30/07/2026
ΩΔΗ ΣΤΟΝ ΑΕΙΛΑΝΘΟ ΤΟΝ ΥΨΗΛΟΤΑΤΟ
ή αλλιώς
ΕΝΑΣ ΣΥΝΤΟΜΟΣ ΑΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΚΔΗΛΩΣΕΩΝ ΜΑΣ ΤΟΝ ΙΟΥΛΙΟ ΤΟΥ 2026
Όταν τον Ιούλιο 2018 έγραφα την παρακάτω ωδή ομολογουμένως δεν φανταζόμουνα την τόση επιτυχία της. Πολλοί φίλοι που άκουσαν γι αυτήν ή έτυχε τότε να την διαβάσουν μου ζητούν επίμονα εδώ και καιρό να την ξαναδημοσιεύσω. Κι επειδή η πρόθεσή μου απέναντι στο φαινόμενο που περιγράφει ήταν πάντα η αναγνώριση μιας ευεργεσίας που οφείλεται στην ευγενή καταγωγή ενός εντελώς παρεξηγημένου δέντρου αλλά και επειδή, όπως μας λέει ο Κάλβος στον “Φιλόπατρι”,
εχθαίρουσιν οι Αθάνατοι
την ψυχήν, και βροντάουσιν
επί τας κεφαλάς
των αχαρίστων
σκέφτηκα να επωφεληθώ από το φετινό κλείσιμο των εκδηλώσεων Νύχτες Ιουλίου 2026 και να επανεμφανίσω το κείμενο συνοψίζοντας τα φετινά δρώμενα κάτω από τα φυλλώματά του. Έγραφα λοιπόν:
Τα ονομάζουν περιφρονητικά βρωμόδεντρα ή βρωμοκαρυδιές. Τα αποστρέφονται, τα κατατάσσουν στα εντελώς ανεπιθύμητα, στα επικηρυγμένα, στους παρίες του φυτικού βασιλείου και τα ξεπαστρεύουν από τους κήπους άμα τη εμφανίσει. Δεν τους αναγνωρίζουν καμία χάρη, κανέναν λόγο ύπαρξης, καμιά αρετή ή ιδιότητα αξιόλογη ώστε να τους επιτρέπουν να ζουν. Σίγουρα θα τα θεωρούν ως ένα λάθος της φύσης που προήλθε από κάποια αδέξια κίνηση στο εργαστήριο του Πλάστη, την ώρα που ανακάτευε τις μυρουδιές των όντων και διαχώριζε τις ιδιότητες ενός εκάστου των φυτών της Χλωρίδας, καθώς, όπως ξέρουμε, ουδείς τέλειος, ακόμη κι Αυτός! Ποιος ξέρει πόθεν, πράγματι, προέρχεται τόση προκατάληψη. Ίσως επειδή για δύο-τρεις βδομάδες τον χρόνο, την άνοιξη, το άνθος τους μυρίζει προκλητικά, αναστατώνοντας την καθώς πρέπει, υπερευαίσθητη όσφρηση των Εκλεκτών του Θεού, που έχουν συνηθίσει να ζουν σε έναν κόσμο τόσο άμεμπτο και αμόλυντο, που αρωματίζουν ακόμα και τις μασχάλες τους, τα βρακιά τους και τα σεντόνια τους και ασφαλώς προτιμούν στους κήπους τους τις γαζίες, τις γλυσίνες, τα τριαντάφυλλα και τις μανόλιες από αυτόν τον παρείσακτο δαίμονα, διαφθορέα της εύοσμης τάξης στο βουβό και υπομονετικό βασίλειο των φυτών και των δέντρων...
Ένας τέτοιος λοιπόν παρίας του φυτικού βασιλείου, ξεφεύγοντας από τους διώκτες του, βρήκε ανέλπιστο καταφύγιο, πράγμα από μόνο του εντελώς ασυνήθιστο και περίεργο, στον μεγάλο ακάλυπτο χώρο που αφήνουν οι πολυκατοικίες πίσω τους, ενός ολόκληρου οικοδομικού τετραγώνου, στο κέντρο της πόλεως των Χανίων. Και εκεί, ο σπόρος, προστατευμένος από την παραξενιά των ανθρώπων, τα στοιχεία της φύσης, τους κηπουρούς του Δήμου, τις σκάλες και τα πριόνια της πυροσβεστικής, και επωφελούμενος από το ιδιωτικό καθεστώς του οικοπέδου όπου φύτρωσε, την μάντρα που τον προστατεύει, αλλά και την αμφίθυμη στάση ανοχής των μπαλκονιών των γύρω πολυκατοικιών στα οποία, καθώς μεγάλωνε, άπλωνε τα κλαδιά του, (μιας και οι ιδιοκτήτες τους από συμφέρον, μπροστά στο πράσινο του φυλλώματος και την προστασία της ιδιωτικής τους ζωής από το απέναντι βλέμμα παρέβλεπαν συστηματικά, πολλά χρόνια τώρα, τις άλλες ενοχλητικές γι’ αυτούς ιδιότητες του δέντρου), έφτασε σήμερα να απλώνει τα κλαδιά του και τον κορμό του, συμμετρικά σαν μια τεράστια πράσινη μπάλα, καταλαμβάνοντας το σύνολο σχεδόν του ακάλυπτου χώρου όπου φύτρωσε και να ξεπεράσει σε ύψος τις εξαώροφες πολυκατοικίες που το περιστοιχίζουν, επιδεικνύοντας στα «τυφλά» μάτια ακόμα και του πιο αμείλικτου διώκτη του, την κρυμμένη δύναμη του σπόρου του, την υπομονετική αρετή του, την συγκινητική δικαίωση της ύπαρξής του, την περήφανη ιδιότητα του είδους του: την σπάνια, μεγαλειώδη φυσική ομορφιά του!
***
Υπό την σκέπη λοιπόν αυτού του γιγαντιαίου δέντρου, καθώς μία από τις βεράντες όπου άπλωνε επί χρόνια τα φυλλώματα του ήταν και η μεγάλη βεράντα του θεάτρου Κυδωνία, και με φυσικό σκηνικό φόντο τις φυλλωσιές του, το θέατρό μας παρουσίασε και φέτος (2026):
~ για 10 βραδιές την θεατρική παράσταση «Ο τρελός λαγός», μια θεατρική περιήγηση στον ποιητικό κόσμο του Μίλτου Σαχτούρη σε σκηνοθεσία Μιχάλη Βιρβιδάκη και μουσική Νίκου Ξυδάκη, με τους ηθοποιούς του θεάτρου μας Δημήτρη Κιοστεράκη, Χρυσούλα Λιγγερίδου, Ντένια Καραβασιλειάδη και Ελένη Ορνεράκη,
~ ένα Θεατρικό Αναλόγιο – αφιερωμένο στον Μαρσέλ Προυστ και στην πρόσφατη μετάφραση του διάσημου έργου του από την Κλαίρη Μιτσοτάκη υπό τον τίτλο “Η αναζήτηση του χαμένου χρόνου – Θέματα, πρόσωπα και σκηνές”, απ’ όπου ο Μιχάλης Βιρβιδάκης διάβασε εκτενή αποσπάσματα από το πρώτο μέρος του έργου ‘Κομπραί, η παιδική ηλικία’,
~ μια εξαιρετικά επιτυχημένη συζήτηση με θέμα ‘Φωνές από την περιφέρεια, Συγγραφείς που ζουν και εργάζονται στα Χανιά’ και στην οποία συμμετείχαν πέντε νέοι, ως επί το πλείστον στα ελληνικά γράμματα λογοτέχνες, που ζουν και παράγουν έργο στα Χανιά, οι Άγγελος Αλαφρός, Αγγελική Καραθανάση, Νεκταρία Μενδρινού, Γιάννης Νικολούδης και Λίλα Τρουλινού, με συντονιστή της συζήτησης τον συγγραφέα Κώστα Κουτσουρέλη,
~ μία ακόμα συζήτηση με θέμα την ‘αρπαγή της Ευρώπης, το μέλλον της ευρωπαϊκής Ιδέας’ με ομιλητές τον οικονομολόγο Κώστα Μελά, καθηγητή του Παντείου, και τον καθηγητή του Ευρωπαϊκού Δικαίου στο ΕΚΠΑ Αντώνη Μεταξά και την οποία συντόνισε και πάλι ο Κώστας Κουτσουρέλης,
~ μια πολύ ενδιαφέρουσα βραδιά πάνω στο σύγχρονο βρετανικό θέατρο με θέμα το πολύ πρόσφατο φαινόμενο in yer face ή αλλιώς «Θέατρο στα μούτρα» όπως το αποκάλεσε η καλεσμένη μας σκηνοθέτις και πανεπιστημιακός Χριστίνα Χατζηβασιλείου που ανέλυσε το είδος αυτό του θεάτρου σε όλες τις κοινωνικοπολιτικές και καλλιτεχνικές συνιστώσες του, παρουσιάζοντας τα βασικότερα χαρακτηριστικά του,
~ την συναρπαστική ομιλία του Ψυχίατρου και Ομαδικού Αναλυτή Κώστα Λιόλιου όπου παρουσίασε μια δική του οπτική πάνω στην έννοια των συνόρων, ομιλία εμπνευσμένη από την παράσταση “ΣΥΝΟΡΑ”, έργο του Χένρι Νέιλορ, που παρουσιάστηκε στο θέατρό μας, για πρώτη φορά στην Ελλάδα, την προηγούμενη σαιζόν με αξιοσημείωτη επιτυχία
~ και τέλος την συμπαρουσίαση των τελευταίων βιβλίων που εξέδωσαν οι Νικήτας Σινιόσογλου και Κώστας Κουτσουρέλης, τη νουβέλα “Απομονωτήριο Λοιμυπόπτων Ζώων” και τον μονόλογο “Ταριχευτήριο Ευρώπη”, αντίστοιχα.
Θα ήταν παράλειψη όμως να κλείσω αυτό το σημείωμα και να μην αναφερθώ σε δύο ακόμα εκδηλώσεις που ναι μεν εντάσσονταν στον κύκλο Νύχτες Ιουλίου 2026 πραγματοποιήθηκαν όμως από σκοπού με μεγάλη επιτυχία σε άλλους χώρους:
~ Την περιπατητική μας φιλοσοφική διάλεξη ‘Ο Θουκυδίδης και η Αθήνα’ που παρουσίασε ο καθηγητής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου, Βασίλης Κάλφας, δίπλα στην σκιερή και δροσερή όχθη του ποταμού Κοιλιάρη, στα Πλατανάκια του Στύλου Αποκορώνου, και παρακολούθησε πλήθος κόσμου που έσπευσε εκεί να τον συναντήσει
~ καθώς και την εξαιρετική συναυλία των Παναγιώτη Καλαντζόπουλου και Γεωργίας Νταγάκη που έγινε στο Μεγάλο Αρσενάλι της πόλης χαρίζοντάς μας ιδιαίτερες μουσικές συγκινήσεις όπως ήταν η ερμηνεία της Νταγάκη πάνω στον “Ερωτόκριτο” του Βιτσέντζου Κορνάρου αλλά και τα μελοποιημένα ποιήματα του Μιχάλη Γκανά από τον Καλαντζόπουλο.
***
Δεν ξέρω αν είναι πολλά ή λίγα αυτά που έγιναν, ούτε και τα λέω αυτά γι’ αυτόν τον λόγο, ξέρω μόνο πως το δέντρο αυτό, που όπως έμαθα κάποια στιγμή η επιστημονική του ονομασία είναι Ailanthus altissima ή Αείλανθος ο υψηλότατος και το εισήγαγε το 1850 από την Κίνα η βασίλισσα Αμαλία ως καλλωπιστικό δέντρο για να κοσμήσει τον Βασιλικό Κήπο της Αθήνας (μετέπειτα Εθνικό Κήπο), που ήταν τότε στα πρώτα χρόνια της δημιουργίας του, το δέντρο αυτό, που όπως λένε οι γεωπόνοι στα επιστημονικά τους δημοσιεύματα, είναι προικισμένο από τη φύση με μεγαλύτερη ικανότητα απορρόφησης διοξειδίου του άνθρακα από τα άλλα δέντρα, με συνέπεια να απελευθερώνει και πολύ περισσότερο οξυγόνο, το δέντρο αυτό λοιπόν, όλον τον Ιούλιο μας σκέπασε, μας προστάτευσε από τους περίοικους, μας δρόσισε και συνέβαλε ευχαρίστως, με την μεγαλύτερη φυσική ευγένεια, ως σκηνικός διάκοσμος στις παραστάσεις και στις εκδηλώσεις μας.
Θα ήταν λοιπόν ενοχλητική παράλειψη αν το θέατρο μας, τώρα που τελείωσαν οι εκδηλώσεις, δεν απηύθυνε στη γλώσσα του, στη γλώσσα των δέντρων, που δεν είναι άλλη από τη γλώσσα της Ευγένειας, ένα μεγάλο ευχαριστώ σ’ αυτήν την τόσο παρεξηγημένη, κατατρεγμένη και συκοφαντημένη φύση. Σ’ αυτόν τον υπέροχο Γίγαντα!
Καλό καλοκαίρι!
ΜΒ
Χανιά, 5/8/2018 πρώτη δημοσίευση
Χανιά, 30/7/2026 δεύτερη δημοσίευση προσαρμοσμένη
