24/03/2018
DUHET LEXUAR , PER ATA QE KANE LINDUR DHE JETUAR NE POLIÇAN , NE VITET 70 - 80 - 90 .
Per Poliçanin tone te atyre viteve ........ Nostalgji !
Kohe e vrenjtur , kohe me shi , jashte levizjet jane te pakta , tek - tuk ndonje kalimtar i çastit dhe papritmas me kap nostalgjia per femijerin time . Kujtoj çdo gje qe kam jetuar ne ate kohe , kujtoj veten , shoqerin , rruget e qytetit tim , lojrat e shumta te krijuar me aq fantazi dhe zgjuarsi nga ana jone , shoqerin e sinqerte pa kushte dhe pa hile , shoket dhe shoket e lagjes dhe te shkolles , kujtoj çdo banor te pallatit tim nga kati i pare dhe deri ne kate te peste , kujtoj shume gjera per ate kohe sa mendoj me vete , sa shume jane dhe s’kane mbarim ....…………
Kush nuk do donte dhe deshironte te rikthehej ne ato vite , malli per te kaluaren eshte çdo here me i madh , nganjehere ky mall thyen edhe shkembinjt dhe te ben me dije qe ka vlere te jetosh dhe kete pjese te jetes , perkunder vuajtjeve e sfidave qe kemi ne tani ne jete .
Kush nuk ka mall per femijerin - jeten pa brengat e te rriturve , rinine - kohen e dashurise se paperseritshme ?
Kujtoj kohen kur bota ishte më e varfer por jeta ishte shumë e bukur…………
E mbani mend veten tuaj fëmijë , o miqte e mi ?
Çfarë ju mungon më shumë prej asaj kohe ?
Me lejoni ta gjej une per ju : - Loja , ndoshta ?!
Po t'ju pyes cila loje ju ka lene me shume mbresa , jam i bindur qe pergjigja do te jete e shpejte dhe e rrufeshme ku dikush do te thote karroca me kuzhineta , dikush rrota me tel , profka , hapa – dollapa , kala dibrançe , loja me pulla , lojrat me letra neper hyrjet e pallateve , loja me kukulla te improvizuara nga vet ne , llastiqet prej teli dhe prej komerdareje , makina te bera me tapat e shisheve te penicilinave , loja me litare , loja me te gjuajtur pellemben ( e gjen dot kush te gjuajti , e quajtur ndryshe BIZ ) , loja me te hapura krahet , loja me top me gropa , topat prej lecke , prej llastiku , loja me shpata ne kodren e qytetit , paralelet tek shkolla , trarin e ekulibrit , fushat e futbollit ne çdo lagje , emrat e famshem te ekipeve te lagjes duke filluar nga lagja ime me emrin : RRUFEJA , RAKETA , SHPERTHIMI etj dhe shume e shume lojra te tjera qe per ne femijet e qytetit tim Poliçan ishin te panumerta dhe te pambarimta se ne çdo dite improvizonim lojra te ndryshme argetuese …… por padyshim pjesa me e madhe nga ju do të thoshin se mbi te gjitha ishte loja e lire , pa shume lodra dhe pa shume nderhyrje nga te rriturit , ja ashtu , me njeri-tjetrin dhe me te gjithe , me idete çamaroke tonat dhe pa djallezi
Kjo ishte jeta jone , pa shume komplekse por shume komode teksa kerkonim shokun e fshehur neper qorrsokaket e pallateve në ndertim , neper shkurret me trendafila te eger te lagjes dhe sidomos ato te lagjes se Bregut te Çaush*t apo ato ne kodren pas shkolles fillore qe hera-heres hakmerreshin me ndonje gjemb ne duart tona , apo neper parmaqet e kateve te para , që rrethoheshin nga vazo te vogla me lule dhe ne kacavireshim mbi to duke rrezuar dhe bere rremuje neper pallatet tona . Por kur iknim per konoprifte nga lagjet poshte , aq te shumta ishin pemet me konoprifte sa kishte per te gjithe ne , hanim aq shume sa me ne fund shpikem dhe lojen per te gjuajtur me to me tubat e korrentit , shume prej nesh i pelqenin te zeza por dhe ato pikaloshet kishin shijen e tyre te veçante te cilat na sherbenin te luanim me te gjuajtur njeri – tjetrin ne koke a trup .
A i mbani mend duart tona ? Ato nuk qendronin thuajse asnjehere te pastra , sepse lojrat ishin kryesisht prane dheut te oborrit te lagjes , me guriçkat e lojes topa-gropash dhe kanaçes ne rreth , me tullat , mes cinglave , me shkopat e gjate dhe shkumsat prej tulle për të luajtur profkash ,botash , me guret e lemuar per lojen me peta dhe etj . Duart e zbardhura prej shkumsave qe thurnim plane t’i gjenim ose nga nje prej prinderve tane (kush i kishte mesues) , ose disa prej nesh , me guximtaret , ose i ( vidhnim fshehurazi ne shkolle ) , ose shkonin poshte dritareve te shkollave per te “ lypur ” ose i gjenim ne t**e te hedhura , si enkas për ne . E quanim veten me fat dhe me to vizatonim lojen ne pllakat e hyrjeve te pallatit ose ne asfaltin që nuk e kishte prekur zifti i nxehte . Edhe asfalti me ziftin e vet , kishte lojen e tij , por i takonte diellit te nxehte te formonte flluskat qe i plasnim sikur të ishin prej sapuni . Duart ose rrobat mund te shnderroheshin dhe ne jeshile , me kallamet per pipza te ndertuar vete , nen konkurrencen se kujt i fishkellente me shume pipza apo boria , me lulet e ares qe i merrnim nga rruga e Plirzes per t'i dhene prinderve nje buqete modeste , por me shume dashuri , duart tona kuqeshin dhe nxiheshin nga manaferrat e embla te mengjeseve pranverore apo dhe me barin e njome dhe te gjate ne lendinat qe gjendeshin ne kodrat e qytetit ku ne kalonim kohen duke u rrokullisur të gjithë apo duke mbyllur syte ashtu shtrire ne lendine dhe enderruar nen rrezet e diellit pervelues te beharit .
Ndoshta ju nuk e mbani mend fytyren tuaj, por i mbani mend fytyrat e shokeve : hiri i pluhurit te dites dhe rrezet e veres u nxirrnin në pah syte gjithe shkelqim dhe plot jete , plot gezim nga kenaqesia e lodhjes prej lojes se bashku. Ne fund mund të mbyllej duke u ulur ne bordurat e rruges apo te pallatit duke biseduar per ate ç'ka kishim bere gjithe diten dhe me pas me ndonje zjarr te improvizuar ne lagje qe ishte kenaqesia me e madhe per te gjithe ne femijet duke kapercyer flaket e zjarrit apo kur çdo njeri prej nesh mundohesh të " vidhte " ndonje patate ose qep secili ne shtepi, dhe pak krip , dhe e piqnim brenda zjarrit dhe e hanim sikur të qe ushqimi më i mire se ne te gjithe restorantet qe kemi ngrene ndonjehere. Ende e ruaj shijen e tyre në kujtesen time: gjysem te djegur, pak hidhnore dhe e embel ne zemer. A e mbani mend kur iknim si lagje ne lume , te organizuar dhe fshehurazi prinderve tane , merrnim buke me vete , pak djathe , domate , tranguj dhe qep te cilat per ne ishin menuja me e mire dhe BIO dhe si per t’u embelsuar vidhnim fshehurazi qershi tek blloku i qershive ne Kalluç apo ndonje bostan te motorpompa poshte ne Pronovik , keshtu ne kalonim pothuaj gjithe diten te harruar ne lume duke lozur lojen e bukur “ Ja Thashe , Ta Lashe “ njeri me tjetrin . Kur nuk iknim ne lume organizoheshim te gjithe çunat e lagjes per te vajtur tek rezervuari i Prokuces jo me autobuzin e linjes por leshoheshim me " makinat " tona , karrocat me kuzhineta pa patur frike se mos na dilte ndonje makine e rastit perpara dhe keshtu ne arrinim ne vendin e preferuar per " plazh ", ne rezervuarin e Prokuces , ku kalonim me ore te tera dhe me pas te lodhur dhe te raskapitur i ngjiteshim te perpjetmes me karrocat ne sqetull derisa arrinim ne shtepite tona dhe me pas benim planin per diten e neserme se ç'fare do te benim , ne ç'fare vendi do iknim apo se ç'fare loje do luanim .. Me e bukura ishte kur ktheheshim nga lumi apo nga rezervuari i Prokuces , ne na priste dajaku nga prinderit tane dhe per kete denoheshim duke na lene ne banjo me ore te tera por prape ne nuk vinim mend , te nesermen ne nisnim prap avazin dhe keshtu iknin ditet e bukura te pushimeve te beharit te harruar mes lojrave te shumta dhe prapesive qe si pa dashje na ndiqnin kudo qe shkonim dhe luanim . Natyrisht nuk mund te harroje ato momente te bukura kur mblidheshim ne shtepine e atij qe ne pallatin tone kishte televizore , ( i privilegjuari i sistemit te asaj kohe ) , per te pare emisionet per femije dhe ndonje ndeshje te kampionatit kombetare , dyert e tyre ishin te hapura per te gjithe ne dhe ashtu te gjithe tok shijonim emisionet televizive si psh : teatrin e kukullave te dielen apo perrallat diten e shtune te treguara me aq shume embelsi nga Marika Kallamata .
Sigurisht qe rrobat nuk mund të ishin asnjehere te pastra dhe pantallonat apo fundet te pagrisura , pasi rreshkiteset e improvizuara nga parmaket e lagjes ishin argetimi me suprem i lojes ne lagje , edhe pse ndonjehere beheshin te padurueshme nga dielli i drekes ne ditet e veres.
Por nuk mund te le pa permendur dhe disa gjera qe per shume nga ne ishin shume te preferuara si psh : dyqani i akullores , i kulaçkave , kurabijeve , pufkave , pastave e roleve me marmalate , i byrekeve , ku ne femijet bertisnim me 5 - lekshen ne dore , teta Shega apo teta Alie me jep mua nje akullore , nje kulaç apo paste 12 lekshe , po radhen e qumshtit te dyqani i Barijes , po marmalaten e figut dhe gjalpin margarine , po radhen e vajgurit tek Petriti me bidonat 5 litersh dhe 10 litersh dhe muhabetet qe benim derisa te vinte radha per ta mbushur pastak kur e ngrinim ashtu plote per ta çuar deri ne shtepi do benim disa ndalesa , pasi ne ishim edhe te vegjel , ah per pak harrova radhen tek berberet Bakiu - Palushi qe na pyesnin - e moret xhetonin tek sporteli dhe pastaj na thoshnin , si e do koken zero apo kare ( shtaç ) , gallate dhe frike njekohesisht ishin momentet kur vinte ne shkolle teta Bardha dhe therriste emrat tane per te shkuar tek dentist Shkelqimi apo Spartaku dhe ne te gjithe ulnim kokat dhe thoshnim me vete , ishalla se kam radhen une sonte , nuk ka se si te harroje marshimet diten e shtune qe ne mezi i prisnim me aq padurim , duke u pergatitur nje dite me pare ushqimet qe do merrnim me vete , po fotot qe benim ne marshime nga Verzikua apo xhaxhi Bekimi qe ja bente , ketu - ketu , shiko ketu zogu,zogu , po biletat qe prisnim per tek kendi i lodrave , kur nuk kishim lek hynim fshehurazi nga gardhi dhe na bertiste xha Rizai apo Tekiu , po shtepine e pionerit ku çdo njeri prej nesh ishte ne nje nga rrethet si : ne te firzamonikes - kitares , pingpongut , pirografise , piktures , qendisjes etj , po kinemane ku shikonim filmat dhe xhaxhi Agimi nuk na linte pa bileta dhe ne mundoheshim te futeshim nga kaldaja mbrapa nepermjet tubave dhe dilnim mbrapa perdeve te shumta dhe ashtu fshehurazi mundoheshim te gjenim ndonje vend per t'u ulur , po kur donim te benim numrat neper kanatiere dhe bojen vinim dhe e " vidhnim " lart tek kinemaja ne kat te dyte tek studioja ku punonte piktori i qytetit tone Nuri Jaupi , po anxhesine a e mbani mend , kur çoheshim shpejt per te prere nje bilete per ne Berat apo Tirane tek sporteli i xha Lipes dhe Danes , po biblioteka e qytetit ku çdo njeri prej nesh kishte kartelen e tij dhe benim gara se kush do lexonte me shume libra ne pushimet e beharit , po kete besoj se asnje nuk duhet ta kete harruar , orarin e studimit ku asnjerit nuk ja mbante te dilte jashte nga ora 2 dhe deri ne 4 se neper qytet ishin ne patrullim " grupet e spiunazhit " te shkolles qe ruanin ne çdo cep pallati se kush do dilte dhe mjer ai qe dilte se te nesermen do dilte para shkolles dhe do qortohej ose do dilte ne ate FLETERUFEN e famshme qe ishte ne kate te pare , po e le me kaq se ka aq shume per tu kujtuar sa vendet dhe historite tona nuk kane mbarim se ato kane qene te shumta . Siç e shihni , nuk kemi patur shume lodra te shtrenjta , dhe as shume te bukura per t’u pare , por ato ishin gjithe jete dhe plot kreativitet ku me se shumti dominonte komunikimi social me njeri – tjetrin .
Te shkruash per ate kohe duhen shume fjale , duhen shume faqe , duhen e duhen shume gjera te tjera se te shumta kane qene marrezit dhe lojrat tona , te shumta jane kujtimet e secilit prej nesh por une u mundova te rikujtoje disa prej tyre , tash u ngelet juve te rikujtoni ato qe keni jetuar dhe ju kane lene mbresa ne memorien tuaj pas kaq shume vitesh .
Njeriu pa te kaluar vdes ! S'kemi si t'i harrojme ngjarjet qe kemi kaluar para se te arrijme kete moshe qe kemi , se po te ndodhte kjo do te mbeteshim gjithmone femije ....... per mua e kaluara ka shume rendesi dhe e kujtoj me nostalgji dhe per mua duke lexuar te kaluaren kam patur mundesi qe te parashoh edhe te ardhmen!
Une jam njeri prej jush , i lindur ne kete qytet , i rritur po ne kete qytet , kam nje jete te tere po ne kete qytet dhe nuk do kishte kurrsesi qe une mos rikthehesha mbrapa ne vite , per te zgjuar sadopak nostalgjine e atyre viteve qe s’duhen fshire asnjehere nga memoria e kujtimeve tona .
Per Poliçanin tim te atyre viteve ……………….
