06/07/2026
DAN 10 / ZOMBIFICATION
Autor i izvođač: Mohsen Al Zaher (Beirut, Liban)
Tekst: Vladimir Marović
Foto: Kosta Petriško
Nemirenje sa obamrlošću
ANFIteatar – veče jedanaesto
Predstava „Zombification“, čiji je autor i izvođač Mohsen Al Zaher, spaja autobiografsku ispovest sa univerzalnom refleksijom o smrti, ratu i ljudskoj otpornosti. Uvezujući lična svedočenja, snažan fizički performans i simbolički razgranat scenski nastup, Al Zaher oblikuje predstavu koja ne prikazuje samo posledice nasilja, već ispituje načine na koje ono menja ljudsku psihu. Istovremeno, predstava potvrđuje da umetnost može biti prostor otpora i očuvanja ljudskosti, pozivajući publiku da, uprkos iskustvima smrti i razaranja, ne odustane od empatije, solidarnosti i vere u život.
Komad započinje izrazito sugestivnom slikom glumčevog tela koje leži na zemlji. Taj početni kontakt sa tlom uspostavlja simbolički okvir čitavog izvođenja: iz zemlje, kao prostora smrti, sećanja i ponovnog rađanja, protagonist se podiže i započinje razmatranje značenja pojma „zombi“. Već na samom početku jasno je da predstava ne tretira zombi fenomen kroz popularnu kulturu, već ga koristi kao metaforu susreta sa smrću i procesa postepenog emocionalne obamrlosti koja nastaje usled neprekidnog suočavanja sa traumom.
Ovakva ideja ostvaruje se prvenstveno kroz performativnost fizičkog oblika, gde telo postaje osnovni nosilac značenja. Pokret, napetost i telesna transformacija prate autobiografsku priču autora, čime se lično iskustvo neposredno pretače u scenski čin. Al Zaher svoj prvobitni susret sa smrću pronalazi u porodičnom okruženju, govoreći o bolesti i smrti svoga oca. Opis njegovog postepenog kopnjenja usled kanceroznog oboljenja, kao i promene koje bolest ostavlja na telu, izveden je bez patetike, ali sa snažnim emotivnim nabojem. Telo oca postaje mesto na kojem se prvi put prepoznaje neumitnost smrti, a bolni gubitak postaje potka na kojoj predstava dalje raste.
Međutim, porodična tragedija ne ostaje zatvorena u okvirima lične ispovesti. Naprotiv, ona se prenosi na znatno širi plan, otvarajući prostor za promišljanje ratnih razaranja u Pojasu Gaze, jevrejsko-palestinskog sukoba i nasilja koje se širi regionom, ostavljajući za sobom ljudske i materijalne ruševine. Lično iskustvo tuge i užasnih slika, izazvanih raspomamljenim silama, postaje univerzalni obrazac razumevanja kolektivne patnje, pri čemu pojedinačna smrt izražava kontinuirano suočavanje sa smrću čitavih zajednica.
Al Zaherova predstava prati egzistencijalnu borbu usamljenog protagonista zarobljenog između brutalnosti rata i kreativnog utočišta pozorišta. Upravo u tom prostoru između stvarnosti i umetnosti razvija se centralna tema predstave – psihološka „zombifikacija“, stanje u kojem pojedinac, kako bi preživeo, postepeno otupljuje sopstvene emocije. Autor istražuje tanku granicu između fizičkog opstanka i emocionalne obamrlosti, pokazujući koliko je teško sačuvati pravo na lični izraz, slobodu i kreativnost u okolnostima koje sistematski proizvode nasilje i dehumanizaciju.
Posebnu simboličku dimenziju predstava dobija kroz izbor uvodne muzičke numere „XIX“ benda Slipknot. Već početni stihovi, „This song is not for the living / This song is for the dead“, usmeravaju gledaoce ka razumevanju predstave kao svojevrsnog rekvijema svim žrtvama nasilja. Ipak, Al Zaher ne ostaje zarobljen beznađem. Njegov stvaralački impuls prerasta u poziv na razumevanje sveta u kojem živimo i tragedija kojima svakodnevno svedočimo. Umetnost se u tom kontekstu pojavljuje kao mogućnost otpora, zajedništva i očuvanja humanosti. Upravo zato završna poruka predstave korespondira sa stihovima iste numere: „Walk with me / Don't let this fu***ng world tear you apart“, koji funkcionišu kao poziv publici na solidarnost, međusobnu podršku i vrednovanje života uprkos razarajućim okolnostima.
