08/07/2025
Μια παιδική εικόνα από τον καθρέφτη του Λιούις Κάρολ μπορεί να φανερώσει τα θεμέλια μιας ζωγραφικής κραυγής. Μια προσωπική σκέψη πάνω στον Francis Bacon και το τέρας του Jabberwocky.
Στο βιβλίο του Λιούις Κάρολ, «Μέσα απ’ τον καθρέφτη» (1872), υπάρχει ένα σχέδιο του εικονογράφου της αρχικής έκδοσης, του Τζων Τένιελ. Αυτό το σχέδιο παρουσιάζει ένα τέρας που συναντούμε στο κείμενο, το «Τζαμπερόκι». Κοιτάζοντάς το, ήρθε αμέσως στο νου μου, -και το πιστοποίησα- ένα έργο του Φράνσις Μπέικον, «Τρεις σπουδές για τις μορφές στη βάση της Σταύρωσης», του 1944. Υπάρχει και άλλη μία παρόμοια εκδοχή του 1989. Και τα δύο έργα είναι τρίπτυχα. Το μεσαίο και κυρίως το δεξιό τμήμα τους, είναι σχεδόν βέβαιο ότι προήλθε από μία ανάγνωση του φημισμένου έργου του Κάρολ, εκ μέρους του Μπαίηκον. Ο Ιρλανδός ζωγράφος το βρήκε να ταυτίζεται μορφολογικά, με την έξαλλη σιωπηρή κραυγή που τον δονούσε ακατάπαυστα -αν κρίνουμε από το έργο του. Και το υιοθέτησε.
Και η ζωή, αλλά και το πρόσωπο του Μπαίηκον ήταν μάλλον άσχημα, ή δυσάρεστα. Η κλίση του αλλά και η βαθμιαία απόφασή του, να παρουσιάζει εξαρθρωμένα πρόσωπα και σώματα με τονισμό του δαιμονικού στοιχείου, της μοχθηρίας και του φρικιαστικού, της οδυνόμενης, κακοποιημένης, και παραμορφωμένης από τον ίδιο, ύπαρξης, του προσέφερε έναν κόσμο παρόμοιο με τον εαυτό του, όπου επικρατούσε μια ανεκτή αποτρόπαιη έκβαση. Έναν κόσμο όμως όχι πλαστό, αλλά που τον βίωνε αναπόδραστα σχεδόν σαν πεπρωμένο. Οι «Πάπες» του, εκβάλουν την κραυγή στο θρόνο τους ενώ ο ζωγράφος τους σκοτώνει, γιατί και ο ίδιος νοιώθει το σκότος μέσα του.
Ασφαλώς έλαβε την «άδεια» της βίας πάνω στην ύπαρξη, από τον Πικάσο ο οποίος προετοίμασε αυτό το δρόμο, και ο Ιρλανδός ζωγράφος προλείανε και εκείνος με τη σειρά του την οδό για τους επόμενους. Ο Μπέικον νόμισε ότι αυτή είναι η δική του αλήθεια, και την παρουσίαζε ως το μοναδικό γεγονός που βίωνε, μέχρι το τέλος. Δεν ένοιωσε κορεσμό, ή το αίσθημα της μανιέρας όπως θα ένοιωσε ο Πικάσο. Ο Πικάσο επέλεξε από ένα σημείο και μετά, να κοροϊδέψει. Ο Μπέικον δεν κορόιδεψε, υπέφερε από το αδιέξοδό του, πιστεύοντάς το για εαυτό του. Και βέβαια, εγκαθίδρυε κοινωνικά μία πραγματικότητα (όχι μία αλήθεια) ως πολιτισμικό και καλλιτεχνικό ιδεώδες, ή ιδεώδες ζωής, μακριά από τη ζωή. Άραγε ο εαυτός ενός σκύλου που υποφέρει από λύσσα, είναι τα συνεχή δαγκώματα; Και ένας ζωγράφος μπορεί να καταλάβει από τα έργα του, το ποιος είναι κάτω από το άλγος ή τη φθορά, και να κατευθύνει τη ζωή του σε περιοχές με μεγαλύτερο νόημα; Αντιλαμβάνεται καν τι είδους είναι το μεγαλύτερο νόημα; Εδώ πρέπει να βάλουμε μία άνω τελεία, μιλώντας για έναν ταλαντούχο ζωγράφο που η τέχνη του ως μέσον, υπήρξε ιδιαίτερα αξιόλογη.
