07/08/2026
Zapraszamy do zapoznania się z naszą nową cotygodniową serią portretów artystów prezentowanych na wystawie ARCHIWUM FORM | Porcelana Krzysztof | Matryce, formy, figurki - kolejna odsłona w Galerii Centrum Ceramiki Unikatowej.
Pierwszym artystą, którego twórczość prezentujemy jest ➡️ Mieczysław Naruszewicz (1923-2006), rzeźbiarz, projektant wzornictwa przemysłowego. Absolwent Wydziału Rzeźby Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie pod kierunkiem Xawerego Dunikowskiego oraz Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie – dyplom w 1953 roku.
Autor największej ilości projektów wykonanych dla Instytutu Wzornictwa Przemysłowego w Warszawie, w którym pracował od 1956 roku. Wraz z Henrykiem Jędrasikiem, Hanną Orthwein i Lubomirem Tomaszewskim – tzw. Wielką Czwórką od 1958 roku projektował rzeźbę kameralną w stylu tzw. New Look. Odniosły one ogromny sukces na Międzynarodowych Targach Poznańskich, stając się atrakcją niemal wszystkich giełd oraz wystaw krajowych, jak i zagranicznych lat następnych, m.in. w Lipsku, Moskwie, Nowym Jorku, Chicago, Berlinie. 🌍
Projekty Naruszewicza to przede wszystkim opracowania zwierząt, których wnikliwa obserwacja pozwoliła na oddanie ich prawdziwego charakteru. Prężące się, skradające koty, nasłuchujące psy, polujące dzikie zwierzęta, przyczajone do lotu ptaki, szarżujące byki – ich forma oparta jest na łuku, wygięciu, krzywiźnie i płynności linii. Początkowo figurki projektowane były w oparciu o cztery punkty podparcia („Łasiczka” 1956), w miarę doskonalenia warsztatu artyście udało się ograniczyć punkty oparcia do trzech, łącząc dwie kończyny w jedną („Zebra” 1957, „Kaczka w podlocie” 1958, „Łoś” 1960). To nadało szczególny charakter jego kompozycjom, pełen dynamizmu, ekspresji i zaklętego ruchu. 🦆
Mniej liczne figuratywne kompozycje, m.in. „Mazowsze” (1957), „Jeździec meksykański” (1959) – oparte są na aerodynamicznych kształtach, kulistej formie, rozchwianej strukturze zatrzymanych gestów. Początkowa dekoracyjność form zatraca się wraz z ilością stworzonych projektów, stając się syntetyczną, uproszczoną formą, dążącą do abstrakcji i deformacji. Cechy charakterystyczne są tutaj kluczowe w ich odczycie, skupione na konwencjonalnych pozach – postawie, ruchu, geście – wydobywają z nich ich istotę. 💃
Od 1961 roku projektował dla Zakładu Wzornictwa Środków Transportu IWP, wdrażając projekty nadwozi samochodów (m.in. Warszawa 210, Star 200) wraz z Januszem Pawłowskim, Andrzejem Kastenem i Stanisławem Soszyńskim, skuterów (Osa), lokomotyw, wagonów pasażerskich czy tramwajów. Żaden projekt nie wszedł do masowej produkcji, pozostając prototypem lub studium przygotowawczym. 🚋
W latach 1976-1986 kierował Pracownią Wzornictwa w Zjednoczeniu Przemysłu Zmechanizowanego Sprzętu Domowego „Predom”, gdzie projektował modele obudów artykułów domowych, takich jak: żelazka, wentylatory, ekspresy do kawy, lodówki, sokowirówki.
W latach 80. XX wieku kontynuował pracę jako niezależny projektant.
W obszarze rzeźby monumentalnej Naruszewicz stworzył Pomnik Tysiąclecia Jazdy Polskiej odlany w brązie, znajdujący się w Śródmieściu w Warszawie (odsłonięty w 1994).
Na obecnej wystawie prezentujemy dwa projekty Mieczysława Naruszewicza – powstałego w 1957 roku „Dzika” oraz przypisywaną mu, ze względu na kompozycję oraz jej charakter formalny, „Kaczkę kroczącą”, powstałą w latach 1958-1960 roku. 🐗
Zachęcamy do własnych odkryć pozostałych dzieł artysty na licznych wystawach krajowych, ich liczba – 47 projektów, ukazuje skalę jego twórczości.
Prezentowana przez nas wystawa uzupełniona jest o archiwalne zdjęcia budynków Fabryki Porcelany „Krzysztof”, jego pracowników, a także szyldów reklamowych fabryki i witryn sklepowych. Przenoszą nas one w realia tamtych lat, przybliżając hasło Wandy Telakowskiej „Piękno na co dzień i dla wszystkich”. ✨
Zapraszamy wszystkich chętnych do odwiedzenia wystawy!
Informacje praktycze:
📍 Galeria Centrum Ceramiki Unikatowej, ul. Piotra Wysockiego 29, na terenie Starej Kopalni w Wałbrzychu,
⏰ Wtorek - niedziela (10:00-18:00),
🎫 Wstęp bezpłatny.
📚 Źródła: B. Banaś, Wielka Czwórka i inni (2024), B. Banaś, Polski New Look. Ceramika użytkowa lat 50. i 60. (2011), M. Jeżewska, B. Górecki, Ceramika i szkło polskie XX wieku: katalog zbiorów (2004), K. Aszurkiewicz, Wielka Czwórka – Naruszewicz, Tomaszewski, Jędrasiak, Orthwein. Ceramiczna rzeźba kameralna we wnętrzach doby PRL-u (portal Niezła Sztuka), źródła internetowe – hasła: Mieczysław Naruszewicz, Figurki ćmielowskie (Wikipedia).
📸 Zdjęcia: DESA UNICUM, DESA UNICUM HOME, Niezła Sztuka (ze zbiorów IWP w Warszawie) - kolaż, zdjęcia wystawy - Lidia Rzepecka.
Muzeum Porcelany w Wałbrzychu
Wałbrzych Moje Miasto