29/05/2026
Senator Imee R. Marcos niqqer bakit need pa ng batas para pumasok sa trabaho? Go fu***ng do your jobs 🤣
Hindi, Sen. Imee. Hindi iyan disenfranchisement.
Disenfranchisement ang tawag kapag inaalisan ng boses ang botante. Hindi kapag ang senador na binoto ng taumbayan ay pinapaharap sa mismong institusyong pinasukan niya.
Hindi kawalan ng karapatan ang pagpasok sa trabaho.
Hindi pang-aapi ang attendance.
Hindi pagyurak sa boto ng tao ang paghingi na ang mambabatas ay humarap, makinig, makipagdebate, bumoto, at panagutan ang boto niya sa harap ng bayan.
Ang Senado ay hindi sala ng bahay. Hindi ito group chat. Hindi ito remote-controlled na laruan ng mga makapangyarihan. Ito ay institusyon ng Republika. Dito binabalangkas ang buwis, budget, karapatan, parusa, pribilehiyo, kapangyarihan, at kinabukasan ng milyon-milyong Pilipino.
Kaya kung may dapat tayong tawaging disenfranchisement, ito iyon: ang pagnanakaw sa tiwala ng bayan.
Disenfranchisement ang sirain ang public trust.
Disenfranchisement ang gawing shield ang pwesto laban sa pananagutan.
Disenfranchisement ang tratuhin ang mandato ng botante na parang personal property, family heirloom, o VIP pass sa kapangyarihan.
Disenfranchisement ang gawing flexible ang batas kapag kakampi, at bakal kapag ordinaryong tao.
Disenfranchisement ang manahimik sa korapsyon, magtago sa teknikalidad, magpaikot ng proseso, at pagkatapos magpanggap na ang tunay na biktima ay ang senador na pinapapasok lang sa sesyon.
The Constitution is not sentimental about public office. It is strict. Public office is a public trust. Hindi iyan dekorasyon. Hindi iyan mana. Hindi iyan lounge access. Ang opisyal ng gobyerno ay dapat accountable sa tao, may integridad, may katapatan, may efficiency, at may katarungan.
Kaya ang tanong: bakit parang mas umiiyak ang ilan para sa convenience ng senador kaysa sa tiwala ng mamamayan?
Hindi ito simpleng usapan ng technology. Hindi ito simpleng “ayaw n’yo lang sa remote.” In extraordinary cases—serious medical emergency, verified incapacity, narrowly defined situations—puwedeng pag-usapan ang accommodation. Pero ibang usapan ang gawing normal ang remote participation at voting na walang bakal na safeguards.
Dahil ang pagboto sa Senado ay hindi simpleng pindot ng yes or no.
Ang boto sa Senado ay deliberation. Ang boto ay record. Ang boto ay pananagutan. Ang boto ay pagpayag na makita ng taumbayan kung naintindihan mo ba ang batas, kung handa ka bang sagutin ang tanong, kung may tapang ka bang ipagtanggol ang posisyon mo, at kung kaya mong tumayo sa bigat ng desisyon mo.
Hindi iyan online checkout.
At dito nagiging nakakainsulto ang paggamit ng salitang “disenfranchisement.”
Sa kasalukuyang mayorya pa lang, ang daming dapat ipaliwanag sa bayan bago sila mag-lecture tungkol sa paggalang sa boto.
May senador sa hanay nila na may arrest warrant mula sa International Criminal Court kaugnay ng alleged crimes against humanity sa drug war. May isa pang kasalukuyang senador na binanggit bilang alleged co-perpetrator sa parehong madilim na kabanata. Hindi pa iyan hatol laban sa lahat ng pinangalanan, pero sapat na iyan para magtanong ang bayan: bakit parang ang bilis ng Senado protektahan ang makapangyarihan, pero ang bagal ng hustisya para sa mahihirap na namatayan?
May senador sa mayorya na ilang beses nang inikot ng mga kasong plunder, pork barrel, bribery, at graft. Oo, may mga acquittal. Oo, may reversed conviction. Dapat tumpak tayo roon. Pero hindi rin puwedeng burahin na may natitirang graft proceedings at may mahabang kasaysayan ng PDAF scandal na kumapit sa pangalan niya. Hindi iyan maliit na footnote. Iyan ay sugat sa tiwala ng bayan. Tapos ngayon may plunder case na naman siya. Three-time plunder accused champion na siya!
May senador sa mayorya na may dating conviction sa illegal possession of fi****ms, na napawi sa bisa ng pardon. Legal na naibalik ang karapatan niya, yes. Pero kapag ang pinag-uusapan ay moral authority sa paggawa ng batas, hindi bawal maalala ng taumbayan na ang ilan sa gumagawa ng batas ay minsan nang nahatulan sa paglabag dito lalo na kung himod pwet siya sa pamilya ng nagpardon sa kanya.
May pinuno ngayon ng Senado na may dating SEA Games controversy sa likod ng pangalan niya—cauldron, gastos, procurement questions, public scrutiny. Hindi porke hindi nauwi sa conviction ay wala nang karapatan ang publiko na itanong: bakit laging ang explanation ng makapangyarihan ay “trust us,” habang ang ordinaryong Pilipino kailangan ng resibo sa bawat galaw?
At ikaw, Sen. Imee, huwag na nating kalimutan: ang pangalan mo ay hindi malinis na papel sa kasaysayan. Nariyan ang Trajano case, nariyan ang mahabang anino ng Martial Law, nariyan ang bigat ng apelyidong paulit-ulit na kinokontra ng mga rekord, alaala, at bangkay ng kasaysayan. Kaya kapag nagsasalita ka tungkol sa “pagbalewala” sa boto ng tao, ang sagot ng bayan ay simple: mas matagal nang binalewala ang buhay, katotohanan, at pananagutan.
Kaya huwag ninyong gawing drama ng disenfranchisement ang attendance.
Ang tunay na disenfranchisement ay hindi ang pagpapa-attend sa senador.
Ang tunay na disenfranchisement ay kapag ang botante, pagkatapos bumoto, ay nanonood na lang habang ang Senado ay nagiging silungan ng mga may kaso, entablado ng mga may dynasty, at machinery ng mga may pinoprotektahan.
Ang tunay na disenfranchisement ay kapag ang mahirap kailangang humarap sa korte, sa barangay, sa ospital, sa opisina, sa ayuda, sa pulis, sa bangko, sa immigration, sa employer, sa school, sa pila, sa traffic, sa init, sa baha—pero ang senador, na gumagawa ng batas para sa lahat, gustong maging optional ang pagharap.
Ang tunay na disenfranchisement ay kapag ang batas ay laging mabigat sa ordinaryo pero magaan sa makapangyarihan.
Ang tunay na disenfranchisement ay kapag ang tiwala ng bayan ay inuubos nang paunti-unti: isang unexplained wealth issue dito, isang graft case doon, isang pardon dito, isang ICC warrant doon, isang procurement controversy rito, isang political dynasty roon hanggang sa wala nang natira kundi pagod, duda, at galit.
Kaya hindi, Senadora.
Hindi disenfranchisement ang humiling na pumasok ang senador sa Senado.
Ang mas malaking pambabastos sa botante ay ang gawing dahilan ang botante para gawing komportable ang kapangyarihan.
Ang boto ng tao ay hindi kumot na puwedeng ipangtakip sa pananagutan.
Ang mandato ay hindi excuse slip.
Ang Senado ay hindi private resort ng mga elected officials.
Kung tunay ninyong iginagalang ang milyon-milyong bumoto, then show up.
Humawak ng mikropono.
Harapin ang debate.
Ilagay ang pangalan sa record.
Tanggapin ang tanong.
Pasanin ang bigat ng boto.
Dahil ang demokrasya ay hindi nasisira kapag pinapaharap ang makapangyarihan.
Nasisira ito kapag ang makapangyarihan ay nasanay na hindi humaharap.
