05/03/2026
Leyenda de los volcanes Popocatépetl e Iztaccihuatl en náuat de la huasteca variante T
Tapoualísti ten nopa tepetíni ten popókah, Popokatépet uan istaksíuat
Nopa yejyektsi tapoualísti, pópo uan ísta, ten uejkajkía Méxko Tenochtítan, éli kejuak iuíkal kej nopa yejyektsi tapoualísti Romeo uan Julieta ten kiíxmáti ipan nochi taltepákti, kati kiíkuílo nopa ingles William Shakespeare.
Kipía sé 600 xíuit nopa tetíke aztecas, itstóyah ipan nopa uéyi altépet mexko tenochtítan, uan tanauatíjkeh ipan nochi mexko tamayámit, kininteuíjkeh uan kinintánkeh nopa altepemeh ten itstoyah ininnéchka, uan kinchiuálti makintaxtauíka.
Nopa taxkalan euánih, kinchiualtíjkeh ika xochiyaóyot makinmaktilíkah inintelpokáuah tateuiyánih, pampa kinmiktiyáyah uan kinmaktiliyáyah nopa tetéyot Uitsilopóchtik,
kati kixmatiyáyah kej iteko tonáti uan tateuilísti.
Yeka taxkalan euánih inintanauatíjka, kitapejpénik kininteuíse uan ijkino itstóseh malakantóke, pampa ayokmo kiijyouiyáyah ten mexkoeuánih kinchiuiliyáyah.
Nopa taxkalan euáni inintanauatíjka, kipixtóya sé iixpóka ten itokayáya istaksíuat, eliyáya táuel yejyektsi uan kiixtokayáya Popokatépet, sé yejkektsi telpókat ten nojkía nopona euayáya ipan ininaltépe.
Kema nechka yaskía tateuíti, Popokatépet, mokamanáljui iuáya nopa tanauatíjket, uan kiijtánki iixpóka. Tétat tanankíli ika kuáli, uan kitenkauíli tamokuepaskía tatanket, uajka kiseliskía kej imónti.
Sanke, seyok telpókat kej Popokatépet ten nojkía kiixtokayáya nopa ixpókat, kikokoliyáya. uan yeka kikajkayájki nopa ixpókat, kiíljui nopa takat ten kinekiyáya kimijtijkeh kampa tateuíto.
Nopa ixpókat axteno kimatiyaya, yeka mijki ika tekipachóli.
Áchi teípa, kema Popokatépet takuepílik tatanket ipan ialtépe, kinéjki kiítas itaixtókil, uajka kiiljuijkeh yajáya míjki.
Miak tonáli uan youáli, Popokatépet kampa uéli san nejnenti-nemiyáya ika tekipachóli.
Tanauatik makiualikilíkah táli ten matakti tepetsitsi, uan ika nopa táli, kichijki sé uéyi tépet.
Kitanánki nopa ixpókat itakáyo uan kiuíkak tepeíxko.
Nopona kiteejki ipan iíxko nopa tépet: kitsopóni, kiítski sé kuatésuat ten popokayáya, motankuakétski iíxpa nopa ixpókat ten kinekiyáya, ijkino kinekiyáya kimokuitauíjtos pampa nopa ixpókat nochipa koxtóya.
Ijkino nopa taseseskáyot kinixtsájki inintakáyo, uan mokuetke ome uejuéyi tepetíni ten popókah, ijkino nochipa itstoskíah sanséjko.