21/06/2025
𝐍𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐯𝐢𝐞̂́𝐭 𝐭𝐫𝐨𝐧𝐠 𝐭𝐡𝐨̛̀𝐢 đ𝐚̣𝐢 𝐀𝐈: 𝐒𝐮̛̣ 𝐜𝐡𝐮𝐲𝐞̂̉𝐧 𝐡𝐨́𝐚 𝐡𝐚𝐲 "𝐝𝐢𝐞̣̂𝐭 𝐯𝐨𝐧𝐠" 𝐜𝐮̉𝐚 𝐯𝐚̆𝐧 𝐜𝐡𝐮̛𝐨̛𝐧𝐠?
Chưa bao giờ trong lịch sử hiện đại, sự tồn tại của người viết lại bị đặt trước một câu hỏi nghiêm trọng như bây giờ: Trong thời đại AI, người viết còn cần thiết không? Khi những dòng văn mượt mà, câu chữ sắc bén, thậm chí cả tiểu thuyết hàng trăm trang có thể được tạo ra trong vài giây nhờ những ứng dụng AI, liệu nghề viết đang đứng trước sự chuyển hóa hay một cuộc sàng lọc khốc liệt?
𝐀𝐈 - “𝐜𝐨̛𝐧 𝐥𝐨̂́𝐜” đ𝐞 𝐝𝐨̣𝐚 𝐧𝐠𝐚̀𝐧𝐡 𝐯𝐢𝐞̂́𝐭
Từ thời điểm AI ra đời cho đến hiện tại, khả năng sáng tạo của AI luôn là chủ đề được tranh luận liên tục. Rằng nó có thể “học” văn phong của Hemingway, giả lập giọng văn Nguyễn Huy Thiệp, thậm chí mô phỏng cả tinh thần thơ của Tagore. Nhưng điều nó không có ,và có lẽ sẽ không bao giờ có là cảm giác được sống trong một khoảnh khắc thực sự, là những cảm xúc rất nguyên bản của con người
Sự chênh vênh trong một chiều mưa cuối năm, nỗi nhớ mơ hồ về một người chẳng còn tên, hay cơn giận dữ bùng lên rồi hóa ra chỉ là buồn. Những điều đó không đến từ dữ liệu mà đến từ việc là một “con người”.
Dẫu vậy, sự thật là rất nhiều thứ từng được viết bởi con người, giờ đây đã và đang được AI đảm nhiệm một cách trơn tru. Nội dung SEO, email chăm sóc khách hàng, thậm chí cả lời tựa cho sách hay những áng văn dạt dào tình cảm trên các diễn đàn. Ở những không gian đó, người viết không còn là chủ thể duy nhất.
Là những người viết lấy con người và cảm xúc làm trung tâm, chúng tôi đã thử đưa ra những dữ liệu cần thiết và để Chat GPT thử viết một bài viết như văn phong của chúng tôi, nhưng bài viết khá máy móc và chỉ mang tính tổng hợp thông tin.
𝐌𝐨̣̂𝐭 𝐧𝐠𝐮̛𝐨̛̀𝐢 𝐯𝐢𝐞̂́𝐭 𝐭𝐡𝐮̛́𝐜 𝐭𝐡𝐨̛̀𝐢 𝐬𝐞̃ 𝐛𝐢𝐞̂́𝐭 “𝐥𝐚̀𝐦 𝐜𝐡𝐮̉” 𝐭𝐡𝐨̛̀𝐢 đ𝐚̣𝐢
Và cũng vì thế, thay vì hoảng loạn, một số cây bút đã chọn cách nhìn khác, họ dùng AI để tra cứu, gợi ý, thậm chí soạn thảo cho bản nháp đầu tiên, nhưng phần "hồn" của văn bản, giọng điệu và tinh thần của người viết, vẫn là thứ không thể thay thế. Giống như một nghệ sĩ piano dùng máy gõ nhịp để giữ tiết tấu, nhưng tiếng nhấn phím, độ ngân rung và cảm xúc vẫn là của họ.
Người viết giờ đây phải học cách “chơi” với công cụ, chứ không bị công cụ lấn át. Viết nhanh hơn, chỉnh sửa tốt hơn, và đôi khi biết dừng lại đúng lúc, nhờ những gợi ý từ một bộ não silicon. Trong bối cảnh đó, người viết không bị thay thế, mà đang được nâng cấp.
Dù vậy, không thể phủ nhận rằng AI đang tạo ra một cuộc phân tầng khốc liệt trong giới cầm bút. Những công việc viết lặp lại, ít sáng tạo, thiên về kỹ thuật đang dần bị thay thế. Các nội dung dạng “sản xuất hàng loạt” giờ đây không cần tới người viết chuyên nghiệp. Điều đó đồng nghĩa với việc một bộ phận lớn người viết đang rơi vào thế khó, họ không bị sa thải vì viết dở, mà vì con chữ họ viết ra không còn đủ đặc biệt.
Chính điều này cũng có thể làm thay đổi cách độc giả nhìn nhận giá trị văn bản: Đâu là thứ chỉ để đọc cho biết, và đâu là tác phẩm cần được dừng lại để suy ngẫm?
