18/06/2025
Trong những tầng sâu của màu xanh âm u và xám ngắt hiện ra một cách loang lổ như bóng đêm, như lớp da thịt đã mục rữa, cây thánh giá khổng lồ xé toạc không gian bằng sự gồ ghề mang đầy tính trấn áp. Hai cây thánh giá nối vào nhau vừa như cây cầu linh thiêng nối liền các cõi, vừa là biểu tượng đau thương của sự cứu chuộc. Đó không phải là thánh giá thanh khiết mà ta vẫn thấy trong các nhà thờ — mà là một thánh giá đã bị rạch nát bởi lịch sử, bởi loài người, bởi máu và tiếng kêu không lời. Bức tranh mở ra như một chương cuối chưa viết của Tân Ước, nơi cái chết và sự sống lẫn vào nhau trong cơn hấp hối của linh hồn nhân loại.
Trên cây thánh giá-cầu ấy, những linh hồn u mê chen chúc nhau, mang trên mặt không phải là ánh sáng của hy vọng mà là biểu cảm của hoang mang, méo mó, hoảng loạn – như thể họ đã không còn biết mình đang bước về đâu, hay thậm chí có từng tin vào sự cứu rỗi nữa hay không. Hình ảnh cây thánh giá âm u ấy khiến chúng ta liên tưởng đến những lời lẽ ghi trên cổng địa ngục trong Inferno của Dante: “Bước qua ta là tới xứ thảm sầu
Bước qua ta là bất tận nỗi đớn đau
Bước qua ta là hòa chung với lũ người tuyệt lối" . Những kẻ tuyệt lối ấy, có kẻ mang mặt nạ thiên thần, có kẻ để lộ bộ mặt của quỷ – ranh giới giữa thánh và tà đã bị xé nát trong khối sắc màu loang lổ và cuồng loạn.
Hai bên cây thánh giá, là cõi hỗn mang của tâm linh – một bên là vực sâu đen kịt, nơi những thân thể nửa người nửa bóng vật vờ như xác chết bị quên lãng, một bên là rừng hình hài méo mó, các khuôn mặt la hét, những ánh đèn tù mù như mắt quỷ ẩn nấp trong xương thịt con người. Ánh sáng ở giữa không mang lại sự an ủi mà chỉ càng làm rõ sự tàn nhẫn của đối lập – như nhát rạch trắng ngần trên nền thịt đen tím, như lưỡi dao vạch trần chân lý ra khỏi lớp da giả tạo.
Tâm điểm bức tranh là cú ngẩng đầu lặng lẽ của một bóng người nhỏ bé – đức Jesus, như một người hành hương, như chính linh hồn người xem – đứng đối diện với sự dữ, cô độc trước thánh giá đang rực cháy bởi khổ đau lẫn hy vọng. Sự hiện ra của Jesus đó không vĩ đại, không hào nhoáng – nhưng lại là điểm lặng thiêng liêng nhất, như một hạt giống ý thức nảy mầm trong tận cùng tuyệt vọng. Và không chỉ có Jesus, chúng ta còn thấy bóng dáng của Đức Mẹ Nguyện Cầu, của Tất Đạt Đa trầm sâu vào thinh không mưu cầu cho một sự cứu chuộc, cho một cuộc phục sinh.
Bức tranh là một lời thét không thành tiếng. Một cơn động kinh của tâm hồn. Nó không kể một câu chuyện tuyến tính, mà là cơn ác mộng hoang tàn đan xen sự lành và sự dữ, nơi mọi biểu tượng tôn giáo bị trộn lẫn, bóp méo, và tái sinh trong một thế giới đã mất trật tự. Đức Mẹ không còn hiện ra với ánh sáng mà là với đôi mắt cháy đỏ, Đức Phật hiện thân trong một khối u lam xám vô ngôn, còn thiên thần thì bay lượn như côn trùng giữa ánh sáng hư vô. Tất cả hoà vào nhau tạo thành một bản giao hưởng xé toạc linh hồn — nơi thánh giá không chỉ là biểu tượng của cứu chuộc, mà còn là cây cầu đẫm máu dẫn con người đi qua địa ngục của chính mình để tìm lấy một vệt ánh sáng cuối cùng.
INFERNO
140x180cm, mixed media, 2023