07/04/2023
CHÈO - Loại hình nghệ thuật dân gian đặc sắc của Việt Nam
✨Từ bao đời nay, Chèo đã trở thành một loại hình sinh hoạt văn hóa nghệ thuật quen thuộc của người dân Việt. Trong kho tàng văn hóa nghệ thuật dân gian dân tộc, Chèo là một loại hình sân khấu kịch hát, gắn với các lễ hội dân gian, các hoạt động giao lưu văn nghệ ở vùng Đồng bằng sông Hồng – đã đi sâu vào gốc rễ đời sống xã hội và thấm nhuần tư tưởng con người Việt Nam.
👉Chèo bắt nguồn từ âm nhạc và múa dân gian, nhất là trò nhại từ thế kỷ 10. Qua thời gian, người Việt đã phát triển các tích truyện ngắn của chèo dựa trên các trò nhại này thành các vở diễn trọn vẹn dài hơn. Sự phát triển của chèo có một mốc quan trọng là thời điểm một binh sỹ quân đội Mông Cổ đã bị bắt ở Việt nam vào thế kỷ 14.
Vào thế kỷ 15, vua Lê Thánh Tông đã không cho phép biểu diễn chèo trong cung đình, do chịu ảnh hưởng của đạo Khổng. Do không được triều đình ủng hộ, chèo trở về với những người hâm mộ ban đầu là nông dân, kịch bản lấy từ truyện viết bằng chữ Nôm. Tới thế kỷ 18, hình thức chèo đã được phát triển mạnh ở vùng nông thôn Việt Nam và tiếp tục phát triển, đạt đến đỉnh cao vào cuối thế kỷ 19. Những vở nổi tiếng như: Quan âm Thị Kính, Lưu Bình Dương Lễ, Kim Nham, Trương Viên xuất hiện trong giai đoạn này. Đến thế kỷ 19, chèo ảnh hưởng của tuồng, khai thác một số tích truyện như Tống Trân, Phạm Tải, hoặc tích truyện Trung Quốc như Hán Sở tranh hùng. Đầu thế kỷ 20, chèo được đưa lên sân khấu thành thị trở thành chèo văn minh. Có thêm một số vở mới ra đời dựa theo các tích truyện cổ tích, truyện Nôm như: Tô Thị, Nhị Độ Mai.
📌Về nội dung, Chèo miêu tả cuộc sống bình dị của người dân nông thôn. Khát vọng sống thanh bình giữa một xã hội phong kiến đầy bất công. nhiều vở chèo còn thể hiện cuộc sống vất vả của người phụ nữ sẵn sàng hy sinh bản thân vì người khác. Nội dung của các vở chèo lấy từ những truyện cổ tích, truyện Nôm; được nâng lên một mức cao bằng nghệ thuật sân khấu mang giá trị hiện thực và tư tưởng sâu sắc. Trong chèo, cái thiện luôn thắng cái ác, các sỹ tử tốt bụng, hiền lành, luôn đỗ đạt, làm quan còn người vợ thì tiết nghĩa, cuối cùng sẽ được đoàn tụ với chồng...
✅Đặc biệt nhất ở chèo là vai diễn của những tên hề. Người ta thường nói “phi hề bất thành chèo” tức là không có vai hề thì không thể thành vở chèo hoàn chỉnh. Bởi hề là vai diễn cực kỳ đặc trưng trong các làn điệu chèo và đã được khẳng định qua nhiều vở chèo truyền thống. Vai hề thường đả kích những thói hư tật xấu của xã hội, mang lại tiếng cười cho người xem cũng như truyền tải những tư tưởng, tinh thần của vở diễn.
Một vở chèo tối thiểu phải sử dụng ba loại nhạc cụ dây là đàn nguyệt, đàn bầu và đàn nhị. Thêm vào đó, các nhạc công phải sử dụng cả trống và chũm choẹ. Trống là linh hồn của âm nhạc trong chèo, nó điều khiển tiết tấu cũng như hành động của các diễn viên.
📝Các yếu tố để cấu thành một vở chèo hoàn chỉnh phải bao gồm: kịch bản văn học, diễn xuất, mĩ thuật, đạo diễn và các điệu múa. Trong khi kịch bản văn học là một yếu tố cơ bản nhất tạo nên chất chèo, tư duy chèo thì diễn xuất của các diễn viên chèo lại là linh hồn của một vở chèo.
Các làn điệu chèo phổ biến cho tới hiện tại có khoảng trên 200 làn điệu. Tất cả đều được bắt nguồn từ ca dao, dân ca, thơ giàu chất trữ tình. Ta có thể phân ra thành các hệ thống như hệ thống chèo đối đáp trữ tình, hệ thống làn điệu sắp, hệ thống làn điệu trò,…
💌Có thể thấy, Chèo đã in đậm nét trong tiềm thức dân gian người Việt nói chung. Không chỉ riêng với đồng bằng Bắc Bộ mà còn tỏa rộng, vươn xa trong đời sống văn hóa - nghệ thuật đương đại của đất nước như câu ca dao:
“Chẳng thèm ăn chả ăn nem
Thèm no cơm tẻ, thèm xem hát chèo”.
Hồn Chèo - Thổi hồn hiện đại vào nghệ thuật Chèo truyền thống
--------------------------------------
MỌI THÔNG TIN XIN LIÊN HỆ:
📩Email: [email protected]
🔎Instagram: honcheo66
☎️Hotline: 0353447941
📢Địa chỉ: 418 Đê La Thành, Ô Chợ Dừa, Đống Đa, Hà Nội
