16/07/2026
C&E կենտրոնի մասնագետների հետազոտությունը մասին ☺️
Հոդվածը շատ օգտակար է կարդացեք մինչև վերջ👇👇
🤔Շատերը կարծում են, որ բառ սովորելը հիշողության խնդիր է։ Իրականում այն ավելի շատ մտածողության կազմակերպման խնդիր է։🙃
Ժամանակակից ճանաչողական գիտությունը վաղուց հրաժարվել է այն պատկերացումից, թե հիշողությունը պարզապես «պահոց» է, որտեղ մենք դնում ենք նոր տեղեկությունը։ Հիշողությունը դինամիկ համակարգ է, որտեղ յուրաքանչյուր նոր գիտելիք վերակազմավորվում է արդեն գոյություն ունեցող փորձի և գիտելիքի ազդեցությամբ։
Ամերիկացի հոգեբան Bartlett ներկայացրեց վերակառուցողական #հիշողության #տեսությունը (Reconstructive Memory Theory)։ Նրա ուսումնասիրությունները ցույց տվեցին, որ մարդը բառացիորեն չի «պահում» տեղեկատվությունը։ Ամեն անգամ, երբ ինչ-որ բան հիշում ենք, մենք այն #վերակառուցում ենք՝ օգտագործելով մեր նախորդ փորձը, մշակույթը, լեզուն և մտածողության ձևերը։
🚀Սա բացատրում է, թե ինչու նույն բառը կարող ենք տասն անգամ սովորել և, այնուամենայնիվ, չկարողանալ օգտագործել խոսքում։
Խնդիրը բառը չէ։😌
Խնդիրը այն է, որ #ուղեղը դեռ չի գտել այդ բառի տեղը սեփական իմաստային համակարգում։
Լեզվաբան Lewis իր Lexical Approach-ում առաջարկում էր դիտարկել լեզուն ոչ թե որպես առանձին բառերի և քերականական կանոնների ամբողջություն, այլ որպես իմաստային #բլոկների համակարգ։ Մենք իրականում չենք խոսում առանձին բառերով. մենք խոսում ենք պատրաստի #համակցություններով, #արտահայտություններով և լեզվական օրինաչափություններով։(այստեղ մեր ուսանողները մեզ կհասկանան)) )
👨🏻💻Այդ պատճառով make a decision հիշելը շատ ավելի բնական է, քան պարզապես decision բառը։
Մյուս կարևոր հարցը վերաբերում է #կրկնությանը։👍
Շատերը կրկնությունը պատկերացնում են որպես նույն բառը տասնյակ անգամ կարդալ։ Սակայն ճանաչողական հոգեբան Robert Bjork ցույց է տվել, որ ամենաարդյունավետ ուսուցումը տեղի է ունենում այն ժամանակ, երբ հիշելը պահանջում է մտավոր ջանք։ Եթե բառը հիշելը փոքր-ինչ դժվար է, այդ դժվարությունն իրականում ամրացնում է հիշողությունը։ Այս երևույթը նա անվանել է Desirable Difficulties («օգտակար դժվարություններ»)։
Այլ կերպ ասած՝ բառը նորից կարդալը շատ ավելի քիչ արդյունավետ է, քան այն հիշելու փորձ կատարելը՝ առանց հուշման։
Լեզվի ուսուցման տեսաբան Nation նույնպես նշում է, որ բառապաշարի յուրացումը պահանջում է բազմակի հանդիպումներ տարբեր համատեքստերում։ Միայն մեկ սահմանում իմանալը բավարար չէ։ Բառը պետք է լսել, կարդալ, գրել, արտասանել և օգտագործել տարբեր իրավիճակներում, մինչև այն դառնա ակտիվ բառապաշարի մաս։
Հետևաբար արդյունավետ բառապաշար սովորելը հիմնվում է երեք սկզբունքի վրա.
🔝 #Իմաստային կապեր․ յուրաքանչյուր նոր բառ պետք է կապվի անձնական փորձի կամ արդեն հայտնի հասկացությունների հետ։
🔝 #Հիշողության ակտիվ վերականգնում (retrieval practice)․ փորձեք հիշել բառը, ոչ թե պարզապես նորից կարդալ այն։
🔝 #Բազմազան համատեքստեր․ նույն բառը հանդիպեցրեք գրքում, ֆիլմում, զրույցում, գրավոր աշխատանքում և սեփական խոսքում։
Վերջիվերջո, #բառապաշարի հարստությունը չափվում է ոչ թե նրանով, թե քանի բառ կարող ենք ճանաչել բառարանում, այլ նրանով, թե քանի բառ ենք կարողանում ինքնաբուխ ընտրել ճիշտ պահին։
🚀Լեզուն չի սկսվում հիշողությունից։ Այն սկսվում է այն պահից, երբ բառը դադարում է լինել սովորած նյութ և դառնում է մտածողության գործիք։🆒
——————————————
👩🏻💻Հոդվածը շատ ավելի ակադեմիական է, հենվում է ճանաչողական հոգեբանության և լեզվաբանության ճանաչված տեսությունների վրա և օգնում է ճիշտ կազմակերպել մտքի եվ հիշողության կապը բառապշարը մտապահելու համար👍
🚀Հաջորդ հոդվածը կվերաբերի բառապաշարի կրկնողությանը,
Շարունակելի…
