نیرومند بود؛ زیرا محدودیت‌ها و سانسور منطقی کمتر وجود داشت.

کودک نیز دقیقاً به همین گونه، آشنایی خود را با طبیعت، محیط، انسان‌های دیگر و حیوانات از حیرت و شگفتی آغاز می‌کند و سپس نوعی تخیل اسطوره‌ای را تجربه می‌کند، پرسش‌هایی مطرح می‌سازد و با یافتن پاسخ پرسش‌هایش، به مرحله‌ای از تفکر می‌رسد که در آن درک و شناخت خود را کامل‌تر می‌کند و تجربه‌هایش را به حافظه می‌سپارد.

امروزه کتاب‌ها تنها به شکل چاپی عرضه نمی‌شوند، بلکه به صورت الکترونیکی و دیجیتالی نیز ارائه می‌شوند. تصاویر متحرک، ویدیوها و دیگر رسانه‌های دیجیتالی به بخشی از جهان کودکان تبدیل شده‌اند. در تولید محتوای ادبی و هنری برای کودک، باید تخیل، زبان، تصویر، رنگ، موسیقی، حرکت، فرهنگ، محیط و سن کودک همزمان در نظر گرفته شوند.

ادبیات از این طریق می‌تواند در کنار افزایش دانش کودک درباره طبیعت، تخیل او را نیز گسترش دهد. کودک می‌بیند که مار، آهو، روباه، شیر یا حیوان دیگری است؛ اما در داستان، برای آن ویژگی‌هایی مانند سخن گفتن، حرکت کردن و برقراری ارتباط با شخصیت‌های دیگر نیز تصور می‌کند.

در چنین محتواهایی، رنگ، تناسب و سرعت حرکت اهمیت دارند. سرعت حرکت و تغییر تصاویر می‌تواند بر تخیل و ذوق زیبایی‌شناختی کودک تأثیر بگذارد.

در ادبیات کودکان، اگر حیوانات سخن بگویند، درختان حرف بزنند یا حالت‌های غیرواقعی دیگری به وجود بیاید، کودک آن را به آسانی می‌پذیرد؛ زیرا حوزه تخیل کودک هنوز به اندازه بزرگسالان توسط محدودیت‌های منطقی بسته نشده است.

در ترانه‌ها و موسیقی مربوط به کودکان نیز تکرار اهمیت زیادی دارد. کلمات تکرارشونده، آهنگ، وزن، قافیه و ساختارهای ساده صوتی، زمینه یادگیری و به‌خاطر سپردن را برای کودک فراهم می‌کنند.

در نوشته‌ها، تصاویر و هنرهای حرکتی مربوط به کودکان نیز استفاده از نمادها باید متناسب با سن و سطح درک آنان باشد. نمادهایی که بیش از حد قراردادی و پیچیده باشند، ممکن است برای کودک به آسانی قابل درک نباشند.

در نقاشی، تناسب اهمیت بسیار زیادی دارد. اگر پدری در یک تصویر به‌عنوان شخصیتی قدرتمند و بزرگ نمایش داده می‌شود، شکل و اندازه او باید با مفهوم موضوع متناسب باشد. در عین حال، توانایی دیدن و درک کردن کودک نیز باید در نظر گرفته شود.

در هنر و ادبیات، خیال یکی از عناصر مهم است. تعریف ساده خیال این است که خیال، تصویر یا تصور ذهنی پدیده‌های غیرواقعی است. در تخیل، ذهن بر اساس اطلاعات موجود، تصاویر و تصورهای تازه‌ای ایجاد می‌کند. هرگاه تخیل رشد کند، انسان می‌تواند فکر و تصور خود را از طریق وسایل و شیوه‌های گوناگون به دیگران منتقل کند.

حیوانات، پرندگان، درختان و دیگر موجودات می‌توانند در داستان‌ها سخن بگویند. این موضوع در آثار ادبی قدیمی نیز دیده می‌شود؛ مانند «کلیله و دمنه» که از طریق حیوانات، موضوعات گوناگون فکری و اخلاقی را بیان می‌کند.

برای مثال، کودک می‌تواند درباره ماه تصوری داشته باشد که با تفکر منطقی بزرگسالان مطابقت نداشته باشد. ممکن است کودک تصور کند که ماه چیزی است که می‌تواند با آن صحبت کند، یا تصور کند که چگونه می‌تواند به ماه برسد.

موضوع تصویر و نماد نیز اهمیت دارد. برخی تصاویر نماد یک موضوع تاریخی یا فرهنگی هستند. برای نمونه، مجسمه‌های بامیان برای افغانستان دارای ارزش مهم تاریخی و فرهنگی‌اند و از نمادهای مهم تاریخ افغانستان به شمار می‌روند.

در ادبیات کودک، تخیل، خیال و بیان هنری اهمیت بسیار زیادی دارند. خیال و تخیل برای بسیاری از علوم نیز ضروری دانسته می‌شوند. در روان‌شناسی و فلسفه درباره این مفاهیم بحث شده است. میان حواس انسان، فیزیولوژی و ذهن نیز ارتباط وجود دارد و اطلاعات از طریق حواس دریافت می‌شوند.

در ادبیات کودک، فرهنگ عامه و فولکلور نیز اهمیت فراوان دارد. ترانه‌های عامیانه، لالایی‌های مادران، داستان‌ها و دیگر مواد ادبی شفاهی با محیط فرهنگی کودک ارتباط دارند.

ویژگی‌های تخیل کودک، گستردگی آن، آزادی و بی‌سانسوری و رنگارنگی آن باید در نظر گرفته شود؛ زیرا کودک درباره جهان خود متفاوت از بزرگسالان فکر می‌کند. درک سن، تجربه، فرهنگ و محیط کودک برای تولید آثار ادبی و هنری‌ای که کودک بتواند آنها را درک کند، از آنها لذت ببرد و از آنها بیاموزد، اهمیت دارد.

تخیل کودک بسیار گسترده است و در تفکر مستقیم و غیرمستقیم او جایگاه ویژه‌ای دارد. در ذهن کودک چیزهایی ممکن است که برای یک انسان بزرگسال ناممکن به نظر می‌رسند.

چشم‌ها، دهان، چهره و دیگر اعضای بدن کودک نباید به گونه‌ای ترسیم شوند که برای او غیرطبیعی و گیج‌کننده باشند. رنگ‌ها، شکل‌ها و تناسب‌ها باید با سطح درک کودک هماهنگ باشند.

در تولید هر نوع اثر هنری، ادبی و فرهنگی برای کودک باید تخیل او در نظر گرفته شود. نقاشی، شعر، داستان، تیاتر، عکس، ویدیو و صدا، همگی می‌توانند بر تخیل کودک تأثیر بگذارند.

در داستان‌های کودکان، شیر، بچه شیر و دیگر حیوانات نیز برای ایجاد و پرورش تخیل به کار گرفته می‌شوند. کودک می‌تواند میان این حیوانات، دوستی، سفر و رویدادهای گوناگون را تصور کند.

در ترانه‌ها، سرودها و داستان‌های کودکان، موضوع طبیعت و حیوانات بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد. کودک از سال‌های نخست زندگی با نام درخت، مار، پرنده، شیر و دیگر حیوانات آشنا می‌شود و برای هرکدام از آنها در ذهن خود تصورهای خاصی ایجاد می‌کند.

در کتاب‌های کودکان، تنها متن مهم نیست؛ تصویر و نقاشی نیز اهمیت زیادی دارند. تصویری که برای کودک ساخته می‌شود باید با سن و توانایی ذهنی او متناسب باشد.

متخصصان ادبیات کودک می‌گویند که برای کودک چیزی به نام «ناممکن» وجود ندارد. برای مثال، متن‌های ادبی‌ای که در آنها حیوانات سخن می‌گویند، ارتباط مستقیمی با جهان تخیلی کودک دارند.

میان متن، تصویر و حرکت باید ارتباط مناسب وجود داشته باشد. اگر داستان یا شعری ارائه می‌شود، تصاویری که همراه آن استفاده می‌شوند باید با مفهوم متن، رنگ، شکل و حرکت آن هماهنگ باشند.

کودک از طریق یک ترانه می‌تواند یک حیوان را بشناسد، نام آن را به یاد بسپارد و برای آن یک تصویر ذهنی ایجاد کند. اگر در یک ترانه واژه‌هایی مانند درخت، مار و تار تکرار شوند، کودک نخست آنها را می‌شناسد و سپس در ذهن خود آنها را تصور می‌کند.

رنگ‌ها، شکل‌ها و صداها نیز در تخیل کودک جایگاه ویژه‌ای دارند. کودک از طریق تکرار می‌تواند کلمات، صداها و تصاویر را با یکدیگر پیوند دهد.

ترانه‌های فولکلوری، سرودها و داستان‌ها در ایجاد ارتباط کودک با طبیعت و محیط اطرافش نقش ویژه‌ای دارند. ترکیب طبیعت، حیوانات و احساسات انسانی، جهانی را برای کودک می‌سازد که هم عناصر واقعی دارد و هم عناصر تخیلی.

مواد فولکلوری با موضوعاتی مانند طبیعت، حیوانات، خانواده و زندگی روزمره نیز ارتباط دارند. چنین محتوایی برای کودک از این جهت مهم است که او را با محیط و فرهنگ خودش پیوند می‌دهد.

هنگامی که برای کودکان افغانستان محتوای ادبی یا دیجیتالی تولید می‌شود، باید محیط افغانستان در نظر گرفته شود. جغرافیا، روستاها، کوه‌ها، لباس‌ها، مردم و دیگر ویژگی‌های فرهنگی افغانستان باید در صورت نیاز در محتوا بازتاب داده شوند.

هنگامی که یک تصویر تاریخی یا فرهنگی برای کودک ارائه می‌شود، تصویر باید به اندازه‌ای روشن و قوی باشد که کودک بتواند آن را درک کند. رنگ، شکل و ساختار تصویر باید با مفهوم موضوع هماهنگ باشد.

وقتی یک کلمه یا صدا چند بار تکرار شود، کودک آن را آسان‌تر به خاطر می‌سپارد. آهنگ، تکرار و ملودی ترانه‌ها برای کودک اهمیت ویژه‌ای دارند.

اگر به دوره‌های نخستین زندگی انسان نگاه کنیم، زمانی که انسان با بخش‌های بزرگ و ناشناخته طبیعت مانند آسمان، ستارگان، طوفان، رعد و برق، دریا و کوه‌ها روبه‌رو می‌شد، نسبت به این پدیده‌ها دچار شگفتی می‌گردید.

اگر یک کودک افغان در کتاب یا رسانه دیجیتالی محیطی را ببیند که با زندگی خودش شباهت داشته باشد، درک آن اثر برایش آسان‌تر می‌شود.

لالایی‌ها و ترانه‌های کودکان از دوران خردسالی در ذهن کودک جای می‌گیرند. تکرار، آهنگ و واژه‌های ساده ترانه‌ها زمینه یادگیری زبان و موسیقی را برای کودک فراهم می‌کنند.

تخیل کودک نباید تنها از دیدگاه ادبیات مورد توجه قرار گیرد. هر نوع اثر خلاقانه‌ای که برای کودک تولید می‌شود باید نیروی تخیل او را در نظر بگیرد؛ خواه نقاشی باشد، شعر، داستان، تیاتر، موسیقی، ویدیو یا هر اثر هنری و فرهنگی دیگر.

متن، شعر، تصویر یا ویدیویی که برای کودک تولید می‌شود باید با زبان، فرهنگ، محیط و تجربه‌های روزمره زندگی او ارتباط داشته باشد. هنگام ساخت تصویر برای کودک باید توجه شود که آیا تصویر مفهوم را به صورت مستقیم ارائه می‌کند یا از یک نماد قراردادی استفاده می‌کند. این تفاوت از دیدگاه کودک و نحوه دیدن او اهمیت دارد.

مار در جهان واقعی حیوانی خطرناک است، اما در یک ترانه یا داستان تخیلی می‌تواند به یک شخصیت ادبی و خیالی تبدیل شود.

کودک از طریق تجربه و تخیل خود جهانی را می‌سازد که در آن رنگ‌ها، شکل‌ها، موجودات و رویدادها بسیار گسترده‌اند. چیزهایی که از نظر منطقی برای یک انسان بزرگسال ناممکن هستند، در تخیل کودک ممکن‌اند.

موسیقی و ترانه باید با سن کودک و سطح درک او متناسب باشد. در ترانه‌های کودکان، واژه‌های ساده، تکرار، آهنگ و صداهای موزون زمینه مشارکت و یادگیری کودک را فراهم می‌کنند.

‌های_کودکان
»

#کنفرانس‌های_علمی

27/09/2026

‌الله #حیدرزاد

یادآوری مهم

پس از هشت ماه تلاش و همراهی، امروز به ایستگاه پایانی برنامه‌ای رسیده‌ایم که برای گرامی‌داشت یاد و میراث هنری پروفسور امان‌الله حیدرزاد تدارک دیده شده است.

این برنامه فرصتی است برای شنیدن خاطرات و روایت‌های دوستان و هم‌نسلان ایشان، دیدن تصاویر و ویدیوهای آرشیوی و بازخوانی بخشی از زندگی و کارنامه هنری این چهره ماندگار.

از همه استادان، هنرمندان، فرهنگیان و نهادهایی که پیش‌تر در جریان این برنامه قرار گرفته‌اند، صمیمانه دعوت می‌کنیم که این نشست پایانی را از دست ندهند.

با ما همراه باشید تا یاد یک شمع تابان هنر را با هم گرامی بداریم.

[لینک برنامه]

‏ * Professor Amanullah Haiderzad
* CCAA In ExiLe's Zoom Meeting
* Date: 27 September 2026
* Time: 05:00 PM, Berlin,
* Join Zoom Meeting
* https://us06web.zoom.us/j/84213250446
* Meeting ID: 842 1325 0446

25/09/2026

د «علمي کنفرانسونو او د هنرمندانو د خبرو» د لړۍ په دوام، چې د استاد حیدرزاد د هنري مقام او هنري کارنامو د درناوي په موخه جوړېږي، دا ځل آیت‌الله احمدي د «د هرات د میناتور مکتب پراختیا او د اسلامي نړۍ پر نقاشۍ مکتبونو یې اغېز» تر سرلیک لاندې خبرې وکړې.

آیت‌الله احمدي د بامیان ولایت اوسېدونکی دی. نوموړي د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو له پوهنځي څخه د هنرونو په برخه کې د لیسانس او د قزاقستان د هنرونو له ملي اکاډمۍ څخه د ماسټرۍ سند ترلاسه کړی دی.

هغه سربېره پر دې، د ایران د خطاطانو له ټولنې څخه د ممتازې خطاطۍ سند هم ترلاسه کړی او په خپل هنري کارنامو کې د بلخ پوهنتون د تدریس سابقه لري. نوموړي تر دې دمه په افغانستان، ایران، قزاقستان، ایټالیا، فرانسه، جرمني او امریکا کې په بېلابېلو هنري نندارتونونو کې ګډون کړی دی.

له دې پرته، د هغه د ژوندلیک یوه ډیجیټلي نسخه، پورتفولیو او د اثارو یوه ټولګه، چې د افغانستان د اوو هنرمندانو په ډله کې شامله وه، د ۲۰۲۵ کال د فبرورۍ په ۲۶مه نېټه د سپېس‌اېکس شرکت له خوا، د لون‌سټار او لوما شرکتونو په همکارۍ، سپوږمۍ ته ولېږدول شوه.

آیت‌الله احمدي د «په تبعید کې د افغانستان د معاصر هنرونو مرکز» او د «بوم آزادي» د بنسټ غړیتوب هم لري.

له همدې امله، له نوموړي څخه بلنه شوې وه، څو د «د هرات د میناتور مکتب پراختیا او د اسلامي نړۍ پر نقاشۍ مکتبونو یې اغېز» تر سرلیک لاندې، چې خپله یې په داوطلبانه توګه ټاکلی و، خبرې وکړي.

د دې ناستې چلوونکی ښاغلی نوید مشعوف و. نوموړي د ګډونوالو د درناوي او ښه راغلاست تر ویلو وروسته، له ښاغلي احمدي څخه وغوښتل چې خپلې خبرې پیل کړي.

احمدي هم په پیل کې ګډونوالو ته خپله درناوی وړاندې کړ او د خپلو خبرو د پيل په توګه یې د هرات د میناتور مکتب پر اهمیت خبرې وکړې.

هغه وویل: «کله چې موږ د میناتور په اړه خبرې کوو، په حقیقت کې د خپل “ځان” په اړه خبرې کوو.»

نوموړي څرګنده کړه چې د هرات د مکتب میناتور یوازې انځورګري نه ده؛ بلکې زموږ د فکري ـ فرهنګي نړۍ برآیند دی. له همدې امله، له دې اړخه کولای شي زموږ د ګډ «ځان» د یوه سمبول په توګه هم مطرح شي.

احمدي وروسته د هرات د مکتب تاریخي شالید ته اشاره وکړه او ویې ویل چې دغه مکتب په ۱۴۰۵ میلادي کال کې د شاهرخ میرزا او د هغه د مېرمنې، ګوهرشاد بیګم، په ملاتړ بنسټ کېښود او د بایسنقر میرزا په دوره کې یې د پام وړ پراختیا وموندله؛ خو د سلطان حسین بایقرا په عصر کې هغه شکوه او عظمت ته ورسېد چې له امله یې دغه دوره د «هرات د طلایي عصر» په نوم یادېږي.

هغه یادونه وکړه چې د تیموریانو په دوره کې کتابتونونو، مدرسو او هنري کارخانو بې‌سارې وده او غوړېدا تجربه کړه او په همدې دوره کې کمال‌الدین بهزاد هم د هنري پخوالي او استادۍ لوړې کچې ته ورسېد.

نوموړي د هرات د مکتب د تاریخي شالید ترڅنګ، د دې مکتب د میناتور له مهمو ځانګړنو څخه هم یادونه وکړه او ویې ویل:

«د هرات د مکتب د میناتور په ترکیب‌بندۍ کې خطاطي او انځورګري (فیګور) په یوه مخ کې داسې یو ځای کېږي چې خطاطي او انځور دواړه یو واحد او د یو بل بشپړوونکی پیغام وړاندې کوي.»

هغه زیاته کړه چې هنرمندانو د معمارۍ په انځورولو کې داسې چلند کړی چې لیدونکی په یوه وخت کې د کور دننه او بهر دواړه لیدلی شي او د چاپېریال منظره هم ورته په اسانه د لیدلو وړ وي. د نوموړي په وینا، دا ځانګړنه د «هم‌زمانۍ» مفهوم څرګندوي.

همدا اصل د طبیعت او منظرو په برخه کې هم صدق کوي؛ لیدونکی منظرې پرته له دورنما یا علمي پرسپکتیف څخه ویني.

هغه همدارنګه وویل چې د هرات د مکتب په میناتور کې ماده د معنا په خدمت کې ده. د رڼا په اړه هم داسې چلند شوی چې رڼا کومه ځانګړې سرچینه نه لري، بلکې روښانتیا له دننه څخه بهر ته خپرېږي؛ له همدې امله په انځور کې سیوری هم نه لیدل کېږي.

د پیکره‌پردازۍ په برخه کې څېرې ظریفې، سترګې بادامي، او اندامونه اوږده او خوځنده ښودل شوي دي. د شخصیتونو ترمنځ اړیکې، د ورځني ژوند صحنې، روحي حالات او د شخصیتونو رواني ځانګړنې هم په ښه توګه انځور شوې دي.

په ټوله کې، نوموړي د هرات د مکتب ځانګړنه د یوه ډول «فرانمایۍ» په توګه توصیف کړه؛ داسې چې ترکیب‌بندي، رڼا، رنګ، تخنیک او ماده د معنا په خدمت کې دي. هنرمند په شعوري توګه له بازنمایۍ، کاپي کولو او هغو درنو تخنیکونو، لکه علمي پرسپکتیف، څخه ډډه کړې چې د هنرمند لاس‌وپښې تړي، او پر ځای یې انځور شاعرانه، تغزلي او کله ناکله اسطوره‌یي رامنځته کړی دی؛ البته داسې انځور چې تر شا یې یو روایت، یوه کیسه یا یوه تاریخي صحنه هم بېرته لوستل کېږي.

په همدې تړاو نوموړي لا زیات وضاحت ورکړ او ټینګار یې وکړ چې همدې ځانګړنو د هرات مکتب د هنر په تاریخ کې د یوه مهم پړاو په توګه مطرح کړ او پر هغه مکتبونو یې ژور اغېز پرېښود چې وروسته ترې رامنځته شول.

هغه وروسته د شیبانیانو له خوا د هرات د سقوط پړاو ته اشاره وکړه او ویې ویل چې د دې مکتب هنرمندان اړ شول چې مهاجرت وکړي؛ خو همدې مهاجرت د هرات د مکتب د لا پراختیا زمینه هم برابره کړه او پر بخارا، تبریز، اصفهان او د مغولي هند پر مکتبونو یې اغېز وکړ.

د نوموړي په وینا، د هرات مکتب تر یوه حده د بغداد پر هنري مکتب، عثماني مکتب او د قفقاز پر هنري حوزه هم په غیرمستقیم ډول اغېز کړی دی.

آیت‌الله احمدي د خپلو خبرو په دوام کې د هر مکتب ځانګړنې په جلا توګه تشریح کړې، د هغوی هنرمندان یې یاد کړل او هغه اغېز یې هم بیان کړ چې له هرات مکتب څخه یې اخیستی دی.

هغه د موضوع د لا ښه روښانتیا لپاره د هر مکتب بېلګې له یو بل سره پرتله کړې او له هرات مکتب سره یې د هغوی توپیرونه هم په ګوته کړل.

احمدي د خپلو خبرو په پای کې یو ځل بیا د هرات د مکتب د میناتور پر اهمیت ټینګار وکړ او ویې ویل:

«د نقاشۍ دا سبک هم له تخنیکي پلوه ډېر مخکښ و/دی او هم یې د انځورګرۍ، روایت‌پردازۍ او محتوا ته د پاملرنې په برخه کې توانېدلی چې زموږ بنسټیز ارزښتونه په ښه توګه انعکاس کړي؛ خو له دې سره سره، له بده مرغه په وروستیو دورو کې له پامه غورځول شوی او ورته کافي پاملرنه نه ده شوې.»

نوموړي په همدې تړاو په نړیواله کچه د میناتور مقام ته هم اشاره وکړه او ویې ویل چې د هرات د میناتور سبک، د ختیځ د هنر له ځانګړنو سره، په نړیواله کچه تثبیت شوی دی؛ او دا چې د دې مکتب د اثارو بېلګې د نړۍ په معتبرو موزیمونو کې شتون لري، د همدې موضوع څرګندونه کوي.

هغه په ۲۰۲۵ کال کې د یونسکو په نړیوال سازمان کې د «کمال‌الدین بهزاد د میناتور سبک» د افغانستان په نوم ثبت هم د دې مکتب د لوړ او تثبیت شوي مقام یوه نښه وبلله او هغه یې د افغانستان د هنر په تاریخ کې یو مهم تاریخي پړاو او د عطف یوه نقطه وگڼله.

احمدي له ښاغلي نوید مشعوف او ټولو هغو کسانو څخه چې په دې برخه کې یې هڅې او ابتکار کړی‌اند، په نېکۍ یادونه وکړه او د هغوی دغه کار یې د ارزښتناکې، مسوولانه او د زمانې له اړتیاوو سره سمې پاملرنې یوه بېلګه وبلله.

په پای کې، برنامه د ګډونوالو له ښې ونډې او د صمیمانه پوښتنو او ځوابونو له لړۍ سره پای ته ورسېده.

‌الدین_بهزاد_د_میناتور_سبک

17/09/2026

به مناسبت بزرگداشتِ جایگاه و کارنامه‌ی هنری استاد حیدرزاد، سلسله کنفرانس‌های علمی‌_هنری، برگزاری ورکشاپ‌ها، فراهم‌سازی بورسیه‌ی تحصیلی ( آنلاین )، توزیع کتاب و صحبت هنرمند، بخاطر حمایت از هنرمندان داخل افغانستان در نظر گرفته شده بود. خوشبختانه این برنامه در سطوح مختلف تطبیق گردید و شاهد دست‌آوردهای خوبی هم بودیم. اینک اما کم‌کم به پایان آن نزدیک می‌شویم؛ لذا ضمن سپاس از فرهیختگان، هنرمندان، فرهنگیان و نهادهای هنری‌ای که اخلاصمندانه‌ در این برنامه سهم گرفتند، در خاتمه نشستی هم با حضور اعضای خانواده، همکاران، هنرمندان، شاگردان و دوستان استاد حیدرزاد فقید، برگزار میگردد.

این‌که بزرگواران و عزیزانی در برنامه‌های گذشته با حضور صمیمانه‌ و مشارکتِ اخلاصمندانه‌ی شان، ارادت شان را به آن استاد شادروان نشان دادند و اینک هم در نشستِ پیش‌ِرو حضور می‌یابند و ادای حرمت میکنند، خود نوعی بزرگداشت و ادای فرهنگ قدرشناسی است.

این برنامه از طریق پلتفرم زوم برگزار خواهد شد.
تاریخ برگزاری برنامه : ۵ میزان روز یکشنبه ساعت۷:۳۰ شب به وقت افغانستان ، برابر است به ۲۷
سپتامبر به وقت آلمان ساعت ۵ عصر

مرکز هنرهای معاصر افغانستان در تبعید پیشاپیش از حضور صمیمانه‌ی شما بزرگواران سپاسگزاری می‌کند.

،

09/09/2026

#توسعه‌ی_مكتب_مینیاتور_هرات_و_تأثیر_آن_بر_مكاتب_نگارگری_جهان_اسلام "

در ادامه‌ی سلسله‌برنامه‌ی «کنفرانس‌های علمی و صحبت هنرمند که به‌منظور بزرگداشتِ جایگاه و کارنامه‌ی هنری استاد حیدرزاد برگزار می‌شود، این‌بار آیت‌الله احمدی روی عنوان" توسعه‌ی مكتب مینیاتور هرات و تأثیر آن بر مكاتب نگارگری جهان اسلام " صحبت کرد.

آیت‌الله احمدی در ولایت بامیان زاده شده و مقطع لیسانس هنر را در
دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه کابل و مقطع ماستری‌ را هم در آکادمی ملی هنرهای قزاقستان تحصیل کرده‌است.
او افزون بر این سند ممتاز خوشنویسی را از انجمن خوشنویسان ایران دریافت کرده‌ و در کارنامه‌ی هنری‌اش سابقه‌ی تدریس در دانشگاه بلخ دارد. وی تا کنون در نمایشگاه‌های هنری در کشورهای چون افغانستان، ایران، قزاقستان، ایتالیا، فرانسه، آلمان و آمریکا اشتراک کرده است.
علاوه‌ بر این یک نسخه دیجیتالی زگینامه، پورتفولیو و یک مجموعه آثار او در جمع هفت هنرمند افغانستانی به تاریخ ۲۶ فبروری ۲۰۲۵ توسط شرکت اسپیس اکس و با همکاری شرکت لون‌استار و لوما به کره‌ی ماه فرستاده شد.
آیت الله احمدی همچنان عضو مرکز هنرهای معاصر افغانستان در تبعید و نهاد " بوم آزادی" هم میباشد.

لذا از وی دعوت شده بود تا در مورد عنوان فوق که داوطلبانه انتخاب کرده بود، صحبت کند.

گرداننده‌ی این نشست، آقای نوید مشعوف بود. او ضمن اظهار ارادت به مخاطبان و عرض خوش‌آمدید به آن‌ها، از آقای احمدی تقاضا کرد که صحبتش را آغاز کند. بنابراين او هم ابتدا ارادتی به مخاطبان، بجا کرد و بعنوان شروع کلام از اهمیت مینیاتورِ مکتب هرات، صحبت کرد و گفت: مادامی که ما از مینیاتور صحبت می‌کنیم، درواقع در مورد " خود" حرف می‌زنیم. او توضیح داد که مینیاتور مکتب هرات، نه تصویر‌سازیِ محض؛ بلکه برآیند جهان فکری_فرهنگی ماست؛ لذا از این حیث میتواند نماد "خودِ" جمعی ما نیز باشد.
او سپس به پیشینه‌ی تاریخی مکتب هرات اشاره کرد و توضیح داد که این مکتب، در سال ۱۴۰۵ میلادی با حمایت شاهرخ میرزا و همسرش گوهرشاد بیگم پایه‌گذاری شده و در زمان بایسنقر میرزا بسیار شکوفا می‌شود؛ اما در عصر سلطان حسین بایقرا به شکوهی می‌رسد که از آن به عصر طلایی هرات یاد شده‌است.

او یادآوری کرد که در دوره‌ی تیموریان کتابخانه‌ها، مدارس، و کارگاه‌های هنری شکوفایی بی‌سابقه را تجربه کرد و در همین دوره کمال‌الدین بهزاد هم به اوج پختگی و استادی می‌رسد.
وی در ادامه‌ی پیشینه‌ی تاریخی از مهم‌ترین ویژگی‌های مکتب هرات هم یاد کرد و گفت: در ترکیب بندی مینیاتورِ مکتب هرات، خوشنویسی، تصویرسازی( فیگور) در یک صفحه طوری کار می‌شود که خوشنویسی و تصویر، دارای پیام واحد و مکملِ هم است. او افزود که هنرمندان در تصویرسازی معماری طوری برخورد کرده‌اند که مخاطب هم‌زمان درون و بیرون خانه را مشاهده می‌کند و همين‌طور چشم‌انداز اطراف آن‌هم‌، به راحتی در دسترس است. و این یعنی " هم‌زمانی". همین امر در بخش طبیعت( منظره) هم صادق است و بیننده چشم‌اندازها را بدون دورنما ( پرسپکتیو علمی ) می‌بیند. او همچنان اضافه کرد که در مینیاتور مکتب هرات، ماده در خدمت معناست و به مسأله‌ی نور هم طوری پرداخته‌اند که نور منبع خاصی ندارد و روشنی از درون به سمت بیرون می‌تابد؛ بنابراین هیچ سایه‌ای هم در تصویر وجود ندارد.
در بخش پیکره‌پردازی هم چهره‌ها را ظریف، با چشمان بادامی، اندام‌ها کشیده و پرتحرک، ارتباط میان شخصیت‌ها، توجه به زندگی روزمره، حالات روحی و ویژگی روانی شخصیت‌ها را بخوبی تصویر کرده‌اند. خلاصه او ویژگی مکتب هرات را نوعی فرانماییِ توصیف کرد که ترکیب‌بندی، نور، رنگ، تکنیک و ماده در خدمتِ معنا است و هنرمند آگاهانه از بازنمایی، کاپی و تکنیک‌های دست‌وپاگیری چون پرسپکتیو علمی صرف نظر کرده و تصویر را شاعرانه، تغزلی و گاه اسطوره‌ای آفریده‌اند؛ البته با وجهی که پُشتِ هر تصویر، یک روایت، داستان، یا یک صحنه‌ی تاریخی هم بازخوانی می‌شود.
در همین راستا وی توضیح بیشتر داد و تأکید کرد که این ویژگی‌ها باعث شد که مکتب هرات در نقطه‌ی عطفی قرار بگیرد و بر مکاتبِ پس از خود، تأثیر شگرف بگذارد. سپس او به مرحله‌ی سقوط هرات توسط شیبانی‌ها اشاره کرد و افزود که هنرمندان این مکتب مجبور به مهاجرت میشوند؛ اما همین امر باعث توسعه‌ی مکتب هرات نیز می‌گردد و روی مکتب بخارا، مکتب تبریز، مکتب اصفهان و مکتب مغولی هند تأثیر میگذارد. البته تا حدودی هم روی مکتب هنری بغداد، مکتب عثمانی و حوزه قفقاز نیز بطور غیر مستقیم اثرگذار واقع می‌شود.

آیت‌ الله احمدی در ادامه‌ی سخنانش ویژگی‌های هر مکتب را جداگانه شرح داد، هنرمندان آنان را نام گرفت و تأثیراتی که از مکتب هرات پذیرفته‌اند، را هم بیان کرد. او برای وضاحت بهتر، نمونه‌های تصویری هر مکتب را باهم مقایسه‌ کرد و تفاوت‌های آنان با مکتب هرات را نیز برشمرد.

احمدی در پایان، دوباره به اهمیت مینیاتور مکتب هرات تأکید کرد و گفت: این سبک نقاشی هم از لحاظ تکنیک خیلی پیشتاز بوده/است و هم در بخش تصویرسازی، روایت‌پردازی و پرداختن به محتوا توانسته که ارزش‌های بنیادین ما را بخوبی انعکاس دهد؛ اما با این وجود، متأسفانه در دوره‌های متأخر مورد غفلت و کم‌توجهی واقع شده‌است. او در همین خصوص به جایگاه جهانی مینیاتور هم اشاره کرد و گفت که سبک مینیاتور هرات، با خصوصیت هنر شرق، در نزد جهانیان تثبیت شده است؛ و اینکه نمونه‌های آثار این مکتب در موزیم‌های معبر جهانی وجود دارند هم بیانگر همین مسئله است.

وی " ثبتِ سبک مینیاتور کمال الدین بهزاد" در سازمان بین المللی یونسکو در سال ۲۰۲۵ به نام افغانستان را نیز نشانی از جایگاه بلند و تثبیت‌شده‌ی این مکتب حساب کرد و آن‌را در تاریخ هنر افغانستان، یک نقطه‌ی عطف شمرد. او از آقای نوید مشعوف و کسانیکه در این امر اهتمام ورزیده و ابتکار کرده‌اند، به نیکی یاد کرد و کار شان را نوعی توجه ارزشمندانه، مسئولانه و نیاز زمانه دانست.

در اخیر، برنامه با مشارکت خوب مخاطبان و پرسش و پاسخ‌های صمیمانه‌ همراهی گردید.

30/08/2026

؛

د «علمي کنفرانسونو او د هنرمند خبرو» د پرله‌پسې لړۍ په دوام، چې د استاد حیدرزاد د هنري مقام او هنري کارنامو د درناوي او لمانځنې په موخه جوړېږي، دا ځل محمدتقي مهران خپله یوه څېړنیزه مقاله، چې سرلیک یې «په افغانستان کې د نقاشۍ بنسټیزې مؤلفې؛ د ۱۹۰۱ تر ۱۹۹۰ میلادي کلونو ترمنځ د نقاشۍ د نوښت‌پالنې د بهیر په رامنځته کېدو کې د څو اغېزناکو جریانونو څېړنه» دی، وړاندې کړه.

محمدتقي مهران په ۱۹۸۷ میلادي کال کې د بامیان ولایت کې زېږېدلی دی. نوموړي خپلې لیسانس او ماسټرۍ زده‌کړې د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو په پوهنځي کې بشپړې کړې دي او د دوکتورا د څېړنیز پړاو چارې هم د تهران پوهنتون کې پر مخ وړي. هغه په خپل علمي ـ هنري کارنامو کې د تدریس، څېړنیزو مقالو د لیکلو، په کنفرانسونو کې د ګډون، او په هېواد دننه او بهر د ګڼو انفرادي او ګډو نندارتونونو د جوړولو او ګډون سابقه لري. نوموړی اوس په جرمني کې ژوند کوي او سربېره پر دې، د افغانستان د معاصرو هنرونو په تبعید کې د مرکز غړی هم دی.

ښاغلي مهران د خپلې وینا په پیل کې د کمال‌الدین بهزاد او د افغانستان د هنر په تاریخ کې د هرات د هنري مکتب د ارزښت او ځانګړي مقام په اړه لنډه یادونه وکړه؛ خو د خپلې ټاکلې موضوع، یعنې «د ۱۹۰۱ تر ۱۹۹۰ میلادي کلونو ترمنځ د افغانستان د نقاشۍ د نوښت‌پالنې د بهیر په رامنځته کېدو کې د څو اغېزناکو جریانونو څېړنه» له مخې یې د خپلې وینا اصلي تمرکز پر استاد غلام‌محمد میمنګي باندې کېښود.

مهران، د ښاغلي میمنګي د ژوندلیک تر یوې لنډې یادونې وروسته، دې موضوع ته اشاره وکړه چې هغه څنګه د یوه مرغه په رسمولو، چې د یوه لیک په ملتیا یې امیر عبدالرحمن خان ته استولی و، د امیر سخت او توند نظر نرم کړ او په همدې توګه یې د هنر په اقلیم کې د الوت او پراختیا لپاره د فرصت زمینه برابره کړه.

مهران د میمنګي د نقاشۍ د لومړني پړاو زده‌کړې د ښاغلي عنایت‌الله شهراني له کتاب څخه راواخیستې او ویې ویل چې نوموړي په لومړیو کې د مینیاتور او قلم‌دان‌جوړونې په برخه کې له ملا بابا جان او میر حسام‌الدین چنداولي څخه د نقاشۍ زده‌کړه کړې وه؛ خو وروسته، کله چې ارګ ته لار وموندله، شاوخوا لس کاله یې د دربار له طبیب، جان ګري، څخه د لوېدیځې نقاشۍ طرز زده کړ. مهران دغه دوره د میمنګي د هنري شخصیت د جوړېدو په بهیر کې خورا مهمه وبلله.

هغه د امیر حبیب‌الله خان د واکمنۍ پر مهال د میمنګي شهرت او بریاوو ته هم اشاره وکړه او ویې ویل چې نوموړي نه یوازې د شاهي فرمایشونو د ترسره کولو په بدل کې له امیر څخه حق‌الزحمه ترلاسه کوله، بلکې شهرت یې د افغانستان له پولو هم اوښتی و او د ایران د شاه، رضا شاه، انځور یې هم رسم کړی و.

مهران همداراز وویل چې ښاغلي میمنګي د نقاشۍ یو ښوونیز ورکشاپ جوړ کړی و، چې پکې یې له نقاشۍ سره مینه‌والو ته زده‌کړه ورکوله. نوموړي د میمنګي د فعالیتونو راتلونکو پړاوونو ته هم اشاره وکړه؛ له هغې ډلې څخه یې په جرمني کې د نقاشۍ د لوړې کچې زده‌کړه، له جرمني څخه تر راستنېدو وروسته په کابل کې د لیسې صنایع مستظرفه بنسټ اېښودنه، په همدې لیسه کې د نقاشۍ د ښوونکي په توګه دنده ترسره کول، او په شمس‌النهار، سراج‌الاخبار او سراج‌الاطفال په څېر خپرونو کې د انځورګر او تصویرساز په توګه فعالیت یاد کړ.

مهران څرګنده کړه چې د هغه مهال د تړلي او محدود فرهنګي لید له مخې، میمنګي په افغانستان کې د انځوریز فرهنګ، تصویرسازۍ او کاریکاتور د رامنځته کېدو او پراختیا لپاره زمینه برابره کړه او د ښکلو هنرونو د اکاډمیکو زده‌کړو د پړاوونو د رامنځته کېدو لپاره یې هم لاره هواره کړه.

ښاغلي مهران د خپلې وینا په دوام کې د استاد برشنا نوم هم واخیست او د هغه فعالیتونه یې د «افغانستان د نقاشۍ د نوښت‌پالنې په بهیر» کې اغېزناک وبلل. نوموړي وروسته د ښکلو هنرونو د دیپارتمنت پر رامنځته کېدو، چې په حقیقت کې د کابل د لیسې صنایع مستظرفې له بنسټ وروسته د هنر د اکاډمیک بهیر بل پړاو ګڼل کېږي، په ځانګړي ټینګار خبرې وکړې.

هغه وویل: دغه تحصیلي بنسټ چې په ۱۹۶۶ میلادي کال کې د استاد امان‌الله حیدرزاد له خوا رامنځته شو، د کلونو په اوږدو کې له سیاسي او اداري ننګونو سره سره وتوانېد خپل فعالیت ته دوام ورکړي، د یوه مهم ښوونیز ـ هنري بنسټ په توګه خپل ځای تثبیت کړي او له دیپارتمنت څخه د ښکلو هنرونو د پوهنځي تر کچې ارتقا ومومي.

محمدتقي مهران د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو د پوهنځي د بهیر تر څنګ، د هرات پوهنتون د ښکلو هنرونو پوهنځي او د بلخ پوهنتون د ښکلو هنرونو دیپارتمنت اهمیت او ونډه هم یاده کړه او دغه دواړه یې د افغانستان د تجسمي هنرونو د نوښت‌پالنې د ودې په برخه کې مهم اکاډمیک بنسټونه وبلل.

ښاغلي مهران په ټوله کې «په افغانستان کې د نقاشۍ بنسټیزې مؤلفې؛ د ۱۹۰۱ تر ۱۹۹۰ میلادي کلونو ترمنځ د نقاشۍ د نوښت‌پالنې د بهیر په رامنځته کېدو کې د څو اغېزناکو جریانونو څېړنه» په څلورو اساسي پړاوونو ووېشله.

هغه لومړی پړاو د استاد میمنګي له فعالیتونو سره تړلی وباله او ویې ویل چې میمنګي په افغانستان کې د لوېدیځې نقاشۍ، په ځانګړې توګه د رېالېزم د ننوتلو لپاره زمینه برابره کړه.

دویم پړاو یې د لیسې صنایع مستظرفې له تأسیس او د دغه بنسټ له ښوونیزو فعالیتونو سره تړاو ورکړ.

په درېیم پړاو کې یې د سراج‌الاخبار، شمس‌النهار او سراج‌الاطفال په څېر جریدو او خپرونو رول مهم وباله او ټینګار یې وکړ چې دغو خپرونو په ټولنه کې د نوي هنر د منلو او پراخېدو لپاره زمینه برابره کړه.

او په څلورم پړاو کې یې د ښکلو هنرونو د دیپارتمنت د تأسیس یادونه وکړه، چې وروسته د کابل پوهنتون د ښکلو هنرونو پوهنځي ته ارتقا وموندله. هغه ټینګار وکړ چې دغه بنسټ د افغانستان د تجسمي هنرونو د اکاډمیک کولو او نوښت‌پالنې په بهیر، او همداراز د لوړې کچې د هنرمندانو په روزنه کې مهم او اغېزناک رول ترسره کړی دی.

دغه ناسته په پای کې د ګډونوالو له خوا د پوښتنو، ځوابونو او نیوکو په ملتیا

#مینیاتور

23/08/2026

ا
#مؤلفه‌های_بنیادین_نقاشی‌_در_افغانستان

در ادامه‌ی سلسله‌برنامه‌ «کنفرانس‌های علمی و صحبت هنرمند» که به‌منظور بزرگداشت جایگاه و کارنامه‌ی هنری پروفیسور امان الله حیدرزاد برگزار می‌شود، این‌بار محمدتقی مهران یکی از مقالات تحقیقی‌اش، با عنوان " مؤلفه‌های بنیادین نقاشی‌ در افغانستان؛ بررسیِ چندین جریان تأثیرگذار در شکل دهیِ روند نوگراییِ نقاشی بین سال‌های ۱۹۰۱ الی ۱۹۹۰ میلادی" را ارایه کرد.

محمدتقی‌مهران، زاده‌ی ۱۹۸۷ میلادی در ولایت بامیان است. او تحصیلاتش را در مقاطع لیسانس و ماستری‌‌ در دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه کابل پیموده‌است و مرحله‌ی تحقیقی‌ِ دکترایش را نیز در دانشگاه تهران دنبال می‌کند. وی سابقه‌ی تدریس، نگارش مقالات، اشتراک در کنفرانس‌ها، برگزاری و اشتراک چندین نمایشگاه انفرادی و گروهی در داخل و خارج از کشور را در کارنامه‌ی علمی‌_هنری‌اش دارد و اکنون در کشور آلمان زندگی می‌کند. وی افزون بر موارد فوق عضو مرکز هنرهای معاصر افغانستان در تبعید نیز می‌باشد.

آقای مهران در مقدمه‌ی صحبتش اشاره‌ی گذرا به کمال الدین بهزاد و اهمیتِ جایگاه مکتب هنری هرات، در تاریخ هنر افغانستان داشت؛ اما اصل صحبتش را نظر به عنوان انتخابی‌اش " بررسیِ چندین جریان تأثیرگذار در شکل دهیِ روند نوگراییِ نقاشیِ‌ افغانستان بین سال‌های ۱۹۰۱ الی ۱۹۹۰ میلادی" روی استاد غلام محمد میمنگی متمرکز ساخت. او ضمن آن‌که اشاره‌‌ای به زندگینامه‌‌ی آقای میمنگی کرد، یادآور شد که چگونه او با ترسیم یک پرنده‌‌‌ای که در پیوست نامه‌اش به امیر عبدالرحمن خان ارسال کرده بود، نگاه زمخت و سختِ او را نرم می‌کند و بدین‌وسیله امکان بال‌گشایی بر اقلیم هنر را به دست می‌آورد.

مهران، مرحله‌ی ابتدایی آموزش نقاشی میمنگی را از کتاب آقای عنایت الله شهرانی نقل کرد و گفت که او در آغاز، نقاشی را نزد ملا بابا جان و میر حسام الدین چنداولی در زمینه‌ی مینیاتور و قلم‌دان‌سازی آموزش دیده؛ اما بعدها که قدم به ارگ گذاشته، حدود ده سال، شیوه‌ی نقاشی غرب را از نزد جان گری ( طبیب دربار ) فرا گرفته‌است. مهران همین دوره را در شکل‌گیری شخصیت هنری میمنگی مهم دانست.
وی اشاره‌ای به شهرت و توفیقات میمنگی در دوران امیر حبیب الله خان کرد و گفت که او نه تنها برای اجرای سفارشات سلطنتی از نزد امیر حق‌ الزحمه دریافت می‌کرده، بلکه شهرتش فرامرزی شده بوده و تصویر شاه ایران ( رضا شاه ) را نیز نقاشی کرده بوده.

مهران همچنان اشاره کرد که آقای میمنگی کارگاه آموزشی نقاشی‌ای را برپا کرده بوده و در آنجا به علاقه‌مندان، نقاشی آموزش می‌داده. او در ضمن از مراحل بعدی فعالیت‌های آقای میمنگی از جمله فراگیری نقاشی در سطح عالی در کشور آلمان و پس از برگشت از آنجا تأسیس لیسه صنایع مستظرفه کابل، ایفای نقش آموزگار نقاشی در لیسه صنایع و به عنوان تصویرساز در نشراتی چون شمس النهار، سراج الاخبار و سراج الاطفال یاد کرد و توضیح داد که نظر به نگاه بسته‌ی آن زمان، وی زمینه‌ی فرهنگ تصویرسازی و کاریکاتور و امکان آموزش مراحل آکادمیک هنرهای زیبا را در افغانستان فراهم ساخته‌است.

آقای مهران در ادامه‌ی سخنانش نامی از استاد برشنا برد و کارکردهای وی را هم در " روند نوگرایی نقاشی افغانستان" اثرگذار تلقی کرد. او در ادامه روی ایجاد دیپارتمنت هنرهای زیبا که در واقع پس از لیسه صنایع مستظرفه کابل، روند آکادمیک هنر را پیمود، با تاکید صحبت کرد و گفت: این نهاد تحصیلی که در سال ۱۹۶۶ توسط استاد امان الله حیدرزاد، تاسیس شد، با وجود چالش‌های سیاسی و اداری طی سال‌های متمادی توانسته ادامه یابد و جایگاه خود را به عنوان یک نهاد مهم آموزشی_هنری تثبیت کند و از مرحله‌ی دیپارتمنت به سطح دانشکده‌ی هنرهای زیبا ارتقا یابد.
محمد تقی مهران در تداوم دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه کابل، از نقش و اهمیت دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه هرات و دیپارتمنت هنرهای زیبای دانشگاه بلخ هم به عنوان نهادهای آکادمیک در زمینه‌ی رشد نوگرایی هنرهای تجسمی نام برد.

آقای مهران در مجموع " مؤلفه‌های بنیادین نقاشی‌ در افغانستان؛ بررسیِ چندین جریان تأثیرگذار در شکل دهیِ روند نوگراییِ نقاشی بین سال‌های ۱۹۰۱ الی ۱۹۹۰ میلادی" را به چهار مرحله‌ تقسیم کرد: مرحله اول را مربوط به فعالیت‌های استاد میمنگی دانست و گفت که میمنگی زمینه‌ی ورود نقاشی غرب( رئالیسم ) را در افغانستان فراهم کرد؛ مرحله دوم تأسیس مکتب صنایع مستظرفه و فعالیت‌های آموزشی این نهاد را برشمرد؛ مرحله‌ی سوم نقش جریده‌ها و انتشاراتی چون سراج الاخبار، شمس‌ النهار و سراج الاطفال را مهم دانست و خاطرنشان کرد که این جریده‌ها زمینه‌ی پذیرش و گسترش هنر نوین در جامعه را مهیا ساخته‌است؛
و در مرحله‌ی چهارم از تأسیس دیپارتمنت هنرهای زیبا که بعدها به دانشکده‌ی هنرهای زیبای دانشگاه کابل ارتقا یافت، نام برد و تأکید کرد که این نهاد، در روند آکادمیک‌سازی و نوگرایی هنرهای تجسمی افغانستان و تربیت هنرمندان در سطح عالی مهم و اثرگذار واقع شده‌است.

این نشست در خاتمه با پرسش، پاسخ و نقدهایی از سوی مخاطبان به گرمی همراهی گردید.

#دانشکده‌یهنرهای_زیبای_دانشگاه_هرات

#دانشکده‌ی_هنرهای_زیبای_دانشگاه_کابل
،

#نقاشی‌_در_افغانستان
#کنفرانس‌های_علمی

Adresse

Frankfurt

Telefon

+93 (0) 7000 29 194

Website

facebook.com

Benachrichtigungen

Erfahren Sie als Erste/r von Neuigkeiten und Aktionen: Wir schicken Ihnen eine E-Mail, wenn Center for Contemporary Arts Afghanistan in EXiLe etwas veröffentlicht. Ihre E-Mail-Adresse wird für keinen anderen Zweck verwendet, und Sie können sich jederzeit abmelden.