Wydawnictwo Próby

20/08/2026

Tomasz Kubikowski w "Księdze Przyjaciół": Między „Latami nauki” a „Latami wędrówki” minęło z górą trzydzieści lat; nawet więcej niż między I a II częścią „Fausta”. Każde z tych swoich dwóch głównych, równoległych dzieł, Goethe szkicował od wczesnej młodości i wydał u szczytu lat męskich [...]. Podróż Wilhelma jest czymś innym, dużo rozleglejszym, niż się w "Latach nauki" zdawało, odyseją wspólną ojca i syna splątanych w nieustannej przemianie pokoleń, teraz nieprowadzącą już do niewiadomej, odraczającej się, nigdy nieuchwytnej Itaki. Odyseją, co Goethe w podtytule podkreślił, stanowiącego o człowieczeństwie wyrzeczenia. Pierwszą wielką odyseją europejskiej nowoczesności (co już Joyce, składając jej w "Ulissesie" hołd, zaważył) i jeszcze ponowoczesności także.

Link do fragmentu tłumaczenia w komentarzu

19/08/2026

Julia Wollner pisze o „Nokturnie śródziemnomorskim” Marka Zagańczyka: „Po książkę w błękitnej okładce sięgam wieczorami, jakby jej tytuł nie pozwalał mi na czytanie za dnia. Przez jakiś czas leży przy łóżku razem z notesem i ołówkiem – najpierw solidnie wyostrzonym, potem coraz bardziej zużytym, bo każdej nocy zapisuję nim mnóstwo nazwisk, tytułów, toponimów. [...] Pisarstwo Zagańczyka przepełnia melancholia, w jego erudycji nie znajdziemy krzty pretensjonalności, a opisy zachwycają czułością, zmysłowością i umiejętnością zatrzymania chwili”.

Link do całości tekstu w komentarzu.

„Nokturn śródziemnomorski” Marka Zagańczyka jest dla mnie – i na pewno nie tylko dla mnie – książką wyjątkową. Choć w dorosłość wchodziłam ciut później od autora, a nie wszystkich jego mistrzów było dane mi poznać – tak osobiście, jak i przez słowo, które na szczęście mogę jeszcze nadrobić! – to piękna i bezpiecznej przystani szukam na tych samych szlakach.

Jest także „Nokturn” książką, o której nie potrafię krzyczeć, której nie potrafię sfotografować na barwnym tle, z mocnym makijażem na twarzy. Dotyka przecież strun najczulszych, także tych, których drżenie boli, i z których bólem trzeba spotkać się w ciszy, w prawdzie.

O tym intymnym eseju piszę teraz na stronie Lente. Link zostawiam w komentarzu, prosząc, byście czytali z wyrozumiałością.

j.

19/08/2026

Jan Zieliński w "Księdze Przyjaciół": "Choucas. Powieść internacjonalna" (1927) to jedna z mniej znanych – a dla mnie jedna z lepszych, może najlepsza wśród książek Zofii Nałkowskiej. Wyszła teraz dopiero po niemiecku, w tłumaczeniu i z posłowiem Marty Kijowskiej. [...] W przekładzie niemieckim odpadł internacjonalny podtytuł, a specyficzne "choucas" zmieniły się w ogólnikowe „ptaki górskie”, Bergvögel. Pozostała wszakże podwójność znaczenia: słowo w równej mierze odnosi się do alpejskich ptaków, co do krążących wokół siebie międzynarodowych pacjentów płci obojga w górskim sanatorium. [...] W recenzji, zamieszczonej (15 czerwca) w „NZZ” [...] pojawia się sugestia, że ta książka ma być polską odpowiedzią na powieść Manna. Autor, Franz Haas, podkreśla jednak, za posłowiem, że nie ma dowodów, jakoby Nałkowska znała "Czarodziejską górę" pisząc "Choucas". Mniejsza. Dla Haasa ważniejsze od ewentualnych wpływów literackich jest osadzenie powieściowej materii w czasie – w brzęku hotelowych filiżanek słyszy dreszcz wielkiej historii.

Link do tekstu w komentarzu

18/08/2026

Stanisław Barańczak w "Księdze Przyjaciół": Niewiele wyjaśnia zaliczanie mnie do kategorii poetów „politycznych”, czy w ogóle samo – tak pospolite ostatnio – rysowanie nieprzekraczalnej linii podziału pomiędzy poezją „polityczną” (czyli złem koniecznym) a poezją „metafizyczną” (czyli tym, co porządny poeta pisać powinien i co pisałby, gdyby mu czasy pozwalały). Mógłbym tłumaczyć, że na przykład moje wiersze o betonie spółdzielczych bloków czy o staniu w kolejce pod sklepem mięsnym są w równej mierze „polityczne” jak „metafizyczne”, wynikają tak z poczucia ludzkiej solidarności jak i z doznania ludzkiej samotności, mówią tyleż o stłamszeniu człowieka przez instytucje i ustroje, ile o krzywdach, jakie mu zadaje czas i nicość. To jednak tylko cząstkowe wyjaśnienie. Pełniejszym byłoby zapewne to, że – niezależnie od tematu, adresu, okoliczności powstania – poezja jest zawsze taką czy inną formą protestu. I jest rzeczą naprawdę drugorzędną, czy ból, przeciw któremu protestuje, wziął się z uderzenia bardzo konkretną i „polityczną” pałką, czy z uświadomienia sobie uniwersalnej i „metafizycznej” nieuchronności śmierci.
Wydawnictwo a5
Link do tekstu w komentarzu

14/08/2026

Andrzej Bart w "Księdze Przyjaciół": "Jest pan oryginalny w tym, tylko na pozór niedbałym stylu. Jeżeli miałabym pana do kogoś porównać, to przychodzi mi do głowy Kaden-Bandrowski. Zupełnie inny pisarsko, ale ta sama zamaszystość przy mocnej precyzji faktu...". Teraz dopiero, kiedy padło to nazwisko, uświadomił sobie, kogo przypomina mu pani Maria. Właśnie Kadena-Bandrowskiego. Jego twarz znał z fotografii. Nie pamiętał tylko czy na zdjęciu pisarzowi wręczano laur czy może on sam wręczał. Oczywiście pani Maria była ładniejsza.

Link do tekstu w komentarzu

13/08/2026

Jacek Hajduk w "Księdze Przyjaciół": Kiedy czytam "Metamorfozy" w uniesieniu – to wierzę, że napisał je w uniesieniu wielki poeta; ale gdy studiuję je na chłodno – zachodzę w głowę: jak stworzyć je mógł jeden, rozumiany biologicznie, człowiek… I z tą niedającą spokoju niewiedzą już zapewne zostanę. Wszystko bowiem, co napisano o "Metamorfozach" (a napisano sporo!) – jest, bardziej lub mniej przekonującą, zawsze tylko fantazją autora danego (włącznie z tym) komentarza. [...] Jak dzieła naprawdę wielkie, "Metamorfozy” domagają się lektury samotnej, nieuprzedzonej, wolnej od zewnętrznych podpórek. Nie dają się sprowadzić do jednej wykładni, nie poddają się systematyzacji, nie chcą być „zrozumiane” raz na zawsze – a może nawet: w ogóle. Wymykają się.

Link do tekstu w komentarzu

09/08/2026

Anna Maciejewska w "Księdze Przyjaciół": Przekład "Odysei" wykonałam z wewnętrznej potrzeby i chęci, nie jako zadanie w ramach projektu badawczego ani z chęci zaistnienia na rynku wydawniczym, a już na pewno nie – jak mogłoby się komuś wydawać – z chęci konkurowania z innymi niedawno wydanymi polskimi opracowaniami "Odysei". Mój przekład (pomijając zmiany redakcyjne) był gotowy latem roku 2015 i od tej pory leżał w rękopisie na półce i przepisany na twardym dysku.

Link do tekstu i fragmentu przekładu w komentarzu

07/08/2026

O biografii Mycielskiego Beaty Bolesławskiej-Lewandowskiej…

📖 Biografia Zygmunta Mycielskiego to nie tylko książka o losach i dokonaniach jednego z najwybitniejszych przedstawicieli naszej XX-wiecznej kultury, lecz również, a może i przede wszystkim, opowieść o latach 1907–1987, w których przyszło mu żyć i tworzyć. A były one dla Polski i Polaków wyjątkowe – dwie wojny światowe, odzyskanie i obrona niepodległości, komunizm i ponowne wybijanie się na niezawisłość. Czytamy więc historię spisaną barwnym językiem, inspirującą i pouczającą.

– pisze Witold Paprocki:
https://ruchmuzyczny.pl/article/6403

📷 materiały promocyjne Polskie Wydawnictwo Muzyczne

07/08/2026

Adam Poprawa w "Księdze Przyjaciół": State College. Tam przez kilka miesięcy Mrożek wykładał. 7 grudnia 1973 na Uniwersytecie Pensylwańskim skonstatował: „Całe życie goniłem za nieskończonym. Człowiek tak czy inaczej żyje w czymś skończonym”. Przy takiej duchowości socjologia uczelni nie mogła nie odsłonić swojej mizerii. I rzeczywiście. 4 lutego 1974 najpewniej patrzył Mrożek na campus przez okno z bardziej niż mniej wysokiego piętra: „Uniwersytet polega (z pewnego punktu widzenia) na ogromnej ilości małych figurek, szybko poruszających się między budynkami. Każda niesie jakieś książki i zeszyty”. Ktokolwiek miał do czynienia z uniwersytetem – ale, warunek konieczny, nie zatracił się w figurkowatości – ten nie przestanie podziwiać Mrożkowskiej metafory.

Link do tekstu w komentarzu

06/08/2026

Przemysław Pawlak w "Księdze Przyjaciół": Prapradziadek, pradziadek i dziadek Colette prowadzili świetnie prosperujące sklepy kolonialne, handlowali tytoniem, kakao i czekoladą. Stendhal pracował w składzie kolonialnym w Marsylii. Lubelski handel korzenny Jana Mincla wdarł się na karty "Lalki" Bolesława Prusa. [...] Takie wielce osobliwe sklepy – i przez to nęcące małych rojbrów – w polszczyźnie Bruno Schulz przezwał na wieki cynamonowymi [...] W takim właśnie „Peweksie” we Lwowie wychował się Adaś Hanuszkiewicz. Jego matka prowadziła w Rynku najstarszy sklep w tym mieście. Istniał pod różnymi adresami nieprzerwanie od 1789 roku. Reżyser twierdził, że dzięki temu znał datę wybuchu francuskiej rewolucji.
Przemek Pawlak

Link do tekstu w komentarzu