03/04/2026
Vandaag presenteren we u een prachtig door Rene Oude Elferink geschreven stuk over de geschiedenis van de traditie van het aanteken van de teerton:
Paasweetjes over het ontsteken van de Teerton
Wist u al, dat tijdens de opening van het Openluchtmuseum in Arnhem op 13 Juli 1918 de Denekampse paasgebruiken gedemonstreerd werden. Het idee voor dit museum ontstond in 1912, toen een vereniging werd opgericht om Nederlandse plattelandscultuur te bewaren. Het museum verzamelt en toont oude gebouwen en voorwerpen, maar ook Nederlandse tradities en volksgebruiken. De paasgebruiken uit Denekamp horen daarbij als voorbeeld van de Twentse paastradities die al heel lang bestaan en een belangrijk stuk levend cultureel erfgoed zijn in Twente. De Denekampse paasgebruiken zijn dan ook sinds 2018 officieel opgenomen bij het inventaris immaterieel Erfgoed Nederland.
Bij de opening en festiviteiten rond het openluchtmuseum werden verschillende grote folkloristische manifestaties georganiseerd om regionale volksgebruiken uit heel Nederland te tonen, dus ook de Twentse paasgebruiken dat destijds door een groepje Denekampse Paoskearl’s werd uitgevoerd. Door deze Paoskearl’s werd o.a. uitleg gegeven over ons paasgebruik zoals het eiergadder’n, paashout halen, paastaakslepen, en het paasvuur. Daarnaast werden er ook enkele demonstraties ter plaatse gegeven, zoals het symbolisch slepen van de paastaak, maar ook het oprichten van de paastaak en het ontsteken van de teerton, dat toen door Hendrik Oude Elferink werd gedaan. Voor een heus paasvuur was er destijds geen plaats op het museumplein.
In 1919 tijdens het zogeheten: Vaderlandsch Historisch Volksfeest, dat van 3 tot 5 september duurde, werden bij het openluchtmuseum opnieuw folklorische optochten en demonstraties gehouden, waaronder Denekampse paasgebruiken. Bij een nog latere presentatie in 1955 werd een heruitvoering gegeven van de Denekampse paasgebruiken,
1918 was overigens ook het eerste jaar dat de Denekampse paasgebruiken niet doorgingen vanwege omstandigheden in het laatste jaar van de eerste wereldoorlog. Ook in 1945 aan het einde van de tweede wereldoorlog gingen de Denekampse paasgebruiken niet door, Denekamp werd namelijk rond Pasen bevrijd door Amerikaanse troepen. De laatste keer dat de paasgebruiken afgelast werden was in 2001, deze keer vanwege de uitbraak van mond en klauwzeer, waardoor veel evenementen en activiteiten op het platte land werden afgelast.
Tot zover bekend, ontstak Hendrik Oude Elferink (van teupen) ook al enkele jaren voor 1918 de teerton, precieze data hierover is echter niet bekend. Wel is bekend dat Hendrik oude Elferink voor het laats de teerton in 1958 heeft ontstoken. Door een noodlottige ziekte later dat jaar is dit van vader op zoon gegaan, en was de eer aan Henk Oude Elferink (van teupen)
Henk Oude Elferink ontstak vervolgens de teerton van 1959 tot 1971. Vanaf 1971 was de jongste zoon van Hendrik Oude Elferink aan de b***t, Gerhard Oude Elferink (van teupen).
Gerhard Oude Elferink (van teupen) had de eer de teerton te ontsteken van 1971 tot 2000. Gerhard Oude Elferink was voor de meeste Denekampers die nu nog in leven zijn, wellicht het bekendste gezicht ooit dat deze teerton ontstak. Maar ook Gerhard Oude Elferink moest het ontsteken van deze teerton wegens een noodlottige ziekte in het jaar 2000 staken.
Vanaf 2000 is deze taak overgedragen aan de jongere generatie binnen de Familie Oude Elferink. Het werd Paul Oude Elferink (van teupen) de zoon van Herman Oude Elferink (van teupen) en kleinzoon van Hendrik Oude Elferink (van teupen) die de teerton ontstak.
Paul Oude Elferink (van teupen) had de eer de teerton te ontsteken van 2000 tot 2021. Ook Paul Oude Elferink moest in 2021 vanwege medische klachten het ontsteken van de teerton achterwege laten, waarna zijn jongere broer Rene Oude Elferink (van teupen) de eer kreeg.
Rene Oude Elferink ontstak de teerton vanaf 2021 tot heden, en zal ook dit jaar weer de teerton ontsteken. Bij goede gezondheid zal Rene Oude Elferink dit nog decennia lang blijven doen. Wie de toekomstige eer krijgt is nog niet helemaal duidelijk, we gaan er vanuit dat iemand uit de Familie Oude Elferink (van teupen) dat wederom op zich zal gaan nemen.
Als laatste de chronologische volgorde van Judassen uit de Familie Oude Elferink (teupen)
1910 Hendrik Oude Elferink Judas van Doarp,
1946 Jan Oude Elferink Judas van Doarp,
1949 Henk Oude Elferink Judas van Doarp,
1951 Herman Oude Elferink Judas van Doarp,
1954 Gerhard Oude Elferink Judas van Doarp,
1982 Paul Oude Elferink Judas van Doarp,
1991 Rene Oude Elferink Judas van Doarp,
1993 Ton Oude Elferink Judas van Doarp,
2019 Ian Oude Elferink Judas van Doarp.
Door: Rene Oude Elferink
Heeft u ook beeldmateriaal van de Denekamper paasgebruiken, laat het ons weten via [email protected]
