Vietcopyright - Giải pháp bảo vệ tài sản trí tuệ

30/06/2026

THÔNG CÁO BÁO CHÍ!

Trong bối cảnh việc thực thi quyền tác giả và quyền liên quan ngày càng nhận được sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp, chương trình Kỷ Nguyên Quyền - Diễn đàn đối thoại về bản quyền và tài sản vô hình do Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số (RDAS) phối hợp với Trung tâm Nội dung số và Truyền thông VNA - TTXVN và Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo thực hiện sẽ phát sóng số 08 với chủ đề: "Bản quyền từ 01/7: Ai thu? Ai trả? Ai chịu trách nhiệm?"

Chương trình được livestream và phát sóng trực tiếp đa nền tảng, kết nối bốn đầu cầu gồm Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Lạt và trường quay trung tâm của VNA - TTXVN.

Số phát sóng tập trung vào những vấn đề mà hàng triệu cơ sở kinh doanh như quán cà phê, nhà hàng, khách sạn, spa, phòng gym, karaoke... đang quan tâm khi nghĩa vụ bản quyền ngày càng gắn chặt với hoạt động kinh doanh.

Bên cạnh câu hỏi "Có phải trả tiền bản quyền hay không?", thực tiễn đang đặt ra nhiều vấn đề quan trọng hơn:

* Trả tiền bản quyền cho ai?
* Một lần hay nhiều lần?
* Tổ chức nào có quyền thu?
* Sau khi đã thanh toán, doanh nghiệp đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ pháp lý hay chưa?

Thực tế, một tác phẩm được khai thác trong hoạt động kinh doanh có thể đồng thời phát sinh nhiều lớp quyền, bao gồm quyền tác giả, quyền của nghệ sĩ biểu diễn, quyền của nhà sản xuất bản ghi âm, ghi hình và các quyền liên quan khác. Trong khi đó, mỗi tổ chức đại diện tập thể hiện chỉ quản lý một phạm vi quyền nhất định, khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc xác định đúng chủ thể cần cấp phép và thanh toán.

Điểm nhấn của chương trình là lần đầu tiên quy tụ đại diện nhiều tổ chức đại diện tập thể quyền cùng tham gia một diễn đàn đối thoại mở nhằm trao đổi trực tiếp với cộng đồng doanh nghiệp về những vướng mắc trong quá trình thực thi bản quyền.

Khách mời tham gia chương trình:

* Ông Mai Tú Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Quyền sao chép Việt Nam (VIETRRO);
* Đại diện Hội Bảo vệ quyền của nghệ sĩ biểu diễn (APPA);
* Đại diện Hội Bảo vệ quyền tác phẩm điện ảnh và phim truyền hình Việt Nam (VAFC);
* Bà Lê Thị Minh Hằng - Giám đốc Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số (RDAS).

Chương trình do MC Lê Thắng dẫn dắt.

Thông qua đối thoại trực tiếp giữa các tổ chức đại diện quyền, doanh nghiệp và đơn vị phát triển hạ tầng hỗ trợ tuân thủ bản quyền, chương trình sẽ tập trung làm rõ ba nội dung trọng tâm:

* Nhận diện những khó khăn mà doanh nghiệp đang gặp phải khi thực hiện nghĩa vụ bản quyền;
* Phân tích nguyên nhân dẫn đến những vướng mắc trong quá trình cấp phép, thu và thanh toán tiền bản quyền;
* Thảo luận các giải pháp nhằm đơn giản hóa quy trình tuân thủ, tăng cường tính minh bạch và kết nối hiệu quả giữa chủ sở hữu quyền, tổ chức đại diện quyền và người sử dụng.

Một nội dung đáng chú ý của chương trình là giới thiệu mô hình hạ tầng số hỗ trợ tuân thủ bản quyền, hướng tới minh bạch hóa toàn bộ quy trình tra cứu quyền, cấp phép, thanh toán và đối soát trong nền kinh tế sáng tạo.

Không chỉ là diễn đàn trao đổi chuyên môn, Kỷ Nguyên Quyền hướng tới xây dựng cơ chế đối thoại cởi mở giữa người sáng tạo, các tổ chức đại diện quyền, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, góp phần thúc đẩy môi trường khai thác tác phẩm minh bạch, thuận lợi và đúng pháp luật.

Thông điệp của chương trình là: Bản quyền không còn là câu chuyện của riêng người sáng tạo, mà đã trở thành một phần của hoạt động kinh doanh hiện đại. Tôn trọng bản quyền không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà còn là nền tảng của niềm tin, sự minh bạch và phát triển bền vững của nền kinh tế sáng tạo Việt Nam.

THÔNG TIN CHƯƠNG TRÌNH

Chương trình: Kỷ Nguyên Quyền - Số 08

Chủ đề: Bản quyền từ 01/7: Ai thu? Ai trả? Ai chịu trách nhiệm?

Hình thức: Livestream và phát sóng trực tiếp trên các nền tảng của VNA - Thông tấn xã Việt Nam và các đơn vị phối hợp.

**Thời gian:** 15h00, ngày 01/7/2026.

Địa điểm: Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh - Đà Lạt - Trường quay Trung tâm Nội dung số và Truyền thông VNA - TTXVN, số 33 Lê Thánh Tông, Hà Nội.

BAN TỔ CHỨC CHƯƠNG TRÌNH

18/06/2026

KHI NHÀ NƯỚC SIẾT CHẶT THỰC THI QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ: DOANH NGHIỆP ĐANG LO ĐIỀU GÌ?

Thời gian gần đây, khi hàng loạt thông tin về các vụ khởi tố hình sự liên quan đến xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan xuất hiện trên các phương tiện truyền thông, nhiều doanh nghiệp thực sự cảm nhận được rằng Việt Nam đang bước vào một giai đoạn thực thi quyền sở hữu trí tuệ một cách quyết liệt và thực chất hơn bao giờ hết.

Nỗi lo của doanh nghiệp không nằm ở việc Nhà nước tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, họ hoàn toàn ủng hộ chủ trương này. Điều khiến nhiều doanh nghiệp lo lắng là liệu mình có đang tồn tại những rủi ro pháp lý mà trước đây chưa từng nhận diện đầy đủ hay không?

Ngày 30/01/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 02/CT-TTg về tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ. Tiếp đó, ngày 05/05/2026, Thủ tướng ban hành Công điện số 38/CĐ-TTg, yêu cầu các bộ, ngành và địa phương triển khai quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn và xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Công điện nhấn mạnh việc tăng cường kiểm tra, xử lý các hành vi vi phạm bản quyền phần mềm, phim ảnh, âm nhạc, trò chơi điện tử và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp trên phạm vi cả nước.

Đặc biệt, cơ quan chức năng được yêu cầu tăng cường thanh tra, kiểm tra tại doanh nghiệp, xử lý nghiêm các hành vi sử dụng phần mềm không có bản quyền, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu và các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ khác.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, điều này đồng nghĩa với một thực tế: những hành vi từng bị xem là "chuyện nhỏ" có thể trở thành rủi ro pháp lý lớn.

- Một hình ảnh lấy từ Internet để đăng quảng cáo mà chưa xin phép.

- Một bài nhạc sử dụng trong video truyền thông cho doanh nghiệp.

- Một phần mềm cài đặt không có giấy phép.

- Một bộ tài liệu đào tạo được sao chép từ nguồn khác.

- Một dữ liệu khách hàng được thu thập, chia sẻ không đúng quy định.

Tất cả đều có thể trở thành căn cứ để xử lý hành chính, dân sự hoặc trong những trường hợp nghiêm trọng là xử lý hình sự.

Ngoài ra, áp lực còn đến từ bối cảnh quốc tế. Trong Báo cáo Đặc biệt 301 năm 2026, Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) đã đưa Việt Nam vào nhóm theo dõi ở mức độ nghiêm trọng nhất liên quan đến bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ, với các quan ngại về vi phạm bản quyền trên môi trường số, sử dụng phần mềm không bản quyền trong doanh nghiệp, hàng giả và hiệu quả thực thi pháp luật.

Từ góc nhìn của doanh nghiệp, họ hiểu rằng việc Chính phủ tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ không chỉ nhằm bảo vệ các tác giả, nhà sáng tạo và chủ sở hữu quyền trong nước, mà còn là yêu cầu quan trọng để nâng cao uy tín quốc gia, cải thiện môi trường đầu tư và đáp ứng các cam kết quốc tế.

Tuy nhiên, điều cộng đồng doanh nghiệp cần nhất lúc này không chỉ là các cuộc kiểm tra hay xử phạt, mà còn là sự hỗ trợ để nhận diện rủi ro và giải pháp nào để doanh nghiệp tuân thủ pháp luật?

Bởi thực tế cho thấy, không ít doanh nghiệp đang vi phạm mà không cố ý vi phạm. Nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa có bộ phận pháp chế chuyên trách. Nhiều đơn vị chưa từng thực hiện kiểm toán tài sản trí tuệ. Không ít doanh nghiệp vẫn đang sử dụng phần mềm, hình ảnh, dữ liệu hoặc tài liệu mà không biết rõ nguồn gốc và phạm vi quyền sử dụng. Trong bối cảnh đó, câu hỏi không còn là: Doanh nghiệp có bị kiểm tra hay không? Mà là: Nếu ngày mai bị kiểm tra, doanh nghiệp đã sẵn sàng chứng minh mình tuân thủ pháp luật về sở hữu trí tuệ hay chưa?

Đã đến lúc mỗi doanh nghiệp cần xem quyền sở hữu trí tuệ không chỉ là câu chuyện pháp lý, mà là một phần của quản trị doanh nghiệp hiện đại. Bởi trong nền kinh tế số, tài sản giá trị nhất của doanh nghiệp ngày càng không nằm trong nhà kho hay dây chuyền sản xuất, mà nằm trong thương hiệu, dữ liệu, phần mềm, nội dung sáng tạo và các tài sản trí tuệ. Khi Nhà nước đang quyết liệt bảo vệ những tài sản đó, doanh nghiệp cũng cần chủ động bảo vệ chính mình trước khi những rủi ro pháp lý trở thành những tổn thất thực sự.

14/06/2026

https://www.facebook.com/share/p/1Bvr4CgvzG/

(Dân trí) - Công an khám xét khẩn cấp 5 địa điểm tại Hà Nội, Phú Thọ là các công ty cung cấp máy tính và cài đặt phần mềm có dấu hiệu dùng lậu, đặc biệt là Windows và Microsoft Office.

11/06/2026

**RA MẮT LECOCE – HẠ TẦNG CÔNG NGHỆ QUẢN TRỊ QUYỀN SỞ HỮU TRÍ TUỆ TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ**

Sáng nay, tại **Trung tâm Nội dung số và Truyền thông – Thông tấn xã Việt Nam**, **Trung tâm Quyền và Giải pháp Tài sản số** phối hợp cùng **Tạp chí Sở hữu trí tuệ và Sáng tạo** đã chính thức ra mắt **LECOCE** – hạ tầng công nghệ quản trị quyền sở hữu trí tuệ trên môi trường số.

LECOCE được xây dựng nhằm hỗ trợ toàn bộ vòng đời của một tác phẩm, từ **quản lý thông tin, định danh, công bố dữ liệu, cấp phép khai thác đến hỗ trợ thực thi quyền**, góp phần kết nối chủ sở hữu quyền, bên sử dụng và các đơn vị quản lý trên cùng một nền tảng số.

Trong bối cảnh kinh tế sáng tạo và chuyển đổi số đang phát triển mạnh mẽ, việc ứng dụng công nghệ vào quản trị tài sản trí tuệ không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch, thuận tiện trong khai thác mà còn góp phần lan tỏa văn hóa tôn trọng bản quyền và khuyến khích đổi mới sáng tạo.

Một bước tiến mới cho hành trình số hóa công tác quản trị quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam.

🔗 Trải nghiệm nền tảng: https://sandbox.lecoce.com/vi

04/06/2026

TỪ XỬ LÝ VI PHẠM ĐẾN XÂY DỰNG VĂN MINH BẢN QUYỀN: GIẢI PHÁP NẰM Ở CƠ CHẾ CẤP PHÉP BỞI TỔ CHỨC QUẢN LÝ TẬP THỂ QUYỀN TÁC GIẢ GIÚP CÁ NHÂN, TỔ CHỨC CÓ NHU CẦU TIẾP CẬN TÁC PHẨM MỘT CÁCH HỢP PHÁP

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh thực thi bảo vệ quyền SHTT bằng Chỉ thị 02 hay Công điện số 38 của Thủ tướng CP, sáng nay 4.6.2026, tại TT truyền thông số của báo Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) đã diễn ra buổi tọa đàm với chủ đề: Từ xử lý vi phạm đến xây dựng văn minh bản quyền. Sự kiện có sự tham gia của đại diện Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch), các chuyên gia pháp lý và đại diện các tổ chức quản lý tập thể quyền đã đưa ra một số nhận định chính đúc rút từ thực tiễn khách quan trong thời gian qua.

1. Siết chặt thực thi là cần thiết nhưng chưa đủ:

Trong thời gian qua, hàng loạt vụ việc xâm phạm quyền tác giả trên môi trường số đã bị xử lý, thậm chí nhiều vụ án đã bị khởi tố hình sự. Điều này cho thấy quyết tâm rất lớn của Chính phủ trong việc tăng cường bảo hộ và thực thi quyền sở hữu trí tuệ.

Thực tế cho thấy, giai đoạn “sử dụng miễn phí chất xám của người khác để kiếm lợi bất chính” đang dần khép lại. Các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng thực thi pháp luật và các chủ thể quyền ngày càng chủ động hơn trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm.

Tuy nhiên, tại tọa đàm, nhiều chuyên gia cho rằng việc tăng cường xử lý vi phạm chỉ là một phần của bài toán. Nếu chỉ tập trung vào chế tài mà không tạo điều kiện để người dùng tiếp cận tác phẩm một cách hợp pháp, tình trạng vi phạm vẫn sẽ tiếp tục tái diễn dưới nhiều hình thức khác nhau, khó lường hơn, tinh vi hơn, đặc biệt là vi phạm trên môi trường số.

2. Xây dựng văn minh bản quyền phải bắt đầu từ cơ chế tiếp cận hợp pháp:

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự đồng thuận tại tọa đàm là quan điểm của bà Lê Minh Hằng, đại diện TT pháp luật và tác quyền - LECOCE.

Theo bà Hằng, song song với việc tăng cường thực thi pháp luật, điều quan trọng là phải xây dựng các cơ chế giúp cá nhân, tổ chức và doanh nghiệp có nhu cầu sử dụng tác phẩm có thể tiếp cận nguồn nội dung hợp pháp một cách thuận tiện, minh bạch và với chi phí hợp lý.

Nói cách khác, muốn xây dựng một xã hội tôn trọng bản quyền thì không chỉ cần hàng rào pháp lý, mà còn phải có con đường hợp pháp để người dân và doanh nghiệp đi đúng luật.

3. Giải pháp trọng tâm là cấp phép sử dụng tác phẩm thông qua các tổ chức quản lý tập thể quyền - CMOs:

Trên thế giới, mô hình quản lý tập thể quyền đã chứng minh hiệu quả trong việc cân bằng lợi ích giữa người sáng tạo và người sử dụng tác phẩm.

Thay vì phải liên hệ với từng tác giả hoặc từng chủ sở hữu quyền để xin phép sử dụng, người dùng có thể thực hiện việc xin cấp phép sử dụng tác phẩm thông qua các tổ chức quản lý tập thể quyền. Các CMO này được các tác giả và chủ sở hữu quyền ủy quyền để:

* Quản lý danh mục tác phẩm.
* Cấp phép sử dụng tác phẩm.
* Thu và phân phối tiền bản quyền.
* Giám sát việc khai thác, sử dụng tác phẩm.
* Hỗ trợ giải quyết tranh chấp liên quan đến quyền tác giả.

Mô hình này mang lại lợi ích cho nhiều bên:

* Đối với cá nhân, tổ chức có nhu cầu sử dụng tác phẩm:

- Tiếp cận nguồn tác phẩm hợp pháp nhanh chóng.
- Tiết kiệm thời gian và chi phí đàm phán.
- Giảm thiểu rủi ro pháp lý.
- Có đầy đủ căn cứ chứng minh việc sử dụng hợp pháp khi cần thiết.

* Đối với tác giả và chủ sở hữu quyền:

- Được bảo vệ quyền lợi một cách chuyên nghiệp.
- Tăng khả năng thu tiền bản quyền.
- Minh bạch trong quản lý và phân phối doanh thu.
- Mở rộng khả năng thương mại hóa tác phẩm.

* Đối với Nhà nước:

- Giảm áp lực trong công tác kiểm tra và xử lý vi phạm.
- Tạo lập thị trường bản quyền lành mạnh.
- Thúc đẩy phát triển công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.
- Thực hiện hiệu quả các cam kết quốc tế về sở hữu trí tuệ.

4. Chuyển từ tư duy “cấm” sang tư duy “cho phép có điều kiện”:

Một nền văn minh bản quyền không được xây dựng chỉ bằng các bản án hay các quyết định xử phạt. Điều quan trọng hơn là hình thành thói quen sử dụng tác phẩm có bản quyền trong toàn xã hội.

Muốn vậy, cần chuyển dần từ tư duy ngăn cấm và xử phạt sang tư duy cấp phép và tạo điều kiện sử dụng hợp pháp.

Khi một doanh nghiệp muốn sử dụng hình ảnh, âm nhạc, sách, báo, tác phẩm mỹ thuật hay nội dung số, họ phải biết tìm đến đâu để được cấp phép. Khi một trường học, thư viện hoặc nền tảng công nghệ muốn khai thác tác phẩm, họ cần có cơ chế rõ ràng để thực hiện nghĩa vụ bản quyền.

Chính các tổ chức quản lý tập thể quyền sẽ đóng vai trò là cầu nối giữa người sáng tạo và người sử dụng, giúp thị trường bản quyền vận hành hiệu quả hơn.

5. Hướng tới một hệ sinh thái bản quyền bền vững:

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển công nghiệp văn hóa, việc xây dựng một hệ sinh thái bản quyền minh bạch, nơi tác phẩm được cấp phép thuận lợi và quyền lợi của tác giả được bảo đảm, sẽ là nền tảng quan trọng để thúc đẩy sáng tạo và phát triển bền vững.

Từ xử lý vi phạm đến xây dựng văn minh bản quyền là một hành trình dài. Nhưng hành trình ấy sẽ hiệu quả hơn khi bên cạnh các biện pháp chế tài nghiêm minh, chúng ta có những cơ chế cấp phép thuận tiện, minh bạch và công bằng để mọi cá nhân, tổ chức đều có thể tiếp cận và sử dụng tác phẩm một cách hợp pháp. Đó mới là giải pháp căn cơ để hình thành văn hóa tôn trọng bản quyền trong xã hội.

16/05/2026

Thực hiện Công điện số 38 của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh, ngăn chặn và xử lý các hành vi vi phạm quyền sở hữu trí tuệ, ngày 15/5/2026 Trung tâm pháp luật và tác quyền - LECOCE và đoàn công tác do phòng an ninh chính trị nội bộ CA thành phố HN - PA03 dẫn đầu cùng một số cơ quan truyền thông đã có buổi làm việc tại xã Bình Minh (Thanh Oai cũ).

Đây là địa bàn đầu tiên của Hà Nội được lựa chọn triển khai đợt ra quân tuyên truyền, nâng cao nhận thức và hỗ trợ thực thi pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Chương trình tập trung phổ biến các quy định pháp luật mới, nâng cao nhận thức cho cán bộ, hộ kinh doanh và người dân về quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp, hàng giả, hàng nhái và trách nhiệm pháp lý trong môi trường số.

Việc lựa chọn xã Bình Minh, địa danh nổi tiếng với di sản phi vật thể: Lễ hội truyền thống thờ Quốc tổ Lạc Long Quân cùng với làng cổ Cự Đà... là điểm khởi đầu cho thấy quyết tâm đưa công tác thực thi quyền SHTT đi từ cơ sở, tạo nền tảng xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp, tác giả và người tiêu dùng.

09/05/2026

XÁC LẬP QUYỀN SHTT – “GIẤY THÔNG HÀNH” CỦA KỶ NGUYÊN TÀI SẢN VÔ HÌNH

Theo WIPO, thế giới đang bước vào thời đại mà giá trị lớn nhất không nằm ở nhà xưởng hay máy móc, mà nằm ở tài sản trí tuệ. Đầu tư vào tài sản vô hình hiện đã cao gấp 4 lần tài sản hữu hình.

Trong bối cảnh mỗi năm có tới 23 triệu đơn đăng ký SHTT trên toàn cầu, việc xác lập quyền tác giả, nhãn hiệu, sáng chế… không còn là thủ tục hành chính mà là “lá chắn” bảo vệ thương hiệu, công nghệ và giá trị sáng tạo.

Đặc biệt trong thời đại AI, nếu không xác lập quyền, dữ liệu sáng tạo của người Việt có thể bị khai thác miễn phí mà không có cơ chế trả thù lao. Xác lập quyền chính là cách tạo “mã định danh” để bảo vệ và thương mại hóa tài sản trí tuệ trên môi trường số toàn cầu.

Trong cuộc đua kinh tế số, ai sở hữu tài sản IP, người đó nắm giữ lợi thế cạnh tranh và quyền lực của tương lai.

09/05/2026

VÌ SAO KHÔNG THỂ VẬN HÀNH THỊ TRƯỜNG THỨ CẤP NẾU THIẾU CÁC TỔ CHỨC QUẢN LÝ TẬP THỂ QUYỀN?

Trong nền kinh tế sáng tạo hiện đại, quyền tác giả không còn đơn thuần là một công cụ pháp lý để cấm sao chép lậu, mà đã trở thành một loại tài sản có khả năng lưu thông, giao dịch và tạo ra dòng tiền liên tục thông qua hoạt động cấp phép.

Tuy nhiên, để thị trường cấp phép này vận hành được trên quy mô lớn, thế giới đã phải hình thành một thiết chế đặc biệt: Collective Management Organizations (CMOs) - các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả. Nếu coi thị trường thứ cấp là “hệ tuần hoàn” của nền kinh tế bản quyền, thì CMOs chính là “hệ thống hạ tầng tài chính” giúp toàn bộ dòng tiền bản quyền được lưu thông.

Vì sao thị trường thứ cấp không thể vận hành nếu thiếu CMO?
Hãy thử hình dung một nền tảng số, một trường đại học, một doanh nghiệp truyền thông hay một thư viện muốn sử dụng hàng triệu tác phẩm khác nhau, về mặt lý thuyết, họ phải:
• Tìm từng tác giả,
• Đàm phán từng hợp đồng,
• Xác minh từng quyền,
• Thanh toán cho từng chủ sở hữu.

Điều này gần như bất khả thi, theo Tổ chức SHTT thế giới - WIPO, quản lý quyền cá nhân không còn thực tế trong môi trường khai thác số quy mô lớn. Chính vì vậy, các tổ chức dân dự như CMOs ra đời để:
• Đại diện tập thể cho tác giả,
• Cấp phép sử dụng,
• Thu tiền bản quyền,
• Phân phối doanh thu,
• Giám sát việc sử dụng tác phẩm,
• Kết nối dữ liệu quyền trên phạm vi quốc tế.

Nói cách khác, CMOs biến một thị trường không thể giao dịch thành một thị trường có thể vận hành hiệu quả. CMOs chính là nền móng của nền kinh tế sáng tạo toàn cầu, hiện nay, mạng lưới CMOs toàn cầu do điều phối đã gồm:
• Hơn 228 tổ chức quản lý tập thể quyền,
• Hoạt động tại 111 quốc gia,
• Đại diện cho hơn 5 triệu nhà sáng tạo trên toàn thế giới.

Theo Báo cáo Global Collections Report 2025 của CISAC - Liên đoàn Quốc tế các Hiệp hội Tác giả và Nhà soạn nhạc:
• Tổng doanh thu bản quyền do các CMOs thu và phân phối toàn cầu đạt gần 14 tỷ EUR trong năm 2024;
• Tăng hơn 65% trong vòng 10 năm;
• Riêng doanh thu từ môi trường số đã vượt 5 tỷ EUR.

Đây là một dữ liệu cực kỳ quan trọng, nó cho thấy giá trị lớn nhất của nền kinh tế sáng tạo hiện đại không còn nằm ở việc bán hàng trên kệ, mà nằm ở hệ thống cấp phép và khai thác quyền thứ cấp. Spotify, Netflix, YouTube, TikTok hay Kindle sẽ không thể tồn tại nếu thiếu hệ thống licensing tập thể do các CMOs vận hành phía sau.

CMOs giúp giảm xâm phạm bản quyền như thế nào? Một nghịch lý thú vị là: các quốc gia có hệ thống quản lý tập thể quyền phát triển mạnh thường lại có tỷ lệ vi phạm bản quyền thấp hơn, nhu cầu sử dụng bất hợp pháp sẽ giảm xuống. Lý do rất đơn giản:
• Việc tiếp cận nội dung hợp pháp trở nên dễ dàng,
• Chi phí licensing hợp lý,
• Thủ tục cấp phép đơn giản,
• Doanh nghiệp có thể “mua quyền sử dụng” nhanh chóng,

Theo WIPO, vai trò lớn nhất của CMOs không chỉ là thu tiền bản quyền, mà là “facilitating rights clearance” - tức tạo cơ chế cấp phép thuận tiện cho xã hội, đây chính là chìa khóa để phát triển thị trường thứ cấp. Một doanh nghiệp sẽ không muốn vi phạm nếu:
• Họ có thể liên hệ và mua giấy phép dễ dàng,
• Chi phí hợp lý,
• Dữ liệu minh bạch,
• Và rủi ro pháp lý được kiểm soát.

CMOs đang trở thành hạ tầng dữ liệu của nền kinh tế số. Trong thời đại AI và nội dung số, CMOs không còn chỉ là đơn vị cấp phép và thu tiền bản quyền, họ đang trở thành:
• Trung tâm dữ liệu quyền,
• Hạ tầng xác thực tác phẩm,
• Hệ thống metadata toàn cầu,
• Và nền tảng giao dịch tài sản trí tuệ.

WIPO hiện đã triển khai hệ thống nhằm giúp các CMOs liên thông dữ liệu quốc tế, đồng bộ thông tin tác phẩm, tác giả và dòng tiền bản quyền xuyên biên giới. Điều này cực kỳ quan trọng trong kỷ nguyên AI, nơi mà:
• Hàng tỷ dữ liệu sáng tạo đang bị khai thác,
• Tác phẩm liên tục được tái sử dụng,
• Và việc truy vết quyền sở hữu trở thành bài toán sống còn.

Thực chất khi AI càng phát triển thì vai trò của CMOs càng lớn bởi AI không thể vận hành hợp pháp nếu thiếu:
• Dữ liệu quyền rõ ràng,
• Cơ chế licensing tự động,
• Và hệ thống phân phối doanh thu minh bạch cho tác giả.

Việt Nam đang thiếu gì? Việt Nam hiện đã có một số tổ chức quản lý tập thể quyền trong các lĩnh vực: âm nhạc, văn học, ghi âm, điện ảnh truyền hình, biểu diễn và quyền sao chép. Tuy nhiên, quy mô thị trường thứ cấp vẫn còn rất nhỏ so với tiềm năng. Nguyên nhân lớn nhất không nằm ở pháp luật, mà ở:
• Dữ liệu quyền còn phân tán,
• Thiếu hệ thống licensing số hóa,
• Chưa hình thành thói quen mua quyền sử dụng,
• Chưa có cơ chế khai thác quyền quy mô lớn cho giáo dục, thư viện, AI, doanh nghiệp và nền tảng số.

Trong khi đó, tại các quốc gia phát triển, CMOs hoạt động rất hiệu quả như một “ngân hàng bản quyền” trong việc:
• Cấp phép hàng loạt,
• Thu - phân phối tiền bản quyền tự động,
• Đối soát dữ liệu thời gian thực,
• Kết nối xuyên biên giới.

Vai trò của CMOs Việt Nam trong tương lai: Trong bối cảnh Việt Nam chuyển đổi số mạnh mẽ, các tổ chức quản lý quyền tập thể có thể đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc:
• Xây dựng thị trường thứ cấp,
• Hình thành cơ chế licensing tập trung,
• Số hóa dữ liệu tác phẩm, di sản,
• Xây dựng các nền tảng quản lý quyền bằng công nghệ blockchain, AI, metadata,
• Xác thực quyền sở hữu, xác thực giữ liệu đầu vào cho sàn tài sản số,
• Và phát triển hệ sinh thái giao dịch tài sản IP.

Nếu được đầu tư đúng hướng, CMOs tại Việt Nam sẽ không chỉ là đơn vị cấp phép và thu tiền bản quyền, mà có thể trở thành:
• Hạ tầng định danh, xác thực tài sản trí tuệ.
• Hạ tầng giao dịch của nền kinh tế sáng tạo,
• Cầu nối giữa Nhà nước - Tác giả - Doanh nghiệp,
• Và nền móng cho thị trường tài sản trí tuệ số trong tương lai.

Nói cách khác, muốn giảm tình trạng vi phạm bản quyền một cách bền vững, Việt Nam không thể chỉ tập trung vào xử phạt, mà điều quan trọng hơn là phải xây dựng được một hệ sinh thái cấp phép đủ mạnh với trung tâm của hệ sinh thái đó chính là các tổ chức quản lý tập thể quyền tác giả - CMOs.
PKT
P/s: Bài sau sẽ về chủ đề CMOs và tầm quan trọng trong hợp tác quốc tế.