08/03/2026
Những “vật thể tìm thấy” (found objects) và “vóc dáng” bên trong mình
/
Trải qua vài ngày ở một vùng vịnh xa lạ, tôi không nghĩ sẽ tìm thấy mình trong những gì nằm bơ vơ dưới chân…
Tôi nhặt được nhiều vỏ ốc, đá cuội, và san hô hóa thạch - những thứ tôi chưa thấy ở các bãi biển mình từng đi qua - không phải vì nó mới mà vì nó mang màu thời gian. Có những phiến đá mòn đi khỏi hình dáng ban đầu, có những vỏ sò mất đi hoa văn, chỉ còn một màu trắng phêu phêu. Cuộn theo rất nhiều cơn sóng xô dạt vào bờ đầy sỏi đá, chúng đã ở đó rất lâu - như thể đợi chờ một ngày tôi tìm thấy. Tôi đã nghĩ mình sẽ làm một vài tác phẩm cùng chúng khi trở về nhưng thật lòng chẳng mấy thiết tha vì ý nghĩ “gặp gỡ” được chúng cũng đã vừa vặn trong lòng.
Không phải là người con của biển nhưng tâm hồn tôi luôn mang nét trơ trọi của những gốc cây dọc đường núi đổ từ suối ra đèo, bóng dáng khô cằn trắng xám của mấy thân cây chết khô trên triền đồi, sự thô sơ g*i góc của từng bụi xương rồng xen kẽ cây g*i, hay sự ngổn ngang vô lối của những vách đá nhô thẳng ra mặt biển mênh mông. Tôi cầm trên tay tất cả những thứ đã nhặt mà như nắm được một phần bản thể đã mất hay chưa từng được nhìn thấy. Những “vật thể tìm thấy” (found objects) này không chỉ là vóc dáng của kỷ niệm mà còn là “vóc dáng của bên trong” tôi. Tôi mang chúng về phố thị mà cứ cảm thấy như đem tôi về nhà… như trao lại những phần mơ hồ bên trong tôi một dáng hình cụ thể - một con đường để xây dựng và làm vững mạnh hơn bản sắc (identity) của chính mình.
Pocius (2024) khi viết về các đồ vật được tìm thấy trong bảo tàng lịch sử, cho rằng các vật thể trong tự nhiên là một phần của bản sắc. Bên cạnh đó, Broms (2022) tin rằng thiên nhiên và nghệ thuật là những công cụ có tính trị liệu mạnh mẽ trong việc “nuôi nấng” con người qua việc sáng tạo, phản tư và khám phá các hình ảnh ẩn dụ. Minh chứng là các “found objects” trong tự nhiên, khi được sử dụng như một chất liệu nghệ thuật trong trị liệu nghệ thuật, cung cấp các góc nhìn trị liệu độc đáo về bản sắc và ý nghĩa hiện sinh ở người trưởng thành. Qua đó, bài nghiên cứu khẳng định việc tích hợp “found objects” sẽ giúp tăng cường sự phát triển bản sắc thông qua thúc đẩy ý nghĩa hiện sinh (tạo ra ý nghĩa hiện sinh của chính mình từ những đồ vật bị bỏ quên - thay đổi ý nghĩa ban đầu của chúng và tự mình gán vào đó một ý nghĩa mới), nâng cao lòng tự trọng (nhận thức về tiềm năng nghệ thuật và xúc cảm của bản thân, và khả năng tự biểu đạt. Ngoài ra, trong một nghiên cứu về định hình bản sắc ở trẻ vị thành niên có tích hợp Assemblage và Found Objects, chuyên ngành Trị liệu hôn nhân và gia đình (Mozaffar, 2025), kết quả cho thấy chất liệu tự nhiên này giúp khám phá, nuôi dưỡng không gian giao tiếp phi ngôn ngữ phong phú và thúc đẩy quá trình định hình bản sắc của từng cá nhân. Song song đó, tôi cũng tin rằng tìm được chúng trong tự nhiên như hình ảnh ẩn dụ cho bản thân là một cách tôi nương nhờ vào thế giới để trưởng thành, để không đơn độc biết rằng mình thuộc về một hệ sinh thái to lớn hơn.
Thiên nhiên thật là kỳ diệu. Tìm thấy được những thứ giông giống mình cũng như là tìm thấy được mình, cũng như là hàn gắn những đổ vỡ, là nhét vào đâu đó bên trong một mảnh “mình” còn thiếu. Những thứ chầm chậm đến với ta, những thứ ta không từ phút giây ban đầu muốn biết lại là câu trả lời cho rất nhiều câu hỏi ta đã hối hả kiếm tìm.
/
3acteria là nhóm điều phối độc lập hoạt động Vẽ kết nối, thư giãn và biểu đạt - được thành lập vào năm 2023 bởi nghệ sĩ và cử nhân tâm lý học. Các bài đăng nhằm chia sẻ diễn trình tự thân của từng thành viên trong quá trình thực hành sáng tạo-nghệ thuật đến cộng đồng, góp phần lan tỏa niềm vui đơn giản từ kết nối của con người và nghệ thuật.
Mọi thông tin và thắc mắc liên quan, vui lòng liên hệ
E: [email protected]
