02/04/2026
QUMBE
Qumbuha waxa uu ka mid yahay agabkii dadka Soomaaliyeed ay samayntiisa hal-abuureen, subagga ayaa ay ku kaysan jireen xilliyada barwaada ah. Waxa uu ka mid ahaa saabaanka laga sameeyo saanta xoolaha. Waa suure in magacbixinta ay ku kala duwanyihiin deegaannada dhulka Soomaaliyeed, Sida aan xog raadinta ku helay Qumbaha waxa laga samayn jiray gogga saanta geela – Goggu waa dheegagga neefka geela ah goljilcna waa la yidhaahdaa.
Saanta marka tuladda la loogay laga saaro gogga ayaa gaar loo goosan jiray , dhogorta ayaa laga hoodhin jiray deedna waa la aslijiray si looga saxartiro wixii ur ah ee subagga dhalingaddin kara. Marka la aslo ayaa inta la isugu soo laabo si wareegsan, ayaa afkana lagaga xidhi jiray saddex qori oo hab iyo hannaan la isla garanaayo la isudhaafiyay. Ciid ayaa laga buuxin jiray deedna geed ayaa laga soo laalaadin jiray, si miisaanka iyo culayska ciiddu uu hoos ugu kala saaro gogga la aslay mugna uu u yeesho. Marka ay in muddo ah geedkii ka laalaado goggii, ee uu engago tawafanna ayaa laga soo furi jiray deedna ciiddii salka loo dhigay laga daadin jiray. Wixii intaa ka danbeeya waxaa loo isticmaali jiray in subagga lagu ka shubto oo lagu dhigto. Saabaankan samayntiisa waxaa lahaa oo looga dambbayn jiray haweenka, wax door ahna kuma ay lahayn raggu.
Qumbahu in uu ahaa saabaan lagu kaydsado subagga, waxaa marag iyo marqaati innooga ah suugaanta dhaxalgalka ah ee dadka Soomaaliyeed. Suugaantu waa meesha qudha ee si mug leh ay ugu kaydsanyihiin hiddihii iyo dhaqankii Soomaaiyeed, walow in badan oo ah suugaantii iyo dhaqankiiba ay lumeen haddana wax badan ayaa ku kaydsan oo laga dhex helayaa. Mid iyo laba marqaati innoo noqoda ayaan halkan kugula wadaagayaa ee ila sii yara joog!
“Qumbe subaga oo meel qotama oo nin lihi quuto
Qooraansigiisaa kuugu daran quud aan la cuninn”
- Wiilwaal
-
“Qunbahaygaan ligliga hastaa”
- Murti h**e
-
“Goggii subagga laga dhoobi jiray haatan gorofaadye
Basaas bay timihii kala go’een gaaridii dumare”
-Ismaaciil Mire Cilmi
Qumbuhu sabaankaas ayuu ahaa qaabayntiisa ay hal-abuureen dadkeenii xoolo dhaqatada ahaa, oo iyagu mar walba ku dedaali jiray baahi kasta oo noloshooda ah in ay kala soo baxaan xoolaha iyo dhirta. Runtii waxa ay ahaayeen dad maanfuran oo gacmahooda ku ciilbaxa, ma ay ahayn dad gacmo shisheeye ku hoos nool oo garaadkooda fadhiid laga dhigay. Sida dadkeena maanta saabaanka oo dhan dalal shidheeye looga keeno inyar mooyaane.
Qalinkii Mustafe Axmed “ Sheybe”
