14/09/2025
Trung thu – Từ lễ hội mùa màng đến ký ức văn hóa
Khởi nguyên từ những lễ hội nông nghiệp Á Đông, Trung Thu gắn liền với nghi thức tạ ơn đất trời sau mùa gặt. Ở Việt Nam, dù được du nhập từ phương Bắc, Trung thu đã sớm vượt ra ngoài ý nghĩa nông nghiệp, trở thành ngày hội cộng đồng – còn được thân thương gọi là “Tết Trẻ em” hay “Tết Thiếu nhi”. Đêm rằm tháng Tám, ánh trăng tròn vằng vặc, tiếng trống lân rầm rĩ, mâm cỗ rực rỡ và những chiếc đèn lung linh hòa quyện, tạo nên một bức tranh văn hóa vừa rộn ràng, vừa ấm áp tình đoàn viên.
Từ thế kỷ XVI – XVII, nhiều ghi chép đã nhắc đến phong tục rước đèn, bày cỗ, múa lân khắp làng quê Việt. Trẻ em háo hức tự tay làm đèn ông sao, đèn kéo quân, đèn cù; vừa rước đèn quanh ngõ vừa chờ tiếng trống lân vọng lại. Mâm cỗ Trung thu với bánh nướng, bánh dẻo, hồng ngọt, cốm xanh, những loại bánh trái đậu xanh rực rỡ các màu sắc xanh trắng vàng đỏ … không chỉ đem đến niềm vui tuổi thơ mà còn gửi gắm lời chúc đoàn viên, sung túc.
Những ký ức rộn ràng, tràn ngập niềm vui ấy dần dần phai mờ trong nhịp sống hiện đại. Sự đứt gãy bởi dịch bệnh và ảnh hưởng của công nghệ khiến nhiều trẻ em không còn gắn bó với phong tục rước đèn, phá cỗ, múa lân như trước. Thay vì tiếng trống tùng cắc rộn ràng, các em chỉ biết đến những bản nhạc pop, chiếc lồng đèn ngôi sao hay cá chép bằng giấy bóng kính lung linh ánh nến nay được thay thế bằng những lồng đèn điện tử kêu léo nhéo, inh ỏi và những chiếc bánh Trung Thu lai tạp, chẳng rõ Tây hay Ta. Cả một nét văn hóa tuổi thơ dần lùi về phía sau, trở thành mảnh ký ức mong manh trong xã hội hiện đại.
Chính sự tiếc thương cho một nét đẹp từng gắn bó với bao thế hệ đã khiến Trung Thu trở thành nguồn cảm hứng bất tận cho nghệ thuật đương đại: từ hội họa, sắp đặt, nhiếp ảnh cho đến graffiti và art toy. Với DAES, Trung Thu không chỉ là hồi ức mà còn là chất liệu sáng tạo. Ánh sáng lồng đèn, sắc màu mâm cỗ, nhịp trống và đặc biệt là điệu múa lân sư rồng được tái hiện bằng tinh thần của nghệ thuật đường phố.