12/02/2026
Ito ang kuwento ng litrato, isang trahedya ng mag-asawang sinubok ng sumpa.
Ang Krus ni Lolo Tomas
Sa madilim at tagping-bubong na bahay-kubo, hindi lang ang anino ng gabi ang bumabalot kundi pati na rin ang matinding pighati.
Si Lolo Tomas, ang lalaking nakasuot ng kupas na sando, ay nakatayo sa likod ng isang nilalang na nakagapos. Sa kanyang kamay, mahigpit niyang hawak ang isang simpleng krus na kahoy, hindi gawa ng mahusay na eskultor, kundi kusa niyang inukit mula sa lumang tabla. Ang krus na iyon ang tanging panangga niya laban sa katotohanang matagal niyang kinatakutan.
Ang nilalang sa harap niya—may balat na kulay abo, mahabang buhok na tila basa, pangil na matutulis, at lalong-lalo na, mga matang nagniningas sa dilaw na apoy—ay walang iba kundi si Lola Elena, ang kanyang asawa.
Siyamnapu’t isang taon silang nagsama sa hirap at ginhawa. Nagtanim sila ng palay, nag-alaga ng anak, at nagbahagi ng matamis na halik sa ilalim ng buwan. Ngunit nitong huling mga taon, may nagbago. May mga gabi na nawawala si Elena, at may mga umaga na nadadatnan niya itong nanghihina, may kakaibang mantsa sa bibig.
Noong una, tinanggi ni Tomas ang bulong ng mga kapitbahay. "Aswang," sabi nila. "Halimaw na nagkukubli sa anyo ng inyong maybahay."
Ngunit isang gabi, nasaksihan niya mismo ang pagbabagong-anyo. Mula sa kanyang minamahal na si Elena, naging ganito—isang gutom at uhaw na manananggal (o katulad na halimaw), ang kaluluwa ay nabihag ng sumpa.
Sa tagpong ito, nahuli ni Tomas si Elena. Hindi niya ito pinatay, kundi iginapos ng matibay na lubid sa isang bangko, sa pag-asang maaari pa niyang ibalik ang babaeng pinakasalan niya.
“Elena… mahal ko,” bulong ni Lolo Tomas, ang boses ay puno ng kirot. “Tingnan mo ako. Kilalanin mo ang Tomas mo.”
Ngunit ang nilalang, na pinipilit sumalampak, ay umungol lang. Ang kanyang dilaw na mata ay puno ng galit at gutom, walang bakas ng pagmamahal.
Dahan-dahan, itinaas ni Lolo Tomas ang krus. Hindi ito sandata ng pagpatay, kundi ng pagpapalaya. Kung hindi niya na maibabalik ang kanyang asawa, kailangan niyang palayain ang kanyang komunidad mula sa halimaw na bumihag sa kaluluwa ng kanyang asawa.
“Inaalis ko ang sumpa sa iyo, Elena!” sigaw niya, ang luha ay dumaloy sa kanyang pisngi. Ibinaba niya ang krus sa noo ng halimaw.
Ang nilalang ay umikot, nag-iingay ng sigaw na tila pinagsamang hiyaw ng tao at ungol ng hayop. Ito ang sandali ng matinding labanan—hindi ng katawan, kundi ng pag-ibig laban sa kasamaan. Ang lalaking nagmamahal ay napilitang ipagtanggol ang mundo laban sa kanyang sariling asawa, gamit ang krus bilang huling halik ng paalam at pagpapalaya. Ang larawan ay ang sandali ng kanyang sakripisyo.
Sa wikang Tagalog, ang kuwento ay tumatalakay sa temang "Aswang," isang pangkalahatang tawag sa mga shapeshifting na halimaw sa Pilipinong mitolohiya, at ang trahedya ng pag-ibig na kailangang magsakripisyo.
