![[បទវិចារណកថា]ពី "អ្នករង់ចាំការគាំពារ" ទៅជា "កម្លាំងចលករសេដ្ឋកិច្ច"៖ ហេតុអ្វីកម្ពុជាត្រូវបន្តវិនិយោគលើសមត្ថភាព និងឱកាសការ...](https://img3.glartent.com/327/716/1028522223277163.jpg)
10/08/2026
[បទវិចារណកថា]
ពី "អ្នករង់ចាំការគាំពារ" ទៅជា "កម្លាំងចលករសេដ្ឋកិច្ច"៖ ហេតុអ្វីកម្ពុជាត្រូវបន្តវិនិយោគលើសមត្ថភាព និងឱកាសការងារសម្រាប់ជនមានពិការភាព?
ដោយ៖ លោក សាន់ រតនា
ប្រធាននាយកដ្ឋានសុខុមាលភាពជនពិការ នៃក្រសួងសង្គមកិច្ច អតីតយុទ្ធជន និងយុវនីតិសម្បទា
នៅក្នុងដំណើរឆ្ពោះទៅរកការកសាងកម្ពុជាឱ្យក្លាយជាប្រទេសដែលមានចំណូលមធ្យមកម្រិតខ្ពស់ និងជាសង្គមមួយដែលប្រកបដោយបរិយាបន្ន ធនធានមនុស្សគឺជាកត្តាស្នូលដែលមិនអាចខ្វះបាន។ ក្នុងបរិបទនេះ ដល់ពេលវេលាហើយដែលសង្គមជាតិទាំងមូល ត្រូវផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតចាស់គំរិល ដែលធ្លាប់តែសម្លឹងមើលជនមានពិការភាពត្រឹមតែជា "ជនរងគ្រោះ ឬអ្នកដែលត្រូវរង់ចាំទទួលការអាណិតអាសូរ" ឱ្យមកជាការមើលឃើញពួកគាត់ជា "កម្លាំងចលករសេដ្ឋកិច្ច" និងជា "អ្នកចូលរួមចំណែកយ៉ាងសកម្មក្នុងការកសាងជាតិ" វិញ។
ប៉ុន្តែ តើយើងអាចប្រែក្លាយទស្សនៈវិស័យនេះ ឱ្យទៅជាការពិតដោយរបៀបណា? ចម្លើយគឺស្ថិតនៅលើអ័ក្សសំខាន់ពីរ ដែលត្រូវដើរទន្ទឹមគ្នាជានិច្ច នោះគឺ៖ ការកសាងសមត្ថភាព និងការបើកទូលាយឱកាសការងារ។
ទី១. ការកសាងសមត្ថភាព៖ អាវុធមុខស្រួចសម្រាប់ប្រកួតប្រជែង
ការទាមទារតែសិទ្ធិដោយគ្មានការបំពាក់បំប៉នសមត្ថភាព គឺប្រៀបដូចជាការសង់ផ្ទះដោយគ្មានគ្រឹះ។ ទីផ្សារការងារបច្ចុប្បន្នមានការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងស្រួចស្រាវ ហើយសង្គមឌីជីថលទាមទារនូវជំនាញជាក់លាក់។ ដូច្នេះ ការវិនិយោគលើការបណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ និងការអប់រំសម្រាប់ជនមានពិការភាព គឺជាភាពចាំបាច់បំផុត។
យើងត្រូវជំរុញឱ្យមានកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាល (TVET) ដែលមានលក្ខណៈបរិយាបន្ន និងងាយស្រួលចូលរៀន (Accessible) ដោយផ្តោតលើជំនាញដែលទីផ្សារកំពុងត្រូវការ ដូចជា បច្ចេកវិទ្យាព័ត៌មានវិទ្យា ភាសាបរទេស រដ្ឋបាល សិល្បៈ និងសេវាកម្មឌីជីថល ដែលជាប្រភេទការងារមិនពឹងផ្អែកខ្លាំងលើកម្លាំងកាយ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ បងប្អូនជនមានពិការភាពខ្លួនឯង ក៏ត្រូវមានឆន្ទៈមោះមុត ក្រោកឈរឡើង ចាប់យកឱកាសសិក្សារៀនសូត្រ និងត្រូវជឿជាក់លើខ្លួនឯងជានិច្ចថា "ពិការភាពត្រឹមតែរាងកាយ តែមិនពិការសមត្ថភាព និងឆន្ទៈឡើយ"។
ទី២. ការផ្តល់ឱកាសការងារ៖ ជាការវិនិយោគ មិនមែនជាសប្បុរសធម៌
នៅពេលដែលជនមានពិការភាពមានសមត្ថភាពគ្រប់គ្រាន់ហើយ ទ្វារនៃទីផ្សារការងារត្រូវតែបើកចំហរស្វាគមន៍ពួកគាត់។ រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា បានដាក់ចេញនូវយន្តការច្បាប់យ៉ាងច្បាស់លាស់ ដោយតម្រូវឱ្យស្ថាប័នរដ្ឋទទួលយកជនមានពិការភាពឱ្យចូលបម្រើការងារក្នុងអត្រា ២% និងសម្រាប់វិស័យឯកជនចំនួន ១%។ ការណ៍នេះ មិនមែនជាការដាក់បន្ទុកនោះទេ តែជាយុទ្ធសាស្ត្រក្នុងការទាញយកសក្តានុពលពីធនធានដែលត្រូវគេមើលរំលង។
និយោជក និងម្ចាស់សហគ្រាសទាំងឡាយ គប្បីយល់ថា ការជួលជនមានពិការភាពឱ្យចូលធ្វើការ មិនមែនជាការធ្វើសប្បុរសធម៌ឡើយ។ ការសិក្សាជាច្រើនបានបញ្ជាក់ថា បុគ្គលិកដែលមានពិការភាព តែងតែមានការតាំងចិត្តខ្ពស់ ស្មោះត្រង់ ឧស្សាហ៍ព្យាយាម និងមានអត្រាបោះបង់ការងារទាបបំផុត ដែលនេះជាអត្ថប្រយោជន៍ដ៏ធំសម្រាប់ស្ថិរភាពក្រុមហ៊ុន។ អ្វីដែលនិយោជកត្រូវធ្វើ គឺការលុបបំបាត់ការរើសអើង និងការរៀបចំបរិយាកាសការងារគ្មានឧបសគ្គ (Reasonable Accommodation) ដូចជាការធ្វើជម្រាលរទេះរុញ ឬការបំពាក់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាគាំទ្រ ដើម្បីឱ្យពួកគាត់អាចបញ្ចេញសមត្ថភាពបានពេញលេញ។
សេចក្តីសន្និដ្ឋាន
ក្នុងនាមនាយកដ្ឋានសុខុមាលភាពជនពិការ ខ្ញុំសូមធ្វើការគូសបញ្ជាក់ថា ការលើកកម្ពស់ឱកាសការងារ និងការកសាងសមត្ថភាពដល់ជនមានពិការភាព មិនមែនជាការងាររបស់ក្រសួង ឬស្ថាប័នណាមួយដាច់ឡែកនោះទេ តែវាជាកាតព្វកិច្ចសីលធម៌ និងជាកាតព្វកិច្ចផ្លូវច្បាប់របស់យើងទាំងអស់គ្នា។
នៅពេលដែលជនមានពិការភាពមានការងារធ្វើ និងមានឯករាជ្យភាពផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ពួកគាត់នឹងប្រែក្លាយពីអ្នកដែលពឹងផ្អែកលើការឧបត្ថម្ភរបស់រដ្ឋ និងគ្រួសារ ទៅជាអ្នកបង់ពន្ធ និងជាអ្នកបង្កើតចំណូល ដែលធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជាកាន់តែរឹងមាំ និងមានសមធម៌ពិតប្រាកដ។ សូមរួមគ្នាដើម្បីសង្គមមួយដែលគ្មានអ្នកណាម្នាក់ ត្រូវបានទុកចោលឡើយ។
From "Dependents" to "Economic Drivers": Why Cambodia Needs to Invest in Capacity Building and Jobs for Persons with Disabilities
By: Mr. Ratana Sann
Director of the Department of Welfare for Persons with Disabilities, Ministry of Social Affairs, Veterans and Youth Rehabilitation
As Cambodia works toward becoming a truly inclusive, upper-middle-income country, our greatest asset is our people. But for too long, an outdated mindset has held us back—one that views persons with disabilities merely as dependents in need of charity. It’s time we change that narrative. We need to start recognizing persons with disabilities for who they truly are: active contributors to our nation's growth and powerful drivers of our economy.
So, how do we make this vision a reality? It comes down to two critical steps that must go hand in hand: building capacity and opening the doors to real employment.
1. Capacity Building: Giving People the Tools to Succeed
Advocating for equal rights is important, but without equipping people with the right skills, it’s like building a house without a foundation. Today’s job market is fiercely competitive. That’s why investing in accessible education and vocational training for persons with disabilities isn't just a nice-to-have; it's essential.
We need to champion inclusive Technical and Vocational Education and Training (TVET) programs that focus on high-demand fields like IT, digital services, administration, and foreign languages. These are careers that rely on intellect, problem-solving, and creativity, rather than just physical strength. At the same time, I want to encourage my brothers and sisters with disabilities to seize these learning opportunities with confidence. Remember: a physical limitation has absolutely no bearing on your capacity to learn, grow, and succeed.
2. Providing Job Opportunities: An Investment, Not Charity
Once people have the skills, we have to make sure there are open doors waiting for them. The Royal Government of Cambodia has already set clear targets: requiring state institutions to allocate 2% of their workforce to persons with disabilities, and the private sector to allocate 1%. This isn’t about forcing a burden on employers; it’s a strategic move to tap into an incredible, often-overlooked talent pool.
To every business owner and employer out there, I want to emphasize this: hiring someone with a disability is not an act of charity. It’s a smart business decision. Studies consistently show that employees with disabilities bring exceptional loyalty, dedication, and lower turnover rates to their teams. All you need to do is provide a barrier-free environment—whether that means installing a wheelchair ramp, adjusting a desk, or adding assistive technology—and let these talented individuals unleash their full potential.
Moving Forward Together
As the Director of the Department of Welfare for Persons with Disabilities, I strongly believe that creating these opportunities isn't just the job of one ministry or government body. It is a shared moral and civic responsibility for all of us.
When persons with disabilities find meaningful work and achieve financial independence, they transition from relying on family and state support to becoming taxpayers and active consumers. This shift doesn't just transform their lives; it makes Cambodia's entire economy stronger, more resilient, and genuinely fair.
Let’s work together to build a society where absolutely no one is left behind.
