05/08/2021
Rodna kuća Ive Andrića ili Dom nobelovca Iva Andrića?
U sastavu Zavičajnog muzeja Travnik nalazi se Memorijalni muzej Rodna kuća Ive Andrića. U sastavu Muzeja grada Beograda je Spomen muzej Ive Andrića, a u Beogradu je i sedište Zadužbine Ive Andrića. U Herceg Novom se nalazi Kuća (Dom) nobelovca Iva Andrića. Koji je dakle oblik genitiva ispravan - Ive ili Iva Andrića?
Jezički stručnjaci su saglasni oko pravila da se dvosložna muška imena i hipokoristici na -o koji imaju dugouzlazni akcenat mogu menjati na dva načina:
1. po prvoj imeničkoj vrsti, što znači da u genitivu imaju nastavak -a: roman Iva Andrića, Ivova knjiga itd;
2. po trećoj imeničkoj vrsti: roman Ive Andrića, Ivina knjiga itd.
Dakle, može se odabrati da se koristi tip promene koji je u upotrebi u kraju odakle je ličnost o kojoj se govori. U tom slučaju ćete reći da ste pročitali roman Ive Andrića, jer je pisac iz Bosne, gde se koristi tip promene Ivo - Ive, Ivin. Ovaj tip promene uglavnom se koristi u Bosni, Hrvatskoj i Srbiji.
A može se odabrati i tip promene koji se koristi u kraju gde vi živite. U značajnom delu naših ekavskih i ijekavskih govora ovaj tip dvosložnih imena u genitivu ima nastavak -a. U tom slučaju ćete reći da ste pročitali roman Iva Andrića. Ovaj tip promene uglavnom se koristi u delovima zapadne Srbije, u Crnoj Gori i istočnoj Hercegovini.
[Ova imena se mogu završavati na -a i u ijekavskim govorima onda kada imaju kratkosilazni akcenat na prvom slogu.]
Obe promene se nalaze u delu govora koji čine osnovu srpskog književnog jezika i drugih jezika štokavskog govora (hrvatski, bosanski/bošnjački, crnogorski). Koji tip promene ćete odabrati - to od vas zavisi.
U objavama na stranici ravnopravno se koriste obe promene, u zavisnosti da li je reč npr. o Rodnoj kući Ive Andrića u Travniku, o Spomen muzeju Ive Andrića u Beogradu ili o Kući (Domu) nobelovca Iva Andrića u Herceg Novom.
