10/08/2026
ශ්රී ලංකාවේ පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන කීයක් තිබෙනවාද?
පිළිකාවක් යනු රෝගියෙකුට පමණක් නොව, සම්පූර්ණ පවුලකටම බලපාන අභියෝගයකි.
එවැනි අවස්ථාවක ප්රතිකාර ලබාගත හැකි ස්ථාන පිළිබඳ නිවැරදි දැනුමක් තිබීම ඉතා වැදගත්ය.
නමුත් ශ්රී ලංකාවේ බොහෝ දෙනා තවමත් නොදන්නා කරුණක් වන්නේ — අපේ රටේ පිළිකා ප්රතිකාර සඳහා වෙන්වූ මධ්යස්ථාන කොපමණ තිබේද? ඒවා තිබෙන්නේ කොහේද? යන්නයි.
ශ්රී ලංකා සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ 2024 වාර්ෂික සෞඛ්ය සංග්රහයට අනුව, 2024 අවසානය වන විට ශ්රී ලංකාවේ ප්රධාන පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන 9ක් සහ දිස්ත්රික් මට්ටමේ තවත් පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන 18ක් ක්රියාත්මකව තිබුණි.
ඒ අනුව, මෙම ලැයිස්තුවේ පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන 27ක් ඇතුළත් වේ.
පළාත අනුව පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන
🟥 1. බස්නාහිර පළාත — මධ්යස්ථාන 6
• අපේක්ෂා පිළිකා රෝහල, මහරගම
• මූලික රෝහල, අවිස්සාවේල්ල
• කොතලාවල ආරක්ෂක විශ්වවිද්යාල රෝහල, වේරහැර
• උතුරු කොළඹ ශික්ෂණ රෝහල, රාගම
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, ගම්පහ
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, කළුතර
🟥 2. දකුණු පළාත — මධ්යස්ථාන 3
• ශික්ෂණ රෝහල, කරාපිටිය
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, හම්බන්තොට
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, මාතර
🟥 3. නැගෙනහිර පළාත — මධ්යස්ථාන 3
• ශික්ෂණ රෝහල, මඩකලපුව
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, ත්රිකුණාමලය
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, අම්පාර
🟥 4. උතුරු පළාත — මධ්යස්ථාන 2
• මූලික රෝහල, තෙලිප්පායි
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, වවුනියාව
🟥 5. උතුරු මැද පළාත — මධ්යස්ථාන 2
• ශික්ෂණ රෝහල, අනුරාධපුර
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, පොළොන්නරුව
🟥 6. වයඹ පළාත — මධ්යස්ථාන 2
• පළාත් මහ රෝහල, කුරුණෑගල
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, හලාවත
🟥 7. මධ්යම පළාත — මධ්යස්ථාන 2
• ශික්ෂණ රෝහල, මහනුවර
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, නුවරඑළිය
🟥 8. සබරගමුව පළාත — මධ්යස්ථාන 2
• ශික්ෂණ රෝහල, රත්නපුර
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, කෑගල්ල
🟥 9. ඌව පළාත — මධ්යස්ථාන 2
• පළාත් මහ රෝහල, බදුල්ල
• දිස්ත්රික් මහ රෝහල, මොණරාගල
මෙම මධ්යස්ථාන ලැයිස්තුව ශ්රී ලංකා සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ ජාතික පිළිකා මර්දන වැඩසටහන (National Cancer Control Programme – NCCP) විසින් ප්රකාශයට පත් කර ඇති නිල තොරතුරු මත පදනම් වේ.
---
ප්රධාන පිළිකා මධ්යස්ථාන 9 යනු මොනවාද?
2024 වාර්ෂික සෞඛ්ය සංග්රහයට අනුව, ශ්රී ලංකාවේ සෑම පළාතකටම එක් ප්රධාන පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථානයක් බැගින් සංවර්ධනය කර ඇති අතර, ඒවා පිළිකා ප්රතිකාර සඳහා Centre of Excellence (COE) ලෙස සංවර්ධනය කර ඇත.
ඒවා වන්නේ:
1. බස්නාහිර පළාත — අපේක්ෂා පිළිකා රෝහල, මහරගම
2. දකුණු පළාත — ශික්ෂණ රෝහල, කරාපිටිය
3. නැගෙනහිර පළාත — ශික්ෂණ රෝහල, මඩකලපුව
4. උතුරු පළාත — මූලික රෝහල, තෙලිප්පායි
5. උතුරු මැද පළාත — ශික්ෂණ රෝහල, අනුරාධපුර
6. වයඹ පළාත — පළාත් මහ රෝහල, කුරුණෑගල
7. මධ්යම පළාත — ශික්ෂණ රෝහල, මහනුවර
8. සබරගමුව පළාත — ශික්ෂණ රෝහල, රත්නපුර
9. ඌව පළාත — පළාත් මහ රෝහල, බදුල්ල
ඒ අනුව, පිළිකා ප්රතිකාර ලබාගැනීම සඳහා සෑම අවස්ථාවකම මහරගම අපේක්ෂා රෝහලටම යා යුතුය යන අදහස නිවැරදි නොවේ. රටේ විවිධ පළාත් සහ දිස්ත්රික්ක ආවරණය වන පරිදි පිළිකා ප්රතිකාර සේවා පුළුල් කර තිබේ.
---
එහෙත් “27ක්” කියන්නේ සෑම පිළිකා සේවාවක්ම එකම මට්ටමින් තිබෙන බවද?
නැහැ.
මෙය ඉතා වැදගත් කරුණකි.
“පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථානයක්” යන නාමය තිබුණද, සෑම මධ්යස්ථානයකම ලබාදෙන සේවාවන්, විශේෂඥ පහසුකම්, ප්රතිකාර ක්රම සහ උපකරණ එක සමාන නොවිය හැකිය.
උදාහරණයක් ලෙස, පිළිකා රෝගියෙකුට අවශ්ය විය හැකි සේවාවන් අතර:
• පිළිකා හඳුනාගැනීම සහ රෝග නිර්ණය
• ශල්ය ප්රතිකාර
• රසායනික ප්රතිකාර (Chemotherapy)
• විකිරණ ප්රතිකාර (Radiotherapy)
• රුධිර පරීක්ෂණ සහ අනෙකුත් පරීක්ෂණ
• රූපගත පරීක්ෂණ
• වේදනා පාලනය
• පෝෂණ සහාය
• මානසික සහ සමාජීය සහාය
• Palliative Care
• ප්රතිකාරයෙන් පසු අධීක්ෂණය සහ follow-up care
වැනි විවිධ අංශ ඇතුළත් විය හැකිය.
එබැවින් රෝගියෙකුට තමන්ගේ රෝග තත්ත්වයට අදාළව කුමන රෝහලේ කුමන සේවාව ලබාගත හැකිද යන්න වෛද්ය කණ්ඩායම හරහා තහවුරු කරගැනීම ඉතා වැදගත්ය.
---
තවත් වැදගත් කරුණක් — “පිළිකා ඒකක” සහ “පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන” එකම දෙයක් නොවේ
සාමාන්යයෙන් ජනතාව “පිළිකා ඒකක” ලෙස හඳුන්වන ස්ථාන සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ නිල ලේඛනවල Cancer Treatment Centres ලෙස දැක්වේ.
ඊට අමතරව ශ්රී ලංකාවේ:
• පිළිකා කලින් හඳුනාගැනීමේ මධ්යස්ථාන
• Breast Clinics
• Mammography සේවා
• Colposcopy මධ්යස්ථාන
• Palliative Care සේවා
• වෙනත් විශේෂිත පිළිකා ආශ්රිත සේවා
ද ක්රියාත්මක වේ. ජාතික පිළිකා මර්දන වැඩසටහන මේ සේවාවන් වෙන වෙනම ලැයිස්තුගත කරයි.
ඒ නිසා “ශ්රී ලංකාවේ පිළිකා සඳහා රෝහල් 27ක් පමණයි තිබෙන්නේ” යනුවෙන් මෙම සංඛ්යාව අර්ථ දැක්වීම නිවැරදි නොවේ. මෙහි 27 යනු නිල වශයෙන් ලැයිස්තුගත කර ඇති පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන පිළිබඳ සංඛ්යාවයි.
---
2024 වසරේ සංඛ්යාලේඛන අපට කියන්නේ කුමක්ද?
ශ්රී ලංකා සෞඛ්ය අමාත්යාංශයේ 2024 වාර්ෂික සෞඛ්ය සංග්රහය අනුව, 2024 වසරේ මෙම පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථානවලින් නව පිළිකා රෝගී ලියාපදිංචි කිරීම් 40,421ක් වාර්තා වී තිබුණි.
කෙසේ වෙතත්, එකම රෝගියෙකු මධ්යස්ථාන එකකට වඩා වැඩි ගණනක ලියාපදිංචි විය හැකි බැවින්, මෙම සංඛ්යාව තුළ යම් ප්රමාණයක දත්ත නැවත ගණනය වීමක් තිබිය හැකි බව සෞඛ්ය අමාත්යාංශයම සඳහන් කරයි.
මෙය අපට මතක් කර දෙන්නේ එක දෙයකි.
පිළිකාව ශ්රී ලංකාවේ පවුල් දස දහස් ගණනකට බලපාන දැවැන්ත සෞඛ්ය අභියෝගයක් බවයි.
---
එසේ නම් අප කළ යුත්තේ කුමක්ද?
පිළිකාවක් හඳුනාගත් පසු ප්රතිකාර ලබාගැනීම පමණක් ප්රමාණවත් නොවේ.
කලින් හඳුනාගැනීම, නිවැරදි ප්රතිකාර, නිසි පෝෂණය, මානසික සහාය සහ පවුලේ සහයෝගය ද පිළිකා රෝගියෙකුගේ ගමනේ ඉතා වැදගත් කොටස් වේ.
තවද, පිළිකා ප්රතිකාර ලබන පුද්ගලයෙකු රෝහලක සිටින විට ඔහුට හෝ ඇයට අවශ්ය වන්නේ ඖෂධ සහ ප්රතිකාර පමණක් නොවේ.
පෝෂණය, ආදරය, කරුණාව, මානසික ශක්තිය සහ මනුෂ්යත්වයද අවශ්ය වේ.
ඒ නිසා පිළිකාවට එරෙහි සටන සෞඛ්ය අංශයේ පමණක් වගකීමක් නොවේ.
එය අප සියලුදෙනාගේම වගකීමකි.
---
අවසානයේ...
ශ්රී ලංකාවේ පිළිකා ප්රතිකාර සේවා පිළිබඳව අප සියලුදෙනාම දැනුවත් වීම වැදගත්ය.
ප්රධාන පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන — 09
දිස්ත්රික් මට්ටමේ අනෙකුත් පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන — 18
මුළු ලැයිස්තුගත පිළිකා ප්රතිකාර මධ්යස්ථාන — 27
මේ සංඛ්යාවන් පිළිකා සමඟ සටන් කරන සෑම රෝගියෙකුගේම පිටුපස සිටින විශාල සෞඛ්ය සේවා ජාලයක් අප රට තුළ පවතින බව පෙන්වයි.
නමුත් එම රෝගීන්ට අවශ්ය මානුෂීය සහාය, පෝෂණය සහ ආදරය ලබාදීම සඳහා තවත් බොහෝ දෑ අපට කළ හැකිය.
Hope Beyond Cancer..
මූලාශ්ර: ශ්රී ලංකා සෞඛ්ය අමාත්යාංශය – Annual Health Bulletin 2024; National Cancer Control Programme, Ministry of Health.
