12/05/2026
ලාංකීය බතික් කලාවේ ඉතිහාසය...
ශ්රී ලංකාවේ බතික් (Batik) කලාව යනු දේශීය අනන්යතාවය සහ විදේශීය ආභාසය මනාව මුසු වූ අපූරු කර්මාන්තයකි. එහි ඉතිහාසය සහ විකාශනය පිළිබඳ ප්රධාන කරුණු කිහිපයක් පහත දැක්වේ.
# # # 1. ආරම්භය සහ ඉතිහාසය
බතික් කලාවේ මූලාරම්භය ඉන්දුනීසියාවෙන් (ජාවා දූපත්වලින්) සිදුවූවක් බව පොදුවේ පිළිගැනේ. ලංකාවට මෙම කලාව හඳුන්වා දීම සම්බන්ධයෙන් මත කිහිපයක් පවතී:
* **ලන්දේසි යුගය:**
19 වැනි සියවසේ ලන්දේසි පාලන සමයේදී ඉන්දුනීසියාව සහ ලංකාව යන දෙරටම ඔවුන්ගේ යටත් විජිතව පැවති බැවින්, වෙළඳ ගනුදෙනු හරහා බතික් ශිල්පය ලංකාවට පැමිණි බව කියවේ.
* **දේශීය මූලයන්:**
ඇතැම් ඉතිහාසඥයන් පෙන්වා දෙන්නේ පැරණි සිංහල රජුන්ගේ ඇඳුම් ආයිත්තම්වල පැවති "සෝමන" වැනි රෙදි වර්ග නිපදවීමේදී බතික් ශිල්පයට සමාන ක්රමවේද භාවිතා වූ බවයි.
# # # 2. ජනප්රියත්වයට පත්වීම (1960 - 1970 දශක)
ලංකාවේ බතික් කලාව වාණිජමය වශයෙන් සහ කලාත්මකව විශාල පිබිදීමක් ලැබුවේ 1960 දශකයේ අගභාගයේදීය. මෙහිදී පුරෝගාමීන් කිහිපදෙනෙකුගේ දායකත්වය කැපී පෙනේ:
* **එනා ද සිල්වා (Ena de Silva):**
ලාංකේය බතික් කලාවට නව පණක් දුන් ප්රධානතම කලාකාරිනිය ඇයයි. ඇය සාම්ප්රදායික සිංහල මෝස්තර (හංස පූට්ටුව, ලියවැල් ආදිය) බතික් කලාවට එක් කරමින් දේශීය අනන්යතාවයක් ගොඩනැගුවාය.
* **විදේශීය ආකර්ෂණය:**
70 දශකයේ සංචාරක කර්මාන්තයේ දියුණුවත් සමඟ බතික් නිර්මාණ සඳහා විශාල ඉල්ලුමක් ඇති විය. බිත්ති සැරසිලි, ඇඳුම් සහ ගෘහ අලංකරණ භාණ්ඩ සඳහා බතික් භාවිතා කිරීම ආරම්භ විය.
# # # 3. බතික් ක්රියාවලිය (තාක්ෂණය)
බතික් යනු ඉටි සහ සායම් (Wax-resist dyeing) භාවිතා කරමින් සිදුකරන කලාවකි. මෙහි මූලික පියවර වන්නේ:
1. සුදු රෙද්ද මත මෝස්තරය ඇඳීම.
2. සායම් නොවිය යුතු කොටස් මත **උණු කළ ඉටි** ආලේප කිරීම.
3. රෙද්ද සායම්වල ගිල්වීම.
4. අවසානයේ රෙද්ද තම්බා ඉටි ඉවත් කිරීම.
# # # 4. වර්තමාන තත්ත්වය
අද වන විට බතික් කලාව හුදෙක් සංචාරකයන්ට පමණක් සීමා වූවක් නොව, දේශීය විලාසිතා ක්ෂේත්රයේ ප්රධාන අංගයක් බවට පත්ව ඇත.
* **නවීන විලාසිතා:**
සාරි, කමිස පමණක් නොව මංගල ඇඳුම් සඳහාද දැන් බතික් නිර්මාණ බහුලව භාවිතා වේ.
* **තාක්ෂණය:**
සාම්ප්රදායික අතින් කරන (Handmade) ක්රමයට අමතරව, දැන් නවීන මුද්රණ ශිල්ප ක්රමද මේ සඳහා භාවිතා වේ.
* **රාජ්ය අනුග්රහය:**
බතික් කර්මාන්තය දිරිමත් කිරීම සඳහා වෙනම රාජ්ය අමාත්යාංශයක් පවා පිහිටුවා තිබීමෙන් මෙහි වටිනාකම පැහැදිලි වේ.
**කෙටියෙන් කිවහොත්,**
ලංකාවේ බතික් කලාව යනු ඉන්දුනීසියානු ආභාසයෙන් පැමිණ, ලාංකේය සංස්කෘතික සලකුණු සමඟ මුසු වී, අද වන විට ලෝක මට්ටමේ ගෞරවයක් දිනාගත් කලා කර්මාන්තයකි.
History of Sri Lankan Batik Art...
Batik art in Sri Lanka is a wonderful industry that blends local identity and foreign influences. Some key facts about its history and evolution are given below.
# # # 1. Origin and History
It is generally accepted that the origin of batik art was in Indonesia (Java Islands). There are several opinions regarding the introduction of this art to Sri Lanka:
* **Dutch era:**
During the 19th century, during the Dutch rule, both Indonesia and Sri Lanka were their colonies, so it is said that batik art came to Sri Lanka through trade transactions.
* **Local origins:**
Some historians point out that methods similar to batik were used in the production of fabrics such as "Somana" that were used in the costumes of ancient Sinhala kings.
# # # 2. Rise to Popularity (1960s - 1970s)
Batik art in Sri Lanka experienced a major commercial and artistic revival in the late 1960s. The contributions of several pioneers are notable:
* **Ena de Silva:**
She is the main artist who gave new life to Sri Lankan batik art. She built a local identity by incorporating traditional Sinhala motifs (swan knot, liyavel, etc.) into batik art.
* **Foreign attraction:**
With the development of the tourism industry in the 70s, there was a huge demand for batik designs. Batik began to be used for wall decorations, clothing and home decor items.
# # # 3. Batik Process (Technology)
Batik is an art done using wax and dye (Wax-resist dyeing). The basic steps here are:
1. Drawing the design on white cloth.
2. Applying **molten wax** on the parts that should not be dyed.
3. Dipping the cloth in the dye.
4. Finally, boiling the cloth to remove the wax.
# # # 4. Current situation
Today, batik art is not just limited to tourists, but has become a major part of the local fashion industry.
* **Modern Fashion:**
Batik designs are now widely used not only for sarees and shirts, but also for wedding dresses.
* **Technology:**
In addition to the traditional handmade method, modern printing techniques are now also used for this purpose.
* **State Sponsorship:**
The value of this is evident from the fact that a separate state ministry has even been established to encourage the batik industry.
**In short,**
Sri Lankan batik art is an art industry that has come from Indonesian influence, blended with Sri Lankan cultural markers, and has gained world-class respect today.
