08/06/2026
Đài radar điều khiển hỏa lực SNR-75 trong Chiến tranh Việt Nam
Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, SNR-75 (định danh NATO: Fan Song) là hệ thống radar điều khiển hỏa lực thuộc tổ hợp tên lửa phòng không tầm cao S-75 Dvina (SAM-2) do Liên Xô viện trợ cho Việt Nam. Đây là thành phần kỹ thuật cốt lõi chịu trách nhiệm phát hiện mục tiêu, tính toán phần tử bắn và dẫn đường cho tên lửa đánh chặn các cuộc tập kích đường không của Không quân Mỹ.
Vai trò kỹ thuật và thách thức chiến trường
Radar SNR-75 hoạt động dựa trên nguyên lý quét góc và bám sát mục tiêu. Hệ thống ăng-ten của đài có nhiệm vụ phát sóng để định vị máy bay địch, đồng thời phát lệnh điều khiển vô tuyến để hiệu chỉnh quỹ đạo bay của quả đạn SAM-2 cho đến khi tiếp cận mục tiêu.
Trong giai đoạn nửa cuối của cuộc chiến, đặc biệt là chiến dịch Linebacker II năm 1972, Không quân Mỹ đã triển khai các biện pháp tác chiến điện tử (ECM) trên diện rộng. Các máy bay ném bom chiến lược B-52 và máy bay hộ tống được trang bị hệ thống máy phát nhiễu tích cực, kết hợp thả nhiễu tiêu cực (sợi nhiễu nhôm) nhằm gây quá tải và làm mù hệ thống thu sóng của SNR-75. Việc này khiến màn hình hiện sóng của các trắc thủ bị nhiễu nặng, gây khó khăn lớn cho việc xác định vị trí thực tế của mục tiêu.
Khắc phục chế áp điện tử và kết quả tác chiến
Để đối phó với hệ thống gây nhiễu của Mỹ, lực lượng Phòng không - Không quân Việt Nam đã áp dụng các biện pháp kỹ thuật và kinh nghiệm thực tế để tối ưu hóa năng lực của SNR-75:
Chuyển đổi linh hoạt chế độ quét: Các kíp trắc thủ sử dụng các phương thức bám sát bằng tay (cẩm ly) hoặc kết hợp khí tài quang học (kính TzK) trong điều kiện nhiễu đậm đặc để duy trì đường truyền dữ liệu.
Quy trình xử lý nhiễu: Qua nghiên cứu thực địa, lực lượng kỹ thuật đã xác định được đặc điểm dải nhiễu của B-52 (thường có mật độ dầy và sáng hơn nhiễu của máy bay chiến thuật), từ đó lọc tín hiệu cốt lõi để bám bắt mục tiêu.
Nhờ những điều chỉnh về mặt kỹ thuật và chiến thuật, đài radar SNR-75 đã phối hợp hiệu quả với tổ hợp SAM-2 để thực hiện các loạt bắn chuẩn xác. Trong 12 ngày đêm cuối năm 1972, hệ thống này đã dẫn đường cho tên lửa bắn hạ nhiều máy bay B-52 của Mỹ, góp phần quan trọng vào việc bảo vệ các mục tiêu chiến lược tại miền Bắc và làm thay đổi cục diện quân sự trên bàn đàm phán Paris.
SNR 75
tỷ lệ 1/35
hướng dẫn lắp ráp đi kèm