09/06/2025
Mało kto zdaje sobie sprawę, że badania zabytków to jeden z kluczowych etapów przed rozpoczęciem prac konserwatorskich. Bez nich ani rusz 🙌
To właśnie dzięki nim możemy rozpoznać oryginalną kolorystykę budynku, zrozumieć, z jakich materiałów został wykonany, jak powstał i co doprowadziło do jego zniszczeń.⛪️
Mówimy tu o badaniach inwazyjnych — konserwator lub architekt musi bezpośrednio ingerować w strukturę obiektu, wykonując odkrywki na ścianach, elewacji czy detalach, takich jak drzwi i okna. W praktyce oznacza to „rozbieranie” zabytku warstwa po warstwie, by dotrzeć do tych najstarszych, oryginalnych.
Przy pomocy dłuta lub skalpela konserwator delikatnie usuwa kolejne warstwy farby – od najnowszej do najstarszej. Potem próbki trafiają do laboratorium, gdzie są badane pod mikroskopem optycznym i elektronowym. Pozwala to określić skład zapraw, rodzaj farb, a nawet pigmenty i spoiwa. Te informacje są kluczowe nie tylko do zrozumienia budowy obiektu, ale też do stworzenia profesjonalnego programu prac konserwatorskich.
Takie właśnie badania prowadziliśmy razem ze studentami Wydziału Politechniki Lwowskiej podczas drugiego dnia warsztatów „Architektura lwowskiej secesji – badania konserwatorskie i architektoniczne”, finansowanych przez Instytut Polonika w ramach programu „Polskie Dziedzictwo Kulturowe za Granicą - Wolontariat".
Na secesyjnej kamienicy przy ul. Bohomolca we Lwowie, zwanej domem fotografików, wykonaliśmy odkrywki zarówno na elewacji frontowej, jak i na klatce schodowej. Naszym głównym celem było pokazanie studentom, jak ważne są takie badania i jak je prawidłowo przeprowadzać. Dzięki temu dowiemy się również jakich materiałów używano w tym czasie do budowy takich kamienic, szczególnie tych zaprojektowanych przez biuro architektoniczne Jana Lewińskiego.
Jak widać na zdjęciach – konserwator musi zajrzeć wszędzie, czasem nawet na sam szczyt budynku. Służy do tego wysięgnik – ramię z koszem, które wynosi nas na kilkadziesiąt metrów w górę. Dzięki niemu udało nam się z bliska obejrzeć płaskorzeźbę na frontonie zaprojektowaną przez Tadeusza Ombińskiego i ceramiczne panno. Niestety, ich stan zachowania okazał się bardzo zły – wręcz awaryjny.
Badania trwają dalej! Już jutro opowiemy Wam o pomiarach i analizach architektonicznych.
Partnerzy naszego projektu:
👉Бюро спадщини у Львові / Heritage Bureau in Lviv
👉Art Nouveau heritage in Lviv
👉Офіс охорони культурної спадщини
👉Wydział Architektury Lwowskiej Politechniki
👉Lviv Culture Hub
Fot. Jastrzębska