06/07/2024
ЧАМУ ІСНУЮЦЬ РОЗНЫЯ ДАТЫ СВЯТКАВАННЯ КУПАЛЛЯ?
Астранамічная падзея, якая называецца летнім сонцастаяннем, выпадае заўсёды на 21-22 чэрвеня. Гэта самая кароткая ноч года, і таму ў розных народаў здаўна праходзяць святы сонца. У кельтаў - Litha, у фінаў – Juhannus, у латышоў – Ліга, у шведаў – Мідсаммар, у якутаў – Ысыах…А беларусы гэтае старажытнае свята называюць Купалле.
Гісторыкі лічаць, што менавіта беларусы святкуюць Купалле ў самым архаічным выглядзе – захаваліся традыцыі і дахрысціянская абраднасць.
Гэта нашае самае эратычнае свята кахання! ❤️ Некаторыя купальскія забавы і гульні нагадвалі амаль антычныя вакханаліі. Нават выкрадалі чужых жонак падчас гулянняў! Цяпер гэтая традыцыя перакрэсліваецца крымінальным кодэксам. :D
У летнюю ноч сонцастаяння рэкі свецяцца асаблівым святлом, а ў іх водах купаюцца душы памерлых у абліччы русалак. Па зямлі ходзяць ведзьмы, ведзьмакі і духі, расліны і звяры размаўляюць, дрэвы могуць пераходзіць з месца на месца, і адбываюцца ўсякія іншыя цуды. У гэты дзень нашы продкі здзяйснялі магічныя абрады і рытуалы Купалля:
☀️- дзякавалі і пачыталі магутныя стыхіі - Агонь, Ваду, Зямлю;
☀️- ачышчаліся агнём і вадой;
☀️- плялі купальскія вянкі;
☀️- збіралі травы (прываротныя і лячэбныя), яны набывалі тым часам адмысловыя ўласцівасці;
☀️- спальвалі адзенне хворых, старыя рэчы;
☀️- варажылі на будучыню (дзяўчаты пускалі па вадзе купальскія вянкі);
☀️- праводзілі рытуалы абароны дамоў і палёў ад нячыстай сілы;
☀️- прасілі ўраджаю і дастатку;
☀️- пошук "папараць-кветкі" – адзін з самых таямнічых рытуалаў купальскай ночы, сімвал абстрактнага шчасця беларусаў. :)
❗ З распаўсюджваннем хрысціянства да Купалля быў прымеркаваны дзень нараджэння Іаана Хрысціцеля. Сугучныя словы "купала" і "купаць", "апускаць у ваду" ў народнай свядомасці прывялі да змешвання ў назве свята – Купалле змянілася на Іван Купала. І святкаванне з 6 на 7 ліпеня выклікана накладаннем праваслаўнага календара на гэтае дахрысціянскае свята.
У нашай культуры ёсць шмат сімвалаў і напамінаў аб старажытных традыцыях:
- Беларуская народная песня "Купалінка", "Ой, рана на Івана" і шмат іншых.
- Карціна беларускага мастака Міхаіла Філіповіча "На Купалле".
- Народны паэт Беларусі Янка Купала ўзяў псеўданім па назве святочнай ночы, у якую нарадзіўся.
- У Мінску ў парку імя Янкі Купалы знаходзіцца фантан са скульптурнай кампазіцыяй "Купалле". Дзве юныя дзяўчыны - сімвал чысціні, маладосці і кахання - кідаюць вянкі ў ваду, як спрадвеку варажылі на суджанага. А ля падножжа помніка самому паэту размясціліся сімвалы Купалля – крыніца і папараць-кветка.
- Скульптура-фантан на тэму Купалля ў Маладзечне: доўгавалосая дзяўчына ў вянку і закаханы юнак нібы выходзяць з папараці.
#купалле #беларусы
