Wydawnictwo Próby

17/06/2026

Agnieszka Holland w "Księdze Przyjaciół": Robię filmy fabularne zupełnie świadomie i celowo odrzucam film dokumentalny jako formę ekspresji; nie nadaję się do tego, nie czułabym się w tym dobrze, mimo że bardzo lubię dobre filmy dokumentalne i uważam, że na ogół są dzisiaj ciekawsze niż dzieła fabularne. Robiąc filmy historyczne i filmy o prawdziwych postaciach, często artystach – a zrobiłam ich dość dużo – przechodzę przez taki proces, że najpierw zapoznaję się z całą możliwą dokumentacją; dokumentuję bardzo szczegółowo tę rzeczywistość, którą mam przedstawić, i tę postać, i jego biografię, i jego / jej losy, i kontekst, i epokę, i zdarzenia; w pewnym sensie staję się ekspertem w tej dziedzinie i wiem o tym bardzo dużo, tylko dlatego, żeby później, w pewnym sensie, móc to, nie tyle odrzucić, co odsunąć na bok. I kiedy już buduję tę postać, czy tę opowieść z elementów, które są na ogół faktograficznie prawdziwe, nie mam kłopotu z tym, żeby włączać do tego maksimum mojej wyobraźni, bo tak czy owak nie istnieje coś takiego jak wierna biografia. Po prostu zawsze pozostaje cała sfera życia człowieka, o której nic nie wiemy, nawet jeśli jest bardzo sławny i był wielokrotnie już opisywany przez różnych biografów czy świadków, czy bliskich. Nawet jeżeli mamy jego listy i pamiętniki, to tylko to, co on światu pokazał, a tego, co się w nim działo w środku, tego przecież nie wiemy. Są też całe obszary tajemnic, które nigdy nie wychodzą na światło dzienne, w każdym razie, jak dotąd.

Link do rozmowy w komentarzu

16/06/2026

Aleksander F**t w "Księdze Przyjaciół": Dzięki niestrudzonej pracowitości i godnej uznania inwencji Pawła Bema miłosziana wzbogaciły się o cenny nabytek. Nakładem Instytutu Badań Literackich PAN ukazała się książka "Nieużytek. Jałowa ziemia [1944] Czesława Miłosza. Rękopis i biografia przekładu" (Warszawa 2026). [...] Oto 1 sierpnia 1944 roku, niczego niepodejrzewający poeta wybrał się z żoną na popołudniową herbatę do Ireny i Tadeusza Krońskich, by przedyskutować z nimi swój przekład "Ziemi jałowej”, który właśnie ukończył, a nad którym pracował od końca 1943 roku. Trudno w tym miejscu nie przypomnieć łacińskiej maksymy: "habent sua fata libelli".
Wydawnictwo IBL Lena Piękniewska-Bem
Link do tekstu w komentarzu

15/06/2026

Adam Poprawa w "Księdze Przyjaciół": Opowiadanie Mrożka "Pamiętnik spekulanta” ukazało się w „Od A do Z”, dodatku tygodniowym krakowskiego „Dziennika Polskiego” [...]. Tekstu nie włączył autor do "Półpancerzy praktycznych", książki wydanej w tym samym roku. [...] Opowiedziana historia ma nader nikły związek z realiami społecznymi: przedmiotem spekulacji mają być książki, praktycznie wszystkich rodzajów, w tym sztandarowe dzieło socrealizmu "Pamiątka z Celulozy" Newerlego, która w 1952 miała trzy edycje! Wśród wykupywanych tytułów znalazła się też "Teka Stańczyka", czyli wydana w 1951 przez Ossolineum rozprawa Wyki "Teka Stańczyka na tle historii Galicji w latach 1849-1869" – pojawienia się tego tytułu w obszarze zainteresowań handlowych kuma Polikarpa jest żartem dla odbiorców wytrawniejszych.

Link do tekstu w komentarzu

12/06/2026

Wojciech Karpiński w "Księdze Przyjaciół": Na wystawie Hockneya przeżyłem jakby odwrotność opowiadania Nabokova "W muzeum". Tam narrator dostaje się raptem w działanie mrocznych sił, które burzą logiczny, chronologiczny i przestrzenny porządek wydarzeń. Sale prowincjonalnego francuskiego muzeum w tamten letni dzień wydłużały się, plątały, zwodziły, aż wreszcie wyprowadziły bohatera na zaśnieżone, ciemne ulice miasta odległego o tysiące kilometrów, tkwiącego w innym systemie politycznym, miasta, skąd pochodził, dokąd tęsknił, skąd został wygnany i gdzie lada chwila groziło mu więzienie za samą obecność. Na wystawie Hockneya, radosnej i barwnej, miałem wrażenie odwrotne, jakby znikła zima i uspokoił się nowojorski tumult, jakbym wychodził na światło z ciemnego tunelu, jakby rzeczy odzyskiwały właściwe kształty, a cała podróż nabierała znaczenia. Wirujący tok zdarzeń, fascynujący, lecz denerwujący rozproszeniem, nagle się układał w z dawna oczekiwany porządek, nie tracąc swego bogactwa. Oddzielone elementy odnajdywały się powoli i odsłaniały sens układanki. A raczej to ja ten sens mógłbym odsłonić, czułem to wyraźnie, gdybym przezwyciężył lenistwo inteligencji i wyobraźni, odczytał podsunięte mi znaki.

Link do tekstu w komentarzu

12/06/2026

Teresa Tomsia w "Księdze Przyjaciół": Fotografia przenosi nas zwykle poza przestrzeń, tę, którą dostrzegamy, aby wyobraźnia i pamięć miały szansę działać. Przeglądamy się w twarzach tych, co na nas patrzą, bezsłownie rozmawiamy z naszymi myślami. Mój uśmiech, który uchwycił fotograf w Bibliotece Raczyńskich, był zapewne komentarzem do tekstu bądź przywołanym wspomnieniem o kimś bliskim, kto kiedyś przyszedł z książką pachnącą farbą drukarską i położył ją w milczeniu na stole – to był dar największy, bo zapisał w niej przeczucia i marzenia, intymne ścieżki, którymi nieraz wymykał się z widzialnego świata.

Link do tekstu w komentarzu
Fot. E. Toman

09/06/2026

[ZAPOWIEDŹ] Wojciech Karpiński – „Portret Czapskiego”

Nakładem Prób ukaże się wkrótce nowe, poprawione, uzupełnione o indeks i ilustracje wydanie „Portretu Czapskiego” Wojciecha Karpińskiego.

To jedna z najważniejszych prac biograficznych poświęcona Józefowi Czapskiemu – wybitnemu malarzowi, pisarzowi, działaczowi emigracyjnemu i świadkowi historii XX wieku. Dzieło Karpińskiego zrodziło się z trzydziestu lat przyjaźni z Czapskim, uważnej lektury jego tekstów i fascynacji jego malarstwem. Powstała dzięki temu książka, która odsłania bogactwo życiorysu Czapskiego, patrzy na niego z różnych stron, przybliża i oddala perspektywę, próbując ukazać to, co najistotniejsze. Karpiński umieszcza postać Czapskiego w szerokim kontekście pejzażu intelektualnego XX wieku. Dzięki bogactwu źródeł: rozmowom z Czapskim i osobami, które go znały, sięgnięciu po jego korespondencję oraz zapiski w dziennikach i na marginesach lektur, powstała książka unikatowa dla pełnego zrozumienia złożoności artysty.

Premiera książki już w lipcu.

09/06/2026

Basil Kerski w "Księdze Przyjaciół": Zainteresowanie Stefana Zweiga postacią Erazma nie było wyłącznie efektem historycznej ciekawości ani literackiej fascynacji renesansem. W rzeczywistości było to spotkanie dwóch epok, dwóch doświadczeń Europy. Kiedy Zweig pisał swoją książkę o Erazmie w latach trzydziestych XX wieku, Europa ponownie znajdowała się w stanie głębokiego kryzysu. Stefana Zweiga portret renesansowego humanisty to przede wszystkim refleksje o losie Europejczyka w czasach radykalizacji politycznej. W Erazmie Zweig widział przede wszystkim symbol humanizmu. Humanista z Rotterdamu należał do pierwszych myślicieli, którzy traktowali Europę jako wspólnotę kultury, a nie tylko zbiór państw i dynastii.
Wydawnictwo i Księgarnia Austeria
Link do tekstu w komentarzu

08/06/2026

Zapraszamy na krakowskie spotkanie z Maciejem Miłkowskim wokół jego najnowszej powieści „Ostatnia szansa” (Wydawnictwo W.A.B.).

KRAKÓW! 📣Jesteście tu? 🙋‍♀️

Zapraszamy na spotkanie z Maciejem Miłkowskim w Krakowie wokół jego najnowszej książki "Ostatnia szansa". Spotkanie z autorem poprowadzi Georgina Gryboś. Na miejscu będzie można kupić książkę.

📍10 czerwca o godz. 18:00
📍Spółdzielnia Ogniwo, KRAKÓW

📖 Piotrek poznaje Alicję. Alicja poznaje Piotrka. Ale żeby mogli poznać się naprawdę, będą musieli sobie nawzajem opowiedzieć swoje historie. Nie są to historie łatwe. Oboje stracili wszystko. Dla obojga wszystko się skończyło. Jeśli faktycznie mamy w życiu jedną szansę, to Alicja i Piotr swoją już mieli.
Być może jednak, dzięki zdolności wybaczania i akceptacji, dzięki symetryczności swych przeżyć - a także sile samego procesu opowiadania swojej historii - Alicja i Piotr zdołają wywalczyć dla siebie jeszcze jedną, ostatnią szansę.
🫂 „Ostatnia szansa” to opowieść o relacjach, zagubieniu i codzienności.

08/06/2026

Piotr Mitzner w "Księdze Przyjaciół": Podkowa ma swoich historyków, do których i ja należę. Od lat piszemy biogramy mieszkańców, zbieramy opowieści o domach, o ważnych wydarzeniach w życiu miasta-ogrodu, ustalamy fakty. A jednocześnie chyba coś nam umyka. I to nie byle co, tylko samo życie. Chodzi nie tylko o realia codzienności czy o obyczaje, ale też o historie ludzi, niesprawiedliwie nazywane plotkami. [...] Nikt jednak nie odważył się dotąd wykorzystać tej materii w druku. Przede wszystkim z obawy. Nie tyle nawet przed jej bohaterami lub ich potomkami, co przed innymi świadkami, którzy gotowi walczyć o to, czy budka z warzywami była po lewej, czy po prawej stronie ulicy. Barbara Walicka wybrnęła z tego znakomicie.

Link do tekstu w komentarzu