19/04/2026
ශ්රී ලංකාවට ආවේණික මිරිදිය ශාක ආශ්රිත නව දිලීර විශේෂයක් සොයාගැනේ.
ශ්රී ලංකාවේ රත්නපුර දිස්ත්රික්කයේ මිරිදිය ශාක ආශ්රිතව වෙසෙන අභ්යන්තර දිලීර පිළිබඳව මධාරා කේ. විමලසේන “ඇතුළු රජරට විශ්ව විද්යාලයේ තාක්ෂණ පීඨයේ ජෛව ක්රියාවලි දෙපාර්තමේන්තුවේ මහාචාර්ය චතුරංග බමුණුආරච්චිගේ ප්රමුක දිලීර පිළිබද අධයන හා ජෛව තාක්ෂණ පර්යේෂක කණ්ඩායම් විසින් 2026 වසරේදී නවසීලන්ත උද්භිද විද්යා සඟරාව මගින් පර්යේෂණ වාර්තාවක් ප්රකාශයට පත් කර ඇත. ශ්රී ලංකාව තුළ දිලීර විශේෂ 25,000 කට අධික සංඛ්යාවක් පැවතිය හැකි බවට ඇස්තමේන්තු කර තිබුණද, මේ දක්වා විද්යාත්මකව හඳුනාගෙන ඇත්තේ ඉන් 3,000 කට ආසන්න ප්රමාණයක් පමණි. මෙම පර්යේෂණය සිදු කිරීම සඳහා ඇඹිලිපිටිය චන්ද්රිකා වැව, කලවාන හෝටන් වත්තේ පිහිටි සෘතුමය පොකුණක් සහ වේවැල්කඳුර තිනියාමිට දොළ යන ස්ථාන වලින් ජලජ ශාක සාම්පල ලබාගෙන තිබේ. එහිදී හයිඩ්රිල්ලා (Hydrilla verticillata), කෙටල (Lagenandra ovata), ඕලු (Nymphaea pubescens), Persicaria glabra සහ Vallisneria americana යන ශාක වර්ග පහක් පර්යේෂණයට ලක් කර ඇත.
මෙම අධ්යයනය මගින් Colletotrichum hydei නම් වූ නව දිලීර විශේෂයක් හඳුනා ගැනීමට හැකි වී තිබේ. ප්රකට දිලීර විද්යාඥයෙකු වන මහාචාර්ය කෙවින් ඩී. හයිඩ් මහතාගේ 70 වැනි ජන්ම දිනය නිමිත්තෙන් ඔහුට ගෞරවයක් ලෙස මෙම නව විශේෂය නම් කර ඇත. මෙම දිලීරය Vallisneria americana නම් වූ මිරිදිය ශාකය ඇසුරෙන් හඳුනාගෙන නම් කර ඇති අතර, එය Colletotrichum acutatum විශේෂ සංකීර්ණයට අයත් වේ. එහි බීජාණු (conidia) වල හැඩය සහ ප්රමාණය අනුව එය තම සමීපතම අනෙකුත් විශේෂ වලින් පැහැදිලිව වෙනස් වන බව රූප විද්යාත්මක හා අනුක පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු කර ඇත.
මීට අමතරව ශ්රී ලංකාවෙන් මීට පෙර වාර්තා නොවූ දිලීර විශේෂ තුනක් ද මෙමගින් පළමු වරට වාර්තා කර ඇත.
ඒවා නම්:
• Colletotrichum chlorophyti: මෙය Vallisneria americana සහ Nymphaea pubescens යන ශාක පත්ර වලින් හඳුනාගෙන ඇති අතර එය ශ්රී ලංකාවට නව වාර්තාවකි.
•Colletotrichum vittalense: ඕලු ශාක පත්ර වලින් හඳුනාගත් මෙය ද මෙරටින් පළමු වරට වාර්තා වූවකි.
•Nigrospora lacticolonia: Persicaria glabra නම් ශාකය ආශ්රිතව හඳුනාගත් මෙය ශ්රී ලංකාවට නව භූගෝලීය වාර්තාවක් මෙන්ම නව ධාරක ශාක වාර්තාවක් ද වේ.
•එසේම Daldinia eschscholtzii සහ Colletotrichum truncatum යන දිලීර විශේෂ මෙරටින් මීට පෙර වාර්තා වී තිබුණද, ඒවා පිළිවෙළින් හයිඩ්රිල්ලා සහ කෙටල යන ශාක පත්ර ආශ්රිතව සොයා ගැනීම නව ධාරක ශාක වාර්තා ලෙස සලකනු ලබයි.
මෙම සියලුම හඳුනා ගැනීම් සිදු කර ඇත්තේ අනුක ජීව විද්යාත්මක සහ රූප විද්යාත්මක ලක්ෂණ ඒකාබද්ධ කරමිනි. ශ්රී ලංකාවේ මිරිදිය පරිසර පද්ධති තුළ පවතින අප්රකට දිලීර විවිධත්වය මෙවැනි පර්යේෂණ මගින් ලොවට අනාවරණය කරගත හැකි බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.
✒ Research team: Madhara K. Wimalasena, Nalin N. Wijayawardene, Thushara C. Bamunuarachchige, Heethaka K. S. de Zoysa, Gui-Qing Zhang, Darbhe J. Bhat, Turki M. Dawoud, Sajeewa S. N. Maharachchikumbura, Udeni Jayalal, Dong-Qin Dai
🔗 DOI: https://doi.org/10.1002/nzb2.70073
📰 Issue: New Zealand Journal of Botany, 2026; 64:e70073
📅 Published: 2026 April 15
♡ ⎙ㅤ ⌲
ˡᶦᵏᵉ ˢᵃᵛᵉ ˢʰᵃʳᵉ
#පරිසර_සමාගම
