Aquaclub

Website Contact the establishment

Aquaclub Srilankan Authentic Aquarist Portal

19/04/2026

ශ්‍රී ලංකාවට ආවේණික මිරිදිය ශාක ආශ්‍රිත නව දිලීර විශේෂයක් සොයාගැනේ.

ශ්‍රී ලංකාවේ රත්නපුර දිස්ත්‍රික්කයේ මිරිදිය ශාක ආශ්‍රිතව වෙසෙන අභ්‍යන්තර දිලීර පිළිබඳව මධාරා කේ. විමලසේන “ඇතුළු රජරට විශ්ව විද්‍යාලයේ තාක්ෂණ පීඨයේ ජෛව ක්‍රියාවලි දෙපාර්තමේන්තුවේ මහාචාර්ය චතුරංග බමුණුආරච්චිගේ ප්‍රමුක දිලීර පිළිබද අධයන හා ජෛව තාක්ෂණ පර්යේෂක කණ්ඩායම් විසින් 2026 වසරේදී නවසීලන්ත උද්භිද විද්‍යා සඟරාව මගින් පර්යේෂණ වාර්තාවක් ප්‍රකාශයට පත් කර ඇත. ශ්‍රී ලංකාව තුළ දිලීර විශේෂ 25,000 කට අධික සංඛ්‍යාවක් පැවතිය හැකි බවට ඇස්තමේන්තු කර තිබුණද, මේ දක්වා විද්‍යාත්මකව හඳුනාගෙන ඇත්තේ ඉන් 3,000 කට ආසන්න ප්‍රමාණයක් පමණි. මෙම පර්යේෂණය සිදු කිරීම සඳහා ඇඹිලිපිටිය චන්ද්‍රිකා වැව, කලවාන හෝටන් වත්තේ පිහිටි සෘතුමය පොකුණක් සහ වේවැල්කඳුර තිනියාමිට දොළ යන ස්ථාන වලින් ජලජ ශාක සාම්පල ලබාගෙන තිබේ. එහිදී හයිඩ්‍රිල්ලා (Hydrilla verticillata), කෙටල (Lagenandra ovata), ඕලු (Nymphaea pubescens), Persicaria glabra සහ Vallisneria americana යන ශාක වර්ග පහක් පර්යේෂණයට ලක් කර ඇත.
මෙම අධ්‍යයනය මගින් Colletotrichum hydei නම් වූ නව දිලීර විශේෂයක් හඳුනා ගැනීමට හැකි වී තිබේ. ප්‍රකට දිලීර විද්‍යාඥයෙකු වන මහාචාර්ය කෙවින් ඩී. හයිඩ් මහතාගේ 70 වැනි ජන්ම දිනය නිමිත්තෙන් ඔහුට ගෞරවයක් ලෙස මෙම නව විශේෂය නම් කර ඇත. මෙම දිලීරය Vallisneria americana නම් වූ මිරිදිය ශාකය ඇසුරෙන් හඳුනාගෙන නම් කර ඇති අතර, එය Colletotrichum acutatum විශේෂ සංකීර්ණයට අයත් වේ. එහි බීජාණු (conidia) වල හැඩය සහ ප්‍රමාණය අනුව එය තම සමීපතම අනෙකුත් විශේෂ වලින් පැහැදිලිව වෙනස් වන බව රූප විද්‍යාත්මක හා අනුක පරීක්ෂණ මගින් තහවුරු කර ඇත.

මීට අමතරව ශ්‍රී ලංකාවෙන් මීට පෙර වාර්තා නොවූ දිලීර විශේෂ තුනක් ද මෙමගින් පළමු වරට වාර්තා කර ඇත.

ඒවා නම්:
• Colletotrichum chlorophyti: මෙය Vallisneria americana සහ Nymphaea pubescens යන ශාක පත්‍ර වලින් හඳුනාගෙන ඇති අතර එය ශ්‍රී ලංකාවට නව වාර්තාවකි.

•Colletotrichum vittalense: ඕලු ශාක පත්‍ර වලින් හඳුනාගත් මෙය ද මෙරටින් පළමු වරට වාර්තා වූවකි.

•Nigrospora lacticolonia: Persicaria glabra නම් ශාකය ආශ්‍රිතව හඳුනාගත් මෙය ශ්‍රී ලංකාවට නව භූගෝලීය වාර්තාවක් මෙන්ම නව ධාරක ශාක වාර්තාවක් ද වේ.

•එසේම Daldinia eschscholtzii සහ Colletotrichum truncatum යන දිලීර විශේෂ මෙරටින් මීට පෙර වාර්තා වී තිබුණද, ඒවා පිළිවෙළින් හයිඩ්‍රිල්ලා සහ කෙටල යන ශාක පත්‍ර ආශ්‍රිතව සොයා ගැනීම නව ධාරක ශාක වාර්තා ලෙස සලකනු ලබයි.
මෙම සියලුම හඳුනා ගැනීම් සිදු කර ඇත්තේ අනුක ජීව විද්‍යාත්මක සහ රූප විද්‍යාත්මක ලක්ෂණ ඒකාබද්ධ කරමිනි. ශ්‍රී ලංකාවේ මිරිදිය පරිසර පද්ධති තුළ පවතින අප්‍රකට දිලීර විවිධත්වය මෙවැනි පර්යේෂණ මගින් ලොවට අනාවරණය කරගත හැකි බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති.

✒ Research team: Madhara K. Wimalasena, Nalin N. Wijayawardene, Thushara C. Bamunuarachchige, Heethaka K. S. de Zoysa, Gui-Qing Zhang, Darbhe J. Bhat, Turki M. Dawoud, Sajeewa S. N. Maharachchikumbura, Udeni Jayalal, Dong-Qin Dai
🔗 DOI: https://doi.org/10.1002/nzb2.70073
📰 Issue: New Zealand Journal of Botany, 2026; 64:e70073
📅 Published: 2026 April 15

♡ ⎙ㅤ ⌲
ˡᶦᵏᵉ ˢᵃᵛᵉ ˢʰᵃʳᵉ
#පරිසර_සමාගම

11/04/2026

ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපයෙන් ප්‍රථම වරට 'ටින්ෆොයිල් බාර්බ්' (Tinfoil Barb) මත්ස්‍යයා වාර්තා කිරීම

මෙම පර්යේෂණ පත්‍රිකාව මගින් ශ්‍රී ලංකාවේ මිරිදිය පද්ධතියට ආක්‍රමණශීලී විය හැකි 'ටින්ෆොයිල් බාර්බ්' (Barbonymus schwanenfeldii) නම් මත්ස්‍ය විශේෂය මෙරට තෙත් කලාපයෙන් ප්‍රථම වරට හමුවීම පිළිබඳව විද්‍යාත්මක තොරතුරු ඉදිරිපත් කරයි. 2026 වසරේදී ප්‍රකාශයට පත් කරන ලද මෙම අධ්‍යයනය ශ්‍රී ලංකා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයේ සත්ත්ව විද්‍යා අංශයේ පර්යේෂකයන් කණ්ඩායමක් විසින් සිදු කරන ලද්දකි. මීට පෙර මෙම මත්ස්‍යයා ශ්‍රී ලංකාවේ වියළි කලාපයට අයත් මහවැලි ගඟ ආශ්‍රිතව පමණක් වාර්තා වී තිබුණද, මෙම නව සොයාගැනීමත් සමඟ ඔවුන් කළු ගඟ ද්‍රෝණිය දක්වා ව්‍යාප්ත වී ඇති බව තහවුරු වී ඇත.

'ටින්ෆොයිල් බාර්බ්' යනු ගිනිකොනදිග ආසියාවේ මීකොං සහ චාඕ ප්‍රායා ගංගා ද්‍රෝණිවලට ආවේණික මත්ස්‍ය විශේෂයකි. මොවුන් සර්වභක්ෂක සතුන් වන අතර ඉතා වේගයෙන් බෝවීමේ හැකියාව සහ ඕනෑම පරිසරයකට අනුවර්තනය වීමේ හැකියාව සතු වේ. මෙම මත්ස්‍යයා විසිතුරු මත්ස්‍ය කර්මාන්තය සඳහා ලොව පුරා ප්‍රසිද්ධියට පත් වී ඇති අතර, ශ්‍රී ලංකාවේ ස්වභාවික ජල පද්ධතිවලට මොවුන් ඇතුළු වී ඇත්තේ විසිතුරු මත්ස්‍ය ටැංකිවලින් හෝ මත්ස්‍ය වගා මධ්‍යස්ථානවලින් අහම්බෙන් මුදා හැරීමෙනි.

පර්යේෂකයන්ට අනුව, 2024 ඔක්තෝබර් මාසයේදී කළුතර දිස්ත්‍රික්කයේ හොරණ ප්‍රදේශයේ කළු ගඟේ අතු ගංගාවක් වන 'මාවක් ඔය' ආශ්‍රිතව සිදු කළ පරීක්ෂණවලදී මෙම මත්ස්‍යයන් රංචු වශයෙන් හඳුනාගෙන ඇත. එහිදී අල්ලා ගන්නා ලද සෙන්ටිමීටර 13ක පමණ දිගින් යුත් පිරිමි මත්ස්‍යයෙකු වැඩිදුර අධ්‍යයනය සඳහා විවෘත විශ්වවිද්‍යාලයේ සත්ත්ව විද්‍යා කෞතුකාගාරයේ තැන්පත් කර ඇත. ප්‍රදේශයේ ධීවරයන්ගෙන් ලබාගත් තොරතුරුවලට අනුව, මෙම මත්ස්‍යයා පසුගිය වසරක පමණ කාලයක සිට එම ප්‍රදේශයේ දැකගත හැකි වී ඇත. 2016 සහ 2017 වසරවල ඇති වූ දැවැන්ත ගංවතුර තත්ත්වයන් මෙම මත්ස්‍යයන් වගා පොකුණුවලින් ස්වභාවික ජල මූලාශ්‍රවලට එකතු වීමට හේතු වන්නට ඇතැයි පර්යේෂකයෝ අනුමාන කරති.

මෙම මත්ස්‍යයා තෙත් කලාපයට පැමිණීම දැඩි පාරිසරික අවදානමක් ලෙස පර්යේෂණ පත්‍රිකාව පෙන්වා දෙයි. ශ්‍රී ලංකාවේ තෙත් කලාපය යනු ලොව ජෛව විවිධත්වයෙන් ඉහළම ප්‍රදේශයක් වන අතර, මෙරටට ආවේණික මිරිදිය මත්ස්‍ය විශේෂ රැසක් ජීවත් වන්නේ මෙම කලාපයේය. ටින්ෆොයිල් බාර්බ් මත්ස්‍යයා ආහාර සහ වාසස්ථාන සඳහා මෙම ආවේණික මත්ස්‍යයන් සමඟ තරඟ වැදීම නිසා, දේශීය මත්ස්‍ය ගහනය ශීඝ්‍රයෙන් පහත වැටීමේ තර්ජනයක් පවතී.

මෙම පර්යේෂණය මගින් අවධාරණය කරන්නේ ආක්‍රමණශීලී මත්ස්‍ය විශේෂ ව්‍යාප්ත වීම පාලනය කිරීම සඳහා වහාම ක්‍රියාත්මක වන කළමනාකරණ සැලසුම් අවශ්‍ය බවයි. විසිතුරු මත්ස්‍යයන් ස්වභාවික පරිසරයට මුදා හැරීමෙන් සිදුවන විනාශය පිළිබඳව ජනතාව දැනුවත් කිරීමේ වැදගත්කම සහ මෙවැනි මත්ස්‍යයන්ගේ ව්‍යාප්තිය පිළිබඳව අඛණ්ඩව විමර්ශනය කිරීමේ අවශ්‍යතාවය මෙම ලිපිය මගින් මනාව පැහැදිලි කරයි.

✒ Research team: K. D. B. Nilanga, W. L. D. Rathnasooriya and D. M. B. Prabhashwara
🔗 DOI: http://doi.org/10.4038/sljas.v31i1.7633
📰 Issue: Sri Lanka J. Aquat. Sci. 31(1) (2026): 75-77
📅 Published: 15.03.2026

♡ ⎙ㅤ ⌲
ˡᶦᵏᵉ ˢᵃᵛᵉ ˢʰᵃʳᵉ
#පරිසර_සමාගම

28/03/2026

ශ්‍රී ලංකාවේ ආරක්ෂිත මුහුදු බෙල්ලන් (The Protected Seashells of Sri Lanka) 🇱🇰🐚

ශ්‍රී ලංකාව වටා ඇති සාගර කලාපය ඉතා ඉහළ ජෛව විවිධත්වයකින් යුක්තයි. එහෙත් අලංකාරය නිසාම මිනිසුන් විසින් සිදුකරන අධික ලෙස එකතු කිරීම් සහ පරිසර පද්ධති විනාශ වීම හේතුවෙන් මේ වන විට බෙල්ලන් විශේෂ රැසක් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව තිබේ.
ශ්‍රී ලංකාවේ සාගර ජෛව විවිධත්වය රැකගැනීම සඳහා, වන සත්ත්ව හා වෘක්ෂලතා ආරක්ෂක ආඥා පනත (FFPO) යටතේ නීත්‍යානුකූලව ආරක්ෂා කර ඇති බෙල්ලන් විශේෂ පිළිබඳ සවිස්තරාත්මක තොරතුරු මෙන්න:

ආරක්ෂිත විශේෂ ලැයිස්තුව:

1. හක් බෙල්ලා (Triton's trumpet)
විද්‍යාත්මක නාමය: Charonia tritonis
කොරල් පර ආශ්‍රිතව වසන අතර, කොරල් කා දමන 'කටු ඔටුනු' පසැඟිල්ලන් (Crown-of-thorns starfish) ගොදුරු කරගන්නා දුර්ලභ විශේෂයකි.

2. මහ මස් බෙල්ලා (Tridacna clam)
විද්‍යාත්මක නාමය: Tridacna maxima
කොරල් පර ආසන්නයේ ගල් සිදුරුවල තදින් ඇලී ජීවත් වේ. Tridacna ගණයම ශ්‍රී ලංකාව තුළ ආරක්ෂිත වේ. Tridacna ගණයේ ශ්‍රී ලංකාවේ හමුවන එකම විශේෂය මෙයයි.

3. අරාබි ටිබියා (Arabian tibia)
විද්‍යාත්මක නාමය: Tibia insulae (හෝ Tibia insulaechorab)
ගැඹුරු මුහුදේ වැලි සහිත පතුලෙහි ජීවත් වන දුර්ලභ විශේෂයකි.

4. ලිස්ටර්ස්ගේ බෙල්ලා (Lister's conch)
විද්‍යාත්මක නාමය: Strombus listeri
ගැඹුරු මුහුදේ වසන ඉතා දුර්ලභ බෙල්ලෙකි.

5. සුමට මකුළු බෙල්ලා (Smooth spider conch)
විද්‍යාත්මක නාමය: Lambis lambis
නොගැඹුරු කොරල් පර සීමාවේ වැලි සහ ගල් අතර ජීවත් වෙමින් පාසි ආහාරයට ගනී. ඉතා බහුලව දැකිය හැක.

6. චිරාග්‍රා මකුළු බෙල්ලා (Chiragra spider conch)
විද්‍යාත්මක නාමය: Harpago chiragra (syn: Lambis chiragra)
නොගැඹුරු කොරල් පර සීමාවේ වැලි සහ ගල් අතර වසන මොවුන් පාසි ආහාරයට ගනී.

7. කොටි කවඩියා (Tiger cowrie)
විද්‍යාත්මක නාමය: Cypraea tigris
නොගැඹුරු ගල් පර සහ කොරල් අතර වසන අතර දැන් දුර්ලභ වී ඇත.

8. මවුල් කවඩියා (Mole cowrie)
විද්‍යාත්මක නාමය: Cypraea talpa
සිලින්ඩරාකාර හැඩැති මොවුන් නොගැඹුරු දියේ කොරල් අතර ජීවත් වේ.

9. සිතියම් කවඩියා (Map cowrie)
විද්‍යාත්මක නාමය: Cypraea mappa
කටුව මත ඇති සිතියමක මහාද්වීප වැනි කළු ලප නිසා මෙම නම ලැබී ඇත. දුර්ලභ විශේෂයකි.

10. සිදුරු කවඩියා (Eyed cowrie)
විද්‍යාත්මක නාමය: Cypraea argus
සිලින්ඩරාකාර හැඩැති මොවුන් නොගැඹුරු කොරල් පර ආශ්‍රිතව වසන දුර්ලභ විශේෂයකි.

11. බුල්මවුත් හෙල්මට් බෙල්ලා (Bullmouth helmet)
විද්‍යාත්මක නාමය: Cypraecassis rufa
වැලි සහිත පතුලෙහි ජීවත් වෙමින් මුහුදු ඉකිරියන් සහ පන්හිඳාවන් ආහාරයට ගනී. දුර්ලභයි.

12. ලංකා සිතියම්බෙල්ලා (Horned helmet)
විද්‍යාත්මක නාමය: Cassis cornuta
බෙල්ලාගේ කටුව විවෘත වන ස්ථානය ලංකා සිතියමේ හැඩයට සමාන බැවින් මෙම නම ලැබී ඇත. බරින් වැඩි විශාල බෙල්ලෙකි.

13. රෝස මල් මියුරෙක්ස් බෙල්ලා (Rose branch murex)
විද්‍යාත්මක නාමය: Chicoreus palmarosae
ගල් පර ආශ්‍රිතව වසන මොවුන් අනෙකුත් බෙල්ලන්ගේ කටු විද ආහාරයට ගන්නා මාංශ භක්ෂක විශේෂයකි.

මූලාශ්‍රය: 2008 වසරේදී පරිසර හා පුනර්ජනනීය බලශක්ති අමාත්‍යාංශයේ ජෛව විවිධත්ව ලේකම් කාර්යාලය විසින් නිකුත් කරන ලද "The Protected Seashells of Sri Lanka" පෝස්ටරය ඇසුරිනි.

♡ ⎙ㅤ ⌲
ˡᶦᵏᵉ ˢᵃᵛᵉ ˢʰᵃʳᵉ
#පරිසර_සමාගම

26/03/2026

ශ්‍රී ලංකාවේ මිරිදිය කකුළු විවිධත්වය සහ සංරක්ෂණ තත්ත්වය

ශ්‍රී ලංකාව මිරිදිය කකුළුවන් සම්බන්ධයෙන් ලොව ඉහළම ජෛව විවිධත්වයක් සහිත කලාපයකි. මෑතක් වන තුරුම මෙරට හමුවන මිරිදිය කකුළු විශේෂ 51 ම ලංකාවට ආවේණික ලෙස සැලකුණද, ඉන් එක් විශේෂයක් ඉන්දියාවෙන් ද වාර්තා වීමත් සමඟ එම තත්ත්වය යාවත්කාලීන වී ඇත. කෙසේ වෙතත්, මෙම සතුන්ගෙන් 90%කට වඩා වැඩි ප්‍රමාණයක් වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්ව ඇති බැවින් ජාතික රතු දත්ත ලේඛනය (National Red List) මගින් ඔවුන් සුවිශේෂී ආරක්ෂිත මට්ටම්වලට ඇතුළත් කර ඇත.

ප්‍රධාන වශයෙන් වාසස්ථාන අහිමි වීම, කෘෂිකාර්මික රසායනික ද්‍රව්‍ය සහ පරිසර දූෂණය මෙම සතුන් මුහුණ දෙන ප්‍රධාන තර්ජන වේ. පහත දැක්වෙන්නේ එම විශේෂයන්හි විද්‍යාත්මක නාමය සහ ඒවායේ වත්මන් සංරක්ෂණ තත්ත්වයයි.

සංකේත පැහැදිලි කිරීම:
CR (Critically Endangered) - දැඩි ලෙස වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වූ
EN (Endangered) - වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්වූ
VU (Vulnerable) - වඳවීමේ තර්ජනයට ලක්විය හැකි
NT (Near Threatened) - තර්ජනයට ආසන්න
LC (Least Concern) - අවම අවදානම් සහිත

මෙරට මිරිදිය කකුළු විශේෂ නාමාවලිය:
Ceylonthelphusa ගණය
Ceylonthelphusa alpina (CR)
Ceylonthelphusa armata (CR)
Ceylonthelphusa callista (CR)
Ceylonthelphusa cavatrix (CR)
Ceylonthelphusa diva (CR)
Ceylonthelphusa durrelli (CR)
Ceylonthelphusa kandambyi (EN)
Ceylonthelphusa kotagama (CR)
Ceylonthelphusa nata (CR)
Ceylonthelphusa orthos (CR)
Ceylonthelphusa rugosa (NT)
Ceylonthelphusa savitriae (CR)
Ceylonthelphusa sentosa (EN)
Ceylonthelphusa sanguinea (CR)
Ceylonthelphusa soror (EN)
Ceylonthelphusa venusta (CR)

Clinothelphusa ගණය
Clinothelphusa kakoota (CR)

Mahatha ගණය
Mahatha adonis (NT)
Mahatha helaya (CR)
Mahatha iora (CR)
Mahatha lacuna (CR)
Mahatha ornatipes (NT)
Mahatha regina (CR)

Oziothelphusa ගණය
Oziothelphusa ceylonensis (NT)
Oziothelphusa dakuna (CR)
Oziothelphusa gallicola (CR)
Oziothelphusa hippocastanum (EN)
Oziothelphusa intuta (CR)
Oziothelphusa kodagoda (CR)
Oziotelphusa mineriyaensis (EN)
Oziothelphusa populosa (EN)
Oziothelphusa ritigala (EN)
Oziothelphusa stricta (NT)

Pastilla ගණය
Pastilla ruhuna (CR)

Perbrinckia ගණය
Perbrinckia fenestra (CR)
Perbrinckia cracens (CR)
Perbrinckia enodis (CR)
Perbrinckia fido (CR)
Perbrinckia gabadagei (CR)
Perbrinckia glabra (CR)
Perbrinckia integra (EN)
Perbrinckia morayensis (CR)
Perbrinckia nana (EN)
Perbrinckia punctata (CR)
Perbrinckia quadratus (CR)
Perbrinckia rosae (CR)
Perbrinckia scansor (EN) - (ලංකාවේ හමුවන එකම ගස් නගින කකුළුවා)
Perbrinckia scitula (CR)
Perbrinckia uva (CR)

Spiralothelphusa ගණය
Spiralothelphusa fernandoi (EN)
Spiralothelphusa parvula (EN)

PC: (c) amila salgado
♡ ⎙ ⌲
ˡᶦᵏᵉ ˢᵃᵛᵉ ˢʰᵃʳᵉ
#පරිසර_සමාගම

Address

Sri Jayavardhanapura

Opening Hours

Monday 09:00 - 21:00
Tuesday 09:00 - 21:00
Wednesday 09:00 - 21:00
Thursday 09:00 - 21:00
Friday 09:00 - 21:00
Saturday 09:00 - 21:00
Sunday 09:00 - 21:00

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Aquaclub posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Contact The Establishment

Send a message to Aquaclub:

Shortcuts

Share

Category