06/05/2026
Zeleni prorok, koji ima moć da probudi prirodu iz zimskog sna, ili Sveti ratnik, jedan od dvanaest brzih, božanskih pomoćnika?
Za koju god varijantu da se odlučimo Sveti Đorđe ili Georgije, u toj meri prožima veru i verovanja, običaje i kulturu Evrope i Bliskog Istoka, da ćemo ga pronaći i tamo gde ga ne očekujemo.
On je i rimski vojnik koji je stradao zbog svojih hrišćanskih uverenja, i ratar-zemljodelac (Georgios na grčkom znači upravo to - zemljoradnik), i jedan od heroja Zlatne legende, ubica zmaja i spasitelj princeza, ali i skakač preko vatre, pastir koji plete đurđevdanske venčiće, pratilac večnih nomada Roma, zaštitnik useva, simbol imperija, gradova i viteških redova, moćni patron hramova na istoku i zapadu, svetitelj kojeg poštuju narodi različitih konfesija.
On je i velika inspiracija znanih i manje znanih umetnika. Njega su slikali Karpaćo, Rafael, Tintoreto, Rubens i Dante Gabrijel Roseti, ali i naš Paja Jovanović, dajući mu lik Crnog Đorđa Petrovića i štit sa Svetosavskim ocilom na luneti iznad glavnog portala Crkve Svetog Đorđa na Oplencu.
Ikonografija mu je definisana u liku viteza u oklopu koji čuvenim kopljem - Askalonom, probija grudi aždaje, u 12. veku, kad su njegovu slavu zaštitnika ratnika i personifikacije viteštva na Zapad preneli krstaši. U isto vreme veliki župan Nemanja podigao je, baš njemu u slavu, Đurđeve Stupove u Rasu.
Kroz vekove je njegov lik nošen kao amajlija koja štiti od smrti u borbi i ludila. Zato smo odlučili da danas kada pravoslavni proslavljaju ratnika Hristovog Georgija, ilustrujemo ovu objavu nekim od najzanimljivijih primera predstavljanja njegovog lika u plemenitom metalu, slonovači i draguljima.
✒️Tamara Ognjević
📸Sveti Đorđe na amajlijama i nakitu od 11-20. veka
