11/09/2026
ในช่วงล็อกดาวน์โควิดครั้งแรกของอินเดีย แรงงานอพยพหลายล้านคนถูกทิ้งไว้กลางทาง เมื่อการเดินทางสาธารณะหยุดลง งานหาย และคำว่า “กลับบ้าน” กลายเป็นภารกิจที่แทบเป็นไปไม่ได้
สำหรับ Mahesh Jena คนงานก่อสร้างวัย 22 ปี ทางออกของเขาคือจักรยานเก่า ๆ หนึ่งคัน และการปั่นข้ามประเทศจากรัฐมหาราษฏระกลับบ้านที่โอฑิศาเป็นระยะทางราว 1,700-2,000 กิโลเมตรภายในเจ็ดวัน เรื่องของเขากลายเป็นข่าวระดับประเทศ นักการเมืองเข้ามาพบ มีคำสัญญาเรื่องงานและที่อยู่อาศัย ผู้คนพูดถึงเขาราวกับวีรบุรุษ แต่เมื่อกระแสข่าวผ่านไป ชีวิตของ Mahesh ก็แทบกลับไปอยู่ที่เดิม
นี่คือจุดที่ CycleMahesh เริ่มน่าสนใจ เพราะหนังไม่ได้สนใจเพียงว่าเขาปั่นจักรยานมาไกลแค่ไหน แต่อยากรู้ว่าหลังจากโลกเลิกมองเขาแล้ว ชีวิตของคนที่ครั้งหนึ่งเคยถูกทำให้เป็น “เรื่องราว” จะเหลืออะไรอยู่บ้าง
แทนที่จะสร้างสารคดีเชิงสังคมแบบตรงไปตรงมา Suhel Banerjee กลับรื้อเรื่องจริงของ Mahesh ออกเป็นชิ้น ๆ แล้วประกอบขึ้นใหม่ผ่านสารคดี เรื่องแต่ง การแสดงซ้ำ ตำนาน ดนตรี ภาพจากโทรศัพท์ และแม้กระทั่งการเปิดให้เราเห็นกองถ่ายและกระบวนการสร้างหนังอยู่ตลอดเวลา บางฉาก Mahesh เล่นเป็นตัวเอง บางฉากมีนักแสดงคนอื่นมารับบทเป็นเขา และบางครั้งตัวผู้กำกับเองก็โผล่เข้ามาทำลายภาพลวงตาที่หนังกำลังสร้างขึ้น
CycleMahesh ไม่ได้เล่นกับ “จริงหรือปลอม” เพื่อโชว์ความฉลาดทางรูปแบบเท่านั้น มันกำลังถามคำถามที่เจ็บกว่าเดิมว่า เมื่อคนทำหนังหยิบชีวิตของคนจน คนชายขอบ หรือแรงงานมาเล่า ใครกันแน่ที่ได้ประโยชน์จากเรื่องเล่านั้น และเมื่อกองถ่ายเก็บของกลับบ้าน ชีวิตของคนที่ถูกถ่ายเปลี่ยนไปจริงหรือไม่
สิ่งที่ทำให้ CycleMahesh สนุกกว่าที่คำว่า “สารคดีแรงงานอพยพ” อาจทำให้เราคาดคิด คือหนังเต็มไปด้วยอารมณ์ขัน ความประหลาด ความเป็นละคร และช่วงเวลาที่เกือบจะกลายเป็นนิทานหรือความฝัน การเดินทางผ่านทุ่ง ป่า ภูเขา แม่น้ำ ไฟ และท้องถนนของอินเดียถูกถ่ายออกมาอย่างงดงาม ขณะเดียวกันหนังก็พร้อมจะหยุดความงามนั้นทันทีเพื่อเตือนเราว่าเบื้องหลังภาพทั้งหมดนี้ยังมีความหิว ความไม่มั่นคง และทางเลือกอันจำกัดของ Mahesh อยู่
Film at Lincoln Center ถึงกับมองว่าหนังความยาวเพียง 61 นาทีนี้มีทั้งความคิดและการทดลองทางรูปแบบหนาแน่นราวกับหนังที่ยาวกว่านี้หลายเท่า ขณะที่นักวิจารณ์ของ Outlook India ชี้ว่าหนังปฏิเสธการทำให้ “ความอดทน” ของ Mahesh กลายเป็นวีรกรรมง่าย ๆ เพราะการที่ใครสักคนต้องเข้มแข็งขนาดนี้ อาจไม่ใช่สิ่งที่ควรเฉลิมฉลอง แต่เป็นหลักฐานของโลกที่ไม่เคยให้ทางเลือกแก่เขามากพอตั้งแต่แรก
นี่จึงเป็นหนังที่ดูได้พร้อมกันหลายแบบ จะดูเป็น road movie แปลก ๆ เรื่องหนึ่งก็ได้ จะดูเป็นภาพของวิกฤตแรงงานอพยพในอินเดียก็ได้ หรือจะดูเป็นหนังที่กำลังแอบตั้งคำถามกับตัวเองตลอดเวลาว่า “ภาพยนตร์มีสิทธิ์แค่ไหนในการเปลี่ยนชีวิตของใครคนหนึ่งให้กลายเป็นเรื่องเล่า” ก็ได้
CycleMahesh คว้ารางวัล Best First Feature จาก IDFA 2024 ก่อนเดินทางไป New Directors/New Films ที่ MoMA และ Film at Lincoln Center, Yamagata และอีกหลายเทศกาล และล่าสุดได้รับ Jury Prize ใน Asian Vision Competition จาก TIDF 2026 ซึ่งคณะกรรมการชื่นชมวิธีที่หนังเคลื่อนอย่างเป็นอิสระระหว่างสารคดี เรื่องแต่ง และตำนาน พร้อมทำให้เส้นแบ่งระหว่าง “ความจริง” กับ “ภาพแทนความจริง” สั่นคลอนอยู่ตลอดเวลา ถ้าอยากเห็นว่าสารคดีร่วมสมัยสามารถทั้งจริงจัง ขี้เล่น สวยงาม และกัดตัวเองได้ในหนังเรื่องเดียว CycleMahesh เป็นหนึ่งในเรื่องที่ไม่ควรพลาด
____________________
During India’s first COVID lockdown, millions of migrant workers were stranded when public transportation came to a halt, jobs disappeared, and the simple idea of “going home” became an almost impossible mission. For Mahesh Jena, a 22-year-old construction worker, the only way out was an old bicycle. He rode across the country from Maharashtra back to his home in Odisha, covering roughly 1,700–2,000 kilometers in just seven days.
His story became national news. Politicians came to meet him, promises of jobs and housing followed, and people spoke of him as a hero. But once the headlines faded, Mahesh’s life largely returned to where it had been before. This is where CycleMahesh becomes truly interesting: the film is not simply concerned with how far he managed to cycle, but with what remains of a person’s life once the world has stopped looking at him - after he has briefly been transformed into a “story.”
Rather than making a straightforward social documentary, Suhel Banerjee dismantles Mahesh’s true story and reconstructs it through documentary, fiction, reenactment, myth, music, mobile-phone footage, and even the constant exposure of the film crew and the filmmaking process itself. In some scenes, Mahesh plays himself; in others, another actor takes his place. At times, the director himself appears, deliberately breaking the illusion the film has just created. CycleMahesh does not play with the boundary between “real” and “fake” merely to display formal cleverness. It poses a more uncomfortable question: when filmmakers turn the lives of the poor, the marginalized, or migrant workers into cinema, who ultimately benefits from the telling? And when the crew packs up and goes home, has anything actually changed for the person who was filmed?
What makes CycleMahesh far more entertaining than the phrase “a documentary about migrant workers” might suggest is its abundance of humor, strangeness, theatricality, and moments that seem to drift into fable or dream. Mahesh’s journey through fields, forests, mountains, rivers, fire, and the roads of India is captured with remarkable beauty. Yet the film is always ready to interrupt that beauty, reminding us that behind these images are hunger, precarity, and the severely limited choices available to Mahesh.
Film at Lincoln Center described the film’s mere 61 minutes as being so densely packed with ideas and formal experimentation that it feels much larger than its running time. Critics at Outlook India, meanwhile, have noted the film’s refusal to turn Mahesh’s “resilience” into an easy heroic narrative: the fact that someone has had to become this resilient may not be something to celebrate at all, but rather evidence of a world that never offered him enough choices in the first place.
CycleMahesh can therefore be watched in several ways at once: as an eccentric road movie, as a portrait of India’s migrant-worker crisis, or as a film quietly questioning itself from beginning to end - asking, “How much right does cinema have to transform someone else’s life into a story?” CycleMahesh won Best First Feature at IDFA 2024 before travelling to New Directors/New Films at MoMA and Film at Lincoln Center, Yamagata, and numerous other festivals.
Most recently, it received the Jury Prize in the Asian Vision Competition at TIDF 2026, where the jury praised the film’s freedom in moving between documentary, fiction, and myth, continually destabilizing the boundary between “reality” and its representation. If you want to see how contemporary documentary cinema can be serious, playful, beautiful, and self-critical all at once, CycleMahesh is not to be missed.
____________________
รอบฉาย / Screening Schedule :
📍11 กันยายน 2026 เวลา 18:05 น. / September 11, 2026 at 18:05
Century Sukhumvit - โรง 4 / Theater 4
🔥จบแล้ว Q&A กับผู้กำกับ
🎟 รับตั๋วฟรีก่อนหนังฉายครึ่งชั่วโมง
Free tickets are available 30 minutes before each screening.
