Galawezh

Galawezh بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ

حسێن حوزنی موکریانی پێشەنگی هونەری گرافیک
22/08/2026

حسێن حوزنی موکریانی پێشەنگی هونەری گرافیک

ئایڤازۆڤسکی و جادووی شەپۆلەکاند. کۆسار ڕەشید ​ئیڤان کۆستانتینۆڤیچ ئایڤازۆڤسکی وێنەکێشێکی ستایڵی ڕۆمانتیکە. ئەو بە یەکێک ...
21/08/2026

ئایڤازۆڤسکی و جادووی شەپۆلەکان

د. کۆسار ڕەشید

​ئیڤان کۆستانتینۆڤیچ ئایڤازۆڤسکی وێنەکێشێکی ستایڵی ڕۆمانتیکە.
ئەو بە یەکێک لە مەزنترین وێنەکێشەکانی ژانری دەریایی ئەژمار دەکرێت.
ئایڤازۆڤسکی لە خێزانێکی هەژاری ئەرمەنی لە شارۆچکەی بەندەری فێۆدۆسیا لە کەریمە و لە ساڵی ١٨١٧ لەدایکبوو، بەڵام دواتر بوو بە وێنەکێشی فەرمی هێزی دەریایی ڕووسیا و گەشتی لەگەڵ کەشتییەکانیاندا دەکرد و پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ دیارترین کەسایەتییە سەربازی و سیاسییەکانی ئیمپراتۆریەتی ڕووسیادا هەبوو، لەلایەن دەوڵەتەوە پشتگیری دەکرا و لە ماوەی ژیانیدا سەرنجی زۆری لەسەر بوو. ئەو وەک وێنەکێشی سەرەکی هێزی دەریایی ڕووسیا دەستنیشان کرا.
​نیگارەکانی ئیڤان ئایڤازۆڤسکی لەسەر دەریاکان هەندێک جار هێندە واقیعی و پڕ ووردەکاری و ناوازەن، باوەڕکردن بەوەی کە ئەم نیگارانە بەرهەمی هونەرمەندێک بێت کە زیاتر لە ١٨٠ ساڵ پێش ئێستا ژیابێت ئاسان نییە؛ بەتایبەتی لەوەدا کەوا زۆربەی ئەم بەرهەمانەی هونەرمەند بە زیندوویی و بەئامادەبوونی ڕاستەوخۆ لە کەناری دەریادا نەیکێشاوە.
​ئایڤازۆڤسکی لەو بڕوایەدا بوو کە شەپۆلەکان ئەوەندە بە خێرایی دەجووڵێن، ناکرێت و ناتوانرێت بە ڕاستەوخۆیی وێنەیان بکێشرێت. لەبەر ئەوە، ناوبانگی ئەو لەوەدا بوو کە وێنەی دەریاکان لەڕێگەی یادەوەرییەوە دەکێشێت، نەوەک بینی ڕاستەوخۆ. دەگوترێت بیرگە و یادەوەری بینینی ئەم هونەرمەندە هێندە بەهێز بووە، دەبوو بۆ ماوەیەکی کورت سەیری جووڵەی ئاوەکە بکات و دواتر لە ستۆدیۆکەی خۆیدا دووبارە دروستی بکاتەوە. لە ماوەی ژیانیدا نزیکەی ٦,٠٠٠ تابلۆی دروستکرد کە زۆربەیان پەیوەندییان بە دەریا و زەریا و ڕووبارەکانەوە هەبووە. ​ژیانیشی هێندەی تابلۆکانی نائاسایی بوو. ئەو چەندین جار چووەتە ئەستەمبوڵ و وێنەی بۆ سوڵتانە عوسمانییەکان کێشاوە؛ بەڵام دوای دەیەیەک و پاشئەوەی لە هەڵسوکەوت بەرامبەر ئەرمەنییەکان لە ئیمپراتۆریەتی عوسمانیدا تووڕە دەبێت، دەگوترێت ئەو مەدالیایانەی کە سوڵتان پێی بەخشيبوو فڕێدایە ناو دەریاوە.
​ئەو هەروەها سەروەتەکەیشی بۆ ئاوەدانکردنەوەی زێدی خۆی بەکارهێنا؛ قوتابخانەیەکی هونەری و گەلەرییەکی دامەزراند و تەنانەت تێچووی هەندێک پڕۆژەی ناوخۆشی گرتبووە ئەستۆ.
​بەناوبانگترین بەرهەمی ئەو (شەپۆلی نۆیەم)ە کە لە ساڵی ١٨٥٠دا دروستی کردووە و ڕزگاربووانی کەشتیگەلێک نیشان دەدات کە دوای شکان و هەڵوەشانی کەشتییەکە دەستیان بە پارچە دارەکان و پاشماوەی کەشتییەکەوە گرتووە، لە کاتێکدا شەپۆلێکی گەورە لە کاتی هەڵهاتنی خۆردا لێیان نزیک دەبێتەوە. ئەم بەرهەمە تا ئێستاش وەک یەکێک لە ناسراوترین تابلۆی دەریا لە مێژووی هونەردا ئەژمار دەکرێت.

سێشەممەی موکریانی کۆڕێک بۆ شاعیر و وەرگێڕ (ساماڵ ئەحمەدی) بە ناونیشانی (وەرچەرخانی گوتاریی شیعری ڕۆژهەڵاتی کوردستان، یەک...
17/08/2026

سێشەممەی موکریانی کۆڕێک بۆ شاعیر و وەرگێڕ (ساماڵ ئەحمەدی) بە ناونیشانی (وەرچەرخانی گوتاریی شیعری ڕۆژهەڵاتی کوردستان، یەکەم هەنگاوی نوێبوونەوە) ساز دەکات.

مرۆڤ لەو شتانە دەترسێت کە دروستیان دەکات؟ مالک عەسامنەو: تارا شێخ عوسمان لە پراگ ئەفسانەیەکی یەهودی کۆن هەیە لەبارەی (گو...
16/08/2026

مرۆڤ لەو شتانە دەترسێت کە دروستیان دەکات؟

مالک عەسامنە
و: تارا شێخ عوسمان

لە پراگ ئەفسانەیەکی یەهودی کۆن هەیە لەبارەی (گولۆم)ەوە کە بوونەوەرێکی لە قوڕ دروستکراوە و هاخامێک دروستیکردووە، بۆ ئەوەی کۆمەڵەکەی لە مەترسیی بپارێزێت. ئەم بیرۆکەیە لە سەرەتادا شتێکی چاکەخوازانە بووە، چونکە خەڵک دەترسان و ستەملێکراو بوون، دەیانویست هێزێک هەبێت بیانپارێزێت.
گولۆم لە سەرەتادا چارەسەر بوو، کاتێک مرۆڤ شتێک دروست بکات لە مرۆڤ بچێت و مرۆڤ نەبێت، جەستەیەکی بەهێز و گوێڕایەڵێکی تەواو و بێ ڕۆحێکی تەواو و بێ ویژدانێکی ڕاستەقینە، بەڵام وەک ئەفسانە قووڵەکان باسی دەکەن زۆرجار چارەسەر دەگۆڕدرێت بۆ کێشە.
ئەفسانەکانی یەهود باسی دەکەن ئەو بوونەوەرەی کە دروستکرا بۆ ئەوەی خەڵک بپارێزێت، زۆر لەوە گەورەتر بوو کە بیریان لێ دەکردەوە. لە دەستیان دەرچوو، ڕەنگە ئەو سنوورەی تێپەڕاندبێت کە بۆیان دیاریکردبوو، یان کە دەبووایە هەیبووایە. لێرەدا ترسە گەورەکە سەرهەڵدەدات، چی بکەین کاتێک ئامڕازەکانمان لە کۆنتڕۆڵ دەردەچن؟ ئەم ئەفسانەیە لە کاتێکی تر و بە شێوازێکی تر لە چیرۆکی (فرانکشتاین)دا دەردەکەوێت. دکتۆر فرانکشتاین بوونەوەرێک لە قوڕ دروست ناکات، بەڵکو بە زانست و تاقیکردنەوە و تەرم و کارەبا و خەونێکی مرۆیی شێتانە بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی مەرگ، بۆ ئەوەی ژیان دروست بکات. دەیەوێت وەک خواوەندێکی بچووک بێت لەناو تاقیگەکەیدا، کاتێک سەرکەوتوو دەبێت لەم سەرکەوتنەی دەسەڵەمێتەوە، هەرچەندە بوونەوەرەکەی فرانکشتاین شەڕەنگێز نییە. لەیەک کاتدا ترسناک و جێی بەزەییە، ئەو بوونەوەرە پێویستی بەوەیە ددانی پێدابنرێت، پێویستی بە خۆشەویستییە، پێویستی بە پێگەیەک دەبێت لە جیهاندا، بەڵام خودی دروستکەرەکەی ڕەتیدەکاتەوە.
لێرەدا چیرۆکەکە قووڵترە، مرۆڤ شتێک دروست دەکات کە لە خۆی بچێت، کەچی دوایی بەرپرسیارێتییەکەی هەڵناگرێت، هەریەک لە گولۆم و فرانکشتاین باسی هەمان بیرۆکەیە کە مرۆڤ کاتێک شتێک دروست دەکات کە لە خۆی بچێت، دوایی بۆی دەردەکەوێت کە بەتەواوی لەژێر کۆنترڵی خۆیدا نییە.
ئەمڕۆ ئەو چیرۆکانە بە شێوەیەکی تر دەرکەوتوون و ناوی تەکنەلۆژیایە، بەتایبەتی زیرەکیی دەستکرد، ئێمە هەوڵ دەدەین شتێک دروست بکەین لە مرۆڤ بچێت، وەک ئێمە بنووسێت و وەک ئێمە قسە بکات و وەک ئێمە نیگار بکێشێت و بابەتەکان شی بکاتەوە و وەڵامی پرسیارەکان بداتەوە و پێشنیار بکات و لاسایی دەنگ و وێنەکان بکاتەوە، ڕەنگە لە نزیکترین کاتدا لاسایی بڕیاردانیش بکاتەوە، یان لە بری مرۆڤەکان بڕیاریش بدات. لەسەرەتادا دەڵێین مەترسن ئەوە ئامێرە یان ئامڕازێکە وەک گولۆم بۆ ئەوەی یارمەتیدەر بێت یان وەک فرانکشتاین، کە لە بلیمەتیی مرۆڤەوە سەرچاوەی گرتووە، بەڵام پرسیارە زۆر گرنگەکە ئەوە نییە ئەم ئامڕازە دەتوانێت چی بکات، بەڵکو ئەوەیە ئایا چیمان لێدەکات کاتێک بەکاریان دەهێنین؟
تەکنەلۆژیا گەورەکان لە دەرەوەی ئێمە نامێننەوە، بەڵکو دەچنە ناو بیرکردنەوە و کار و پەیوەندییەکانمان و ناو سیاسەت و ئابووریی و هەستەکانمان، لە خۆشەویستی و درۆ و ڕاستی، پاشان کتوپڕ بۆمان دەردەکەوێت مەسەلەکە لە ئامێر و پڕۆگرامێکدا نەماوەتەوە، بووەتە هاوبەشێک لە بونیاتنانی خودی مرۆڤدا.
گولۆم لە ئەفسانە یەهودییەکەدا بوونەوەرێکی بەهێزی بێ ڕۆح بوو، فرانکشتاین زیندووبوو بێ باوکێکی ڕاستەقینە کە بەرپرسیارێتی هەڵگرێت، ئەمڕۆش زیرەکیی دەستکرد دەمانخاتە بەردەم دوو پرسیار، ئایا بوونەوەرێکی بێ ڕۆحمان دروستکردووە؟ یان ئایا ئێمە ئامادەین بەرپرسیارێتی ئەو شتە هەڵگرین کە دروستمان کردووە؟
مەترسییەکە ئەوە نییە کە ڕقمان لە تەکنەلۆژیا بێت، ئەمە قسەیەکی سادە و گێلانەیە، مەترسییەکە ئەوەیە کە بێڕەوشتانە خۆشمان بووێت و بێ پرسیارکردن سەرسامی بین و لەبەر ئەوەی خێرا و زیرەک و ئاسوودەکەرە هەموو ژیانی خۆمانی ڕادەست بکەین. هەموو سەردەمێکی مرۆڤ گۆلۆمی خۆی و هەموو تاقیگەیەکیش فرانکشتاینی خۆی هەبووە، هەموو جارێکیش مرۆڤ بە متمانەوە وتوویەتی من گەورەکەم و ئەوەش ئامڕازەکەمە، کەچی ڕۆژێک دێت لەبەردەم بوونەوەرەکەی یان ئامڕازەکەیدا دەوەستێت و بە ترسەوە دەپرسێت، ئایا خزمەتکارێکم دروستکرد، یان بەدگۆڕاوێکم لە خەو هەستاند؟

سەرچاوە: لاپەڕەی ڕەسمی (مالک عەسامنە)ی نووسەر و ڕۆژنامەنووسی ئەردەنی.

ئەو نووسەرەی دوو جار دەمرێتدەقێک بە خێرایی پیر دەبێت و دەقێکی تر لەگەڵ هەر نەوەیەکدا گەنج دەبێتەوە نووسینی: خالید ئەلغەن...
13/08/2026

ئەو نووسەرەی دوو جار دەمرێت
دەقێک بە خێرایی پیر دەبێت و دەقێکی تر لەگەڵ هەر نەوەیەکدا گەنج دەبێتەوە

نووسینی: خالید ئەلغەنامی*
ئامادەکردنی : نەرمین عوسمان محەمەد

نووسەر ڕەنگە دوو جار بمرێت؛ جارێک کاتێک خەڵک لە خوێندنەوەی بەرهەمەکانی دەوەستن، و جارێکی تر کاتێک تەرمەکەی دەشاردرێتەوە. پارادۆکسەکە لەوەدایە کە مردنی یەکەم ڕەنگە ساڵانێکی دورودرێژ پێش مردنی دووەم ڕووبدات، چونکە ڕەنگە نووسەر خۆی هێشتا زیندووبێت، بەڵام ئامادەییی کەلتووریی ئاوابووبێت. نووسین لە جەوهەری خۆیدا هەوڵێکە بۆ بەرهەڵستیکردنی نەبوون و ئاوابوون.
مرۆڤ دەزانێت دەنگە جەستەیییەکەی ڕۆژێک بێدەنگ دەبێت، بۆیە دەقێک بەجێدەهێڵێت بەو هیوایەی لەدوای خۆی بەردەوام بێت لە ئاخاوتن ، تەنیا وەک نموونە، ئەرستۆ نزیکەی دوو هەزار ساڵ لەسەر تەختی فەلسەفەی سروشتدا دانیشت؛ کە ڕەنگە هەرگیز بە مێشکی خۆیدا نەهاتبێت دوای مردنی هەموو ئەم سەروەرییەی بۆ بێتە دی،بەلام بەخت یاوەری هەمووان نییە؛ نووسەرانێک هەن پێش ئەوەی بمرن، ئاوا دەبن، پەڕتووکەکانیان دەردەچن و باسیان لێوە ناکرێت، دەنووسن و هیچ شوێنەوارێک بەجێناهێڵن.
ژیانی نووسەریش تەنیا بە ژمارەی نوسخە فرۆشراوەکان ناکێشرێت؛ ڕەنگە هەندێکیان لە سەردەمی خۆیاندا ناوبانگێکی بەربڵاویان هەبێت و پاشان بە خێرایی ون ببن، لەکاتێکدا هەندێکی تر لە ژیانی خۆیاندا سەرنج ڕانەکێشن و پاشان نەوەیەکی دواتر دەستیان پێ هەڵبێنێتەوە. نیتشە ناوبانگە بەربڵاوەکەی بەدەست نەهێنا تا کۆتاییەکانی سەدەی نۆزدەهەم نەبێت، کەمێک پێش هەرەسهێنانی عەقڵیی.
ناوبانگ ڕووداوێکی خێرایە، بەڵام مانەوە بابەتێکی ترە. یەکەمیان ڕەنگە بەهۆی بۆنەیەکی سیاسی یان ژاوەژاوێکی ڕاگەیاندنی بڕەخسێت؛ بەڵام دووەمیان پێویستی بەوەیە دەقەکە توانای دروستکردنی مانای هەبێت لەدوای کۆتاییهاتنی ئەو بارودۆخانەی کە بەرهەمیان هێناوە. هەموو نووسەرێکی بەناوبانگ لە مانای کەلتووریدا زیندوانە دەژی ، و هەموو نووسەرێکی لەبیرکراویش بە تەواوەتی نەفەوتاوە.
تەمەنی زەمەنیی کتێب، تەمەنە کەلتوورییەکەی دیاری ناکات. دەقگەلێک هەن بە خێرایی پیر دەبن، و دەقگەلێکی تر لەگەڵ هەر نەوەیەکدا گەنج دەبنەوە. بەڵام دەق بە تەنیا هەمیشە بەس نییە؛ دامەزراوەی تەواو هەن کە بەشدارن لە دروستکردنی یادگەی کەلتووریدا: زانکۆکان، خانەکانی بڵاوکردنەوە، ڕۆژنامەگەری، ڕەخنەگران، وەرگێڕان، و کتێبخانەکان. ئەم دامەزراوانە تا ئاستێکی زۆر بڕیار دەدەن کە چی بۆ خوێندنەوە دەمێنێتەوە و چی پاشەکشە دەکات بۆ سێبەر.
وەرگێڕانیش یەکێکە لە بەهێزترین ئامرازەکانی بەرهەڵستیکردنی لەبیرچوونەوە،ئەو نووسەرەی لە سنووری زمانەکەی خۆیدا قەتیس دەمێنێتەوە، ڕەنگە لە ناو سنوورەکانیدا بمرێت، پاشان وەرگێڕانێکی باش دێت و جەماوەرێکی پێ دەبەخشێت کە پێشتر نەیناسیوە. سەردەمی ئینتەرنێتیش مانای مردنی کەلتووریی خۆی گۆڕیوە. ئه‌مڕۆ دەکرێت دەقێکی کۆن لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا بگەڕێتەوە بەهۆی بابەتێکی بڵاوکراوە، یان نوسخەیەکی ئەلیکترۆنی. دیجیتاڵکردن جۆرە مانەوەیەکی نوێی بە کتێبەکان بەخشیوە، بەڵام لە هەمان کاتدا لافاوێکی مەزنی لە دەقەکان دروست کردووە کە لەبیرچوونەوە خێراتر دەکات. ئێمە هەموو شتێک پاشەکەوت دەکەین، بەڵام کەم دەخوێنینەوە.
نووسەر پێویستی بە دەقێکە کە توانای پەڕینەوەی هەبێت بەسەر بۆنەکەی خۆیدا، بەڵام لە هەمان کاتدا پێویستی بە خوێنەرێکیشە کە لە ساتەوەختی گونجاودا بێت. کتێب بە تەنیا ناژی، بەڵکو بە پەیوەندییەکی نوێبووەوە لە نێوان خۆی و خوێنەرێکی نوێدا دەژی نووسەر لە ئێستادا دەنووسێت، بەڵام بەشێک لە نووسینەکە ئاڕاستەی زەمەنێک کراوە کە ناتوانێت بیبینێت.
هیچ کەسێک زامنی مانەوە ناکات. نووسەر دەتوانێت دەقەکەی باشتر بكات، پاشان بەشەکەی تری بۆ زەمەن بەجێبهێڵێت. گۆڕ کۆتاییی ڕاستەقینەی نووسەر نیە؛ کۆتایی ئەوکاتە دەست پێ دەکات کاتێک پەیوەندیی نێوان دەقەکەی و خوێنەران دەپچڕێت. بەڵام تا ئەو کاتەی کەسێک هەبێت کتێبەکەی هەڵبداتەوە و گەنگەشەی لەگەڵدا بکات، ئەوا شتێک لەو هێشتا لە دەرەوەی بازنەی مردندا دەمێنێتەوە.

* نووسەرێکی سعودییە
سەرچاوەwww.aawsat.com :

پرسە و سەرەخۆشی .. بە داخ و پەژارەیەکی زۆرەوە هەواڵی کۆچی دوایی ڕووناکبیر و چیرۆکنووس و ڕۆماننووس (مامۆستا حسێن عارف)مان...
13/08/2026

پرسە و سەرەخۆشی ..
بە داخ و پەژارەیەکی زۆرەوە هەواڵی کۆچی دوایی ڕووناکبیر و چیرۆکنووس و ڕۆماننووس (مامۆستا حسێن عارف)مان پێگەیشت، بەم بۆنە خەمناکەوە
پرسەو سەرەخۆشی لەخۆمان و لە نووسەران و هاوەڵ و کەس کاری خوالێخۆشبوو دەکەین و لەیەزدانی مەزن داواکارین کۆچکردوو بە بەهەشتی بەرین شاد بکات.
بنکەی ڕووناکبیریی گەلاوێژ

ئەمشەو (۲٠۲٦/۸/۱۲) نووسەرو ڕۆماننووس و چیرۆکنووس (حسێن عارف) لە تەمەنی (۹٠) ساڵیدا کۆچی دواییکرد..
12/08/2026

ئەمشەو (۲٠۲٦/۸/۱۲) نووسەرو ڕۆماننووس و چیرۆکنووس (حسێن عارف) لە تەمەنی (۹٠) ساڵیدا کۆچی دواییکرد..

بیست و یەک شەو لە دارستان
12/08/2026

بیست و یەک شەو لە دارستان

ئێوارەی ئەمڕۆ چوارشەممە (٢٠٢٦/٨/١٢) سەنتەری هاوبەشی لوڕ، لە بەرامبەر نیو سەدە لە داهێنان و بەخششی ئەدەبی لە بواری شیعری...
12/08/2026

ئێوارەی ئەمڕۆ چوارشەممە (٢٠٢٦/٨/١٢) سەنتەری هاوبەشی لوڕ، لە بەرامبەر نیو سەدە لە داهێنان و بەخششی ئەدەبی لە بواری شیعری کوردیدا مەراسیمێکی شیعر خوێندنەوە و ڕێزلێنانی بۆ شاعیر (قوبادی جەلیزادە) ڕێکخست.
لەمەراسیمەکەدا کە ژمارەیەکی زۆر لە ڕووناکبیران و خوێنەرانی شیعری شاعیر ئامادەیبوون، جگە لە خوێندنەوەی چەند دەقێکی شیعری لەلایەن شاعیرەوە، چەندین وتارو توێژینەوە پێشکەشکران، دواتر خەڵاتی ڕێزلێنان و چەپکە گوڵی پیرۆزبایی دەزگاو بنکە ڕۆشنبیرییەکان و وەزارەتی ڕۆشنبیری پێشکەش بە شاعیر قوبادی جەلیزادە کرا.

فۆتۆ: هاوکار ئەیوب

قوبادی جەلیزادە.. تەمەنێک لە بەخشش، ئاسمانێک لە داهێنان
11/08/2026

قوبادی جەلیزادە.. تەمەنێک لە بەخشش، ئاسمانێک لە داهێنان

Address

Salm Street, Sulaimani
Sulaimaniya
گەڕەكی105،كۆڵانی41

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Galawezh posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share