13/07/2026
Το Θέατρο Versus εκφράζει δημόσια την έντονη αγανάκτηση και την πλήρη απογοήτευσή του για τον αποκλεισμό της πρότασής του από το Πρόγραμμα Πολιτιστικής Αποκέντρωσης του Υφυπουργείου Πολιτισμού.
Για ακόμη μία φορά, ένα κρατικό σχέδιο που αφορά τον προγραμματισμό, την εργασία και την οικονομική επιβίωση θεατρικών φορέων, καλλιτεχνών, τεχνικών και κοινοτήτων ανακοινώθηκε με απαράδεκτη καθυστέρηση.
Φτάσαμε στα μέσα του καλοκαιριού για να ενημερωθούν οι πολιτιστικοί φορείς για τα αποτελέσματα ενός προγράμματος που έπρεπε να είχε ανακοινωθεί εδώ και μήνες. Την ίδια στιγμή, οι εγκεκριμένες παραγωγές καλούνται να ξεκινήσουν σχεδόν άμεσα, λες και μια επαγγελματική θεατρική παραγωγή μπορεί να οργανωθεί από τη μία ημέρα στην άλλη.
Οι θεατρικές παραγωγές δεν στήνονται με ένα δελτίο Τύπου και μερικές υπογραφές σε ένα γραφείο. Απαιτούν συμβάσεις με ηθοποιούς και συντελεστές, πολύμηνες πρόβες, τεχνικό σχεδιασμό, σκηνικά, κοστούμια, μετακινήσεις, συνεννοήσεις με κοινότητες, εξασφάλιση χώρων και έγκαιρη προβολή.
Όταν ένα Υφυπουργείο αδυνατεί να ανακοινώσει εγκαίρως τα αποτελέσματα ενός ετήσιου προγράμματος, τότε είτε δεν αντιλαμβάνεται τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο επαγγελματικός πολιτισμός είτε απλώς αδιαφορεί για τις πραγματικές ανάγκες των ανθρώπων που τον υπηρετούν καθημερινά.
Η καθυστέρηση αυτή δεν αποτελεί μια απλή γραφειοκρατική αστοχία. Έχει πραγματικές συνέπειες: ακυρωμένες συνεργασίες, χαμένες ημερομηνίες, αδυναμία προγραμματισμού, οικονομική ανασφάλεια και απαξίωση της εργασίας δεκάδων επαγγελματιών.
Κανόνες που αλλάζουν κάθε φορά
Ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι και το γεγονός ότι σχεδόν κάθε φορά που προκηρύσσονται τα σχέδια του Υφυπουργείου Πολιτισμού, εμφανίζονται διαφορετικοί όροι, διαφορετικοί περιορισμοί και διαφορετικά κριτήρια συμμετοχής και αξιολόγησης.
Οι φορείς του πολιτισμού καλούνται κάθε χρόνο να λειτουργούν μέσα σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο πλαίσιο, χωρίς σταθερούς, ξεκάθαρους και προβλέψιμους κανόνες.
Όροι που ίσχυαν σε προηγούμενες προκηρύξεις καταργούνται. Νέοι περιορισμοί προστίθενται. Τα κριτήρια διαφοροποιούνται. Οι προϋποθέσεις αλλάζουν χωρίς επαρκή αιτιολόγηση και χωρίς ουσιαστική διαβούλευση με τους ανθρώπους που επηρεάζονται άμεσα.
Αυτή η πρακτική δημιουργεί εύλογα ερωτήματα ως προς το κατά πόσο οι κανόνες διαμορφώνονται κάθε φορά με ενιαία και αντικειμενικά κριτήρια ή κατά πόσο αλλάζουν με τρόπο που τελικά ευνοεί συγκεκριμένους φορείς, συγκεκριμένες παραγωγές ή ήδη προνομιακά τοποθετημένους κύκλους.
Δεν είναι δυνατόν οι κανόνες του παιχνιδιού να αλλάζουν διαρκώς και οι συμμετέχοντες να ενημερώνονται εκ των υστέρων.
Όταν οι προϋποθέσεις μεταβάλλονται συνεχώς, δημιουργείται η εντύπωση ότι τα σχέδια δεν σχεδιάζονται με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και την ισότιμη πρόσβαση, αλλά προσαρμόζονται κάθε φορά με τρόπο που μπορεί να εξυπηρετεί ορισμένους και να αποκλείει άλλους.
Εάν το Υφυπουργείο επιθυμεί να διαλύσει αυτή την εντύπωση, οφείλει να δημοσιοποιήσει με απόλυτη σαφήνεια ποιοι όροι άλλαξαν, για ποιον λόγο άλλαξαν, ποιος εισηγήθηκε τις αλλαγές, ποια διαβούλευση προηγήθηκε και ποιες επιπτώσεις είχαν οι νέοι κανόνες στους φορείς που εγκρίθηκαν ή αποκλείστηκαν.
Οι κανονισμοί δεν μπορεί να αναδιαμορφώνονται κάθε φορά σαν να πρόκειται για ένα σύστημα κομμένο και ραμμένο στα μέτρα ορισμένων.
Τα δημόσια σχέδια οφείλουν να στηρίζονται στη σταθερότητα, στην προβλεψιμότητα, στην ισοτιμία και στην απόλυτη διαφάνεια.
Σοβαρά ερωτήματα για την αξιολόγηση
Ο αποκλεισμός του Θεάτρου Versus δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα ως προς τη διαδικασία αξιολόγησης.
Με ποια ακριβώς κριτήρια απορρίφθηκε η πρότασή μας;
Ποια βαθμολογία έλαβε σε κάθε επιμέρους κριτήριο;
Ποιο ήταν το αναλυτικό σκεπτικό της Επιτροπής;
Ποιοι αξιολόγησαν τις θεατρικές προτάσεις και ποια είναι η τεκμηριωμένη σχέση και εμπειρία τους με το συγκεκριμένο καλλιτεχνικό αντικείμενο;
Πώς είναι δυνατόν να μιλάμε για αξιοκρατία, όταν οι απορριφθέντες φορείς λαμβάνουν μια απόφαση χωρίς πλήρη, συγκεκριμένη και τεκμηριωμένη αιτιολόγηση;
Δεν ζητούμε χαριστική μεταχείριση.
Απαιτούμε, όμως, ίση μεταχείριση, διαφάνεια, λογοδοσία και ξεκάθαρους κανόνες για όλους.
Το δημόσιο χρήμα δεν αποτελεί προσωπικό κεφάλαιο κανενός. Τα κρατικά προγράμματα πολιτισμού δεν μπορεί να λειτουργούν ως κλειστά συστήματα, στα οποία οι αποφάσεις λαμβάνονται πίσω από κλειστές πόρτες και ανακοινώνονται χωρίς ουσιαστική εξήγηση.
Η πολιτική ευθύνη ανήκει στην Υφυπουργό Πολιτισμού
Η Υφυπουργός Πολιτισμού αποδεικνύει για ακόμη μία φορά ότι βρίσκεται σε εμφανή απόσταση από την καθημερινή πραγματικότητα των ανθρώπων που παράγουν σύγχρονο πολιτισμό στην Κύπρο.
Η πολιτική ηγεσία δεν κρίνεται από δημόσιες εμφανίσεις, τελετές, φωτογραφίες και μεγαλόστομες διακηρύξεις.
Κρίνεται από την ικανότητά της να εξασφαλίζει έγκαιρες, δίκαιες, διαφανείς και λειτουργικές διαδικασίες.
Κρίνεται από το κατά πόσο ακούει τους καλλιτεχνικούς φορείς, αντιλαμβάνεται τις ανάγκες τους και δημιουργεί τις προϋποθέσεις ώστε να μπορούν να εργάζονται με αξιοπρέπεια.
Η θέση της Υφυπουργού δεν υπάρχει για να εξυπηρετεί προσωπικές φιλοδοξίες, δημόσιες σχέσεις ή την οικοδόμηση μιας επικοινωνιακής εικόνας πολιτιστικής ανάπτυξης.
Υπάρχει για να υπηρετεί τον πολιτισμό και τους ανθρώπους του.
Όταν οι φορείς παραμένουν για μήνες στην αβεβαιότητα, όταν τα αποτελέσματα ανακοινώνονται στα μέσα του έτους και όταν τα κριτήρια αλλάζουν συνεχώς, τότε η πολιτική ηγεσία έχει αποτύχει στην πιο βασική της αποστολή.
Η μέχρι σήμερα διαχείριση του συγκεκριμένου προγράμματος δημιουργεί την εικόνα μιας ηγεσίας που είτε δεν γνωρίζει επαρκώς το αντικείμενο το οποίο καλείται να υπηρετήσει είτε δεν θεωρεί προτεραιότητά της τις πραγματικές ανάγκες των δημιουργών.
Και στις δύο περιπτώσεις, η ευθύνη είναι βαριά.
Ευθύνες και για τον Γενικό Διευθυντή
Σοβαρή διοικητική ευθύνη φέρει και ο Γενικός Διευθυντής του Υφυπουργείου Πολιτισμού, κ. Γιώργος Παπαγεωργίου.
Από έναν Γενικό Διευθυντή δεν αναμένουμε να λειτουργεί ως σιωπηλός παρατηρητής ούτε να κλείνει τα αυτιά του στις επανειλημμένες διαμαρτυρίες των πολιτιστικών φορέων.
Αναμένουμε να ακούει, να απαντά, να επιλύει προβλήματα, να εγγυάται την ορθή λειτουργία των υπηρεσιών και να αναλαμβάνει την ευθύνη όταν οι διαδικασίες αποτυγχάνουν.
Αντί γι’ αυτό, οι άνθρωποι του πολιτισμού βρίσκονται συχνά αντιμέτωποι με σιωπή, γραφειοκρατικές υπεκφυγές, αόριστες απαντήσεις και επίκληση κανονισμών, τους οποίους η ίδια η διοίκηση φαίνεται να ερμηνεύει και να μεταβάλλει κατά το δοκούν.
Οι κανονισμοί δεν μπορεί να χρησιμοποιούνται ως ασπίδα πίσω από την οποία καλύπτεται η διοικητική αδράνεια.
Δεν μπορεί κάθε εύλογο αίτημα να προσκρούει σε διαδικαστικά τεχνάσματα και κάθε σοβαρό ερώτημα να χάνεται μέσα σε έναν γραφειοκρατικό λαβύρινθο.
Ο Γενικός Διευθυντής οφείλει να ακούει πραγματικά τους φορείς και όχι απλώς να προσποιείται ότι τους ακούει, ενώ στην πράξη οι καταγγελίες, οι εισηγήσεις και οι ανησυχίες τους παραμένουν αναπάντητες.
Οι πρακτικές αυτές δημιουργούν ένα βαθύ πολιτικό ζήτημα αξιοπιστίας και θεσμικής εμπιστοσύνης. Όταν η πολιτική και διοικητική ηγεσία αποφεύγει τη διαφάνεια, μεταβάλλει συνεχώς τους κανόνες και δεν αιτιολογεί επαρκώς τις αποφάσεις της, τότε η ίδια καλλιεργεί την πεποίθηση ότι το σύστημα δεν λειτουργεί με ίσους όρους για όλους, αλλά αφήνει χώρο για επιλεκτικές μεταχειρίσεις, σκοπιμότητες και εξυπηρέτηση συγκεκριμένων κύκλων.
Η ευθύνη δεν βαραίνει τους καλλιτέχνες και τους θεατρικούς φορείς που θέτουν ερωτήματα. Βαραίνει εκείνους που διοικούν και αρνούνται να δώσουν καθαρές απαντήσεις.
Η ίδια η πολιτική και διοικητική ηγεσία υπονομεύει τη νομιμοποίηση των αποφάσεών της, όταν δεν παρέχει τα στοιχεία που θα αποδείκνυαν ότι οι διαδικασίες είναι αντικειμενικές, αμερόληπτες και απαλλαγμένες από παρεμβάσεις ή σκοπιμότητες.
Δεν αρκεί, λοιπόν, το Υφυπουργείο να απαιτεί εμπιστοσύνη. Οφείλει να την κερδίσει μέσα από πράξεις, διαφάνεια και λογοδοσία.
Απαιτούμε πλήρη διαφάνεια
Το Θέατρο Versus απαιτεί άμεσα:
Την αποστολή της πλήρους και αναλυτικής βαθμολογίας της πρότασής του ανά κριτήριο αξιολόγησης.
Την έγγραφη, συγκεκριμένη και επαρκώς τεκμηριωμένη αιτιολόγηση της απόρριψής της.
Τη δημοσιοποίηση της σύνθεσης της αρμόδιας Επιτροπής και των επαγγελματικών προσόντων και της σχετικής εμπειρίας των μελών της.
Τη δημοσιοποίηση των βαθμολογιών των εγκεκριμένων και απορριφθεισών προτάσεων, με τρόπο που να διασφαλίζει τα προσωπικά δεδομένα αλλά και τη διαφάνεια της διαδικασίας.
Επίσημη εξήγηση για την πολύμηνη καθυστέρηση στην ανακοίνωση των αποτελεσμάτων.
Αναλυτική παρουσίαση όλων των αλλαγών που έγιναν στους όρους και στα κριτήρια του σχεδίου σε σύγκριση με προηγούμενες προκηρύξεις.
Εξήγηση για το ποιος εισηγήθηκε τις αλλαγές, με ποιο σκεπτικό εγκρίθηκαν και ποια διαβούλευση πραγματοποιήθηκε με τους πολιτιστικούς φορείς.
Την καθιέρωση σταθερών και προβλέψιμων κανόνων, οι οποίοι δεν θα αλλάζουν κάθε χρόνο χωρίς σοβαρή και δημόσια αιτιολόγηση.
Την καθιέρωση ουσιαστικής διαδικασίας ένστασης, ώστε οι αιτητές να μπορούν να αμφισβητούν όχι μόνο διαδικαστικά λάθη αλλά και προφανείς αντιφάσεις, παραλείψεις ή αστοχίες στην αξιολόγηση.
Δημόσια τοποθέτηση της Υφυπουργού και του Γενικού Διευθυντή για το κατά πόσο θεωρούν ότι η ανακοίνωση ενός ετήσιου πολιτιστικού προγράμματος στα μέσα του καλοκαιριού συνιστά σοβαρή, αποτελεσματική και υπεύθυνη διοίκηση.
Το Θέατρο Versus δεν πρόκειται να σιωπήσει για να παραμείνει αρεστό σε οποιαδήποτε πολιτική ή διοικητική ηγεσία.
Δεν πρόκειται να αποδεχθεί ότι η κριτική προς το Υφυπουργείο μπορεί να έχει ως συνέπεια τον αποκλεισμό ή την περιθωριοποίηση ενός πολιτιστικού φορέα.
Η κρατική χρηματοδότηση δεν είναι χάρη ούτε ανταμοιβή προς όσους σιωπούν και δεν ενοχλούν.
Προέρχεται από τα χρήματα των φορολογουμένων και οφείλει να κατανέμεται με αντικειμενικότητα, συνέπεια, ισοτιμία και απόλυτη διαφάνεια.
Η πολιτιστική αποκέντρωση δεν επιτυγχάνεται με εξαγγελίες, αριθμούς και επικοινωνιακές δηλώσεις.
Επιτυγχάνεται όταν οι δημιουργοί μπορούν να εργάζονται με αξιοπρέπεια, όταν οι φορείς εκτός των προνομιούχων κύκλων αντιμετωπίζονται ισότιμα και όταν οι κοινότητες αποκτούν πραγματική και έγκαιρη πρόσβαση σε ποιοτικές πολιτιστικές παραγωγές.
Όταν, όμως, οι αποφάσεις καθυστερούν, οι κανόνες αλλάζουν, οι αξιολογήσεις παραμένουν αδιαφανείς και οι ίδιοι φορείς αισθάνονται διαρκώς ότι βρίσκονται εκτός του συστήματος, τότε δεν μιλάμε για πολιτιστική αποκέντρωση.
Μιλάμε για πολιτιστικό αποκλεισμό.
ΘΕΑΤΡΟ VERSUS
#Υφυπουργείο Πολιτισμού - Deputy Ministry of Culture CY
