NeLu Dessale

07/06/2026

ሰብኣዊ ባህርያት ንምርዳእ ዝሕግዝ ስትራተጂያዊ ኣጠማምታ

ኣብ ማሕበራዊ ርክባትና ውጽኢታውያንን ሚዛናውያንን ንምዃን፡ ንሰባት ብምልኣት ክንርድኦም ዝሕግዝ ነባሪ ኣጠማምታ ምጥቃም ይከኣል፤ ሰብኣዊ መንነት ናይዞም ዝስዕቡ ረቛሒታት ጥርናፈ እዩ፦

* ዝረአ ባህርይ ኣብ ግብሪ ዝንጸባረቕ ተግባራት።
* ስዉር (ዘይረአ) ኩነታት ድሕረ-ባይታን ውሽጣዊ ህይወትን።
* ዓቕምታትን ድኹም ጎድንታትን ውልቃዊ ሓይሊ ሰብ።
* ስግኣታት ውሽጣዊ ፍርሕታትን ስክፍታታትን።
* ልምድታት ተደጋጋሚ ስነ-ምግባራዊ ቅጥዒ።
* ድራኸታት ንተግባር ዘበግሱ ውሽጣዊ ድሌታት።

እዚ ኣጠማምታ እዚ፡ ካብ ሕሉፍ የዋህነት ወይ ተስፋ ምቁራጽ ርሒቕና፡ ኩልግዜ ምስ ጭቡጥ ክውንነት እንጓዓዘሉ ባይታ የጣጥሕ።

ኣብ መዓልታዊ ህይወት ዝጠቕሙ ግብራዊ መምርሒታት

1. ንባህርያት ካብ መንነት ምፍላይ
ሓደ ውልቀሰብ ብሰንኪ እዋናዊ ኩነታት ሓያል ሸለልተኛ፣ ተኸላኻሊ፣ ለጋስ፣ ወይ ሓላዪ ክኸውን ይኽእል እዩ፤ እዚ ግን ንሓዋሩ “ሕማቕ ሰብ” ወይ “ፉጹም ጽቡቕ ሰብ” ተባሂሉ ክውሰን ኣለዎ ማለት ኣይኮነን።
መሰረታዊ ሓሳብ ንነዊሕ እዋን ንዝድገሙ ናይ ባህርይ ቅጥዕታት (patterns) እምበር፡ ንሓደ ንጽል ፍጻመ ጥራይ ተመርኲስካ ክትፈርዶ የብልካን።

2. ምሉእ ሓበሬታ ከምዘይብልካ ምእማን
መብዛሕትኦም ሰባት ንሕና ክንርእዮ ዘይንኽእል ዝተፈላለዩ ጸቕጥታት ተሰኪሞም ይጓዓዙ ይህልዉ፤ ንኣብነት፦ ጭንቀት፣ ስግኣት፣ ድኻም፣ ናይ ስድራቤት ጸገማት፣ ናይ መጻኢ ትምኒት፣ ንጽልነት፣ ወይ ሓሳብ ምስጋር።

3. ካብ ቃላት ንላዕሊ ንተደጋጋሚ ተግባራት ቆላሕታ ምሃብ
ሰባት ናይ ሓቀኛ መንነቶም መግለጺ ዝኸውን ንነዊሕ እዋን ዘርእይዎ ስኒት (consistency) እዩ፦
* ብተደጋጋሚ ዘዘውትርዎ ተግባራት።
* ዝረብሕዎ ነገር ኣብ ዘይብለሉ እዋን ንሰባት ዘርእይዎ ኣተሓሕዛ።
* ቃላቶምን ቃል-ኪዳኖምን የኽብሩ እንተኾይኖም።
* ኣብ ትሕቲ ጸቕጢ (stress) ዝህብዎ ምላሽ።

4. ካብ መጠን ንላዕሊ ምቱርጋም
ዝደንጎየ መልእኽቲ፣ ዘይጥዕም ናይ ድምጺ ቃና ወይ ሓጺር መልሲ፡ መብዛሕትኡ እዋን ኣእምሮና ካብ ዝህቦ ትርጉም ንታሕቲ እዩ። ኣብ ማሕበራዊ ርክባት ዘይምርድዳእ ክፍጠር ባህርያዊ ምዃኑ ምግንዛብ የድሊ።

5. ብዘይ ውርደትን ጽልእን ወሰናትካ ምሕላው
ሓደ ውልቀሰብ ካብ ምጽላእ ነዞም ዝስዕቡ ስጉምትታት ክትወስድ ትኽእል ኢኻ፦
* ንዘይድለ ነገር “ኣይፋልን” ምባል፣
* ናይ ርክብ ደረት ምግባር፣
* ደረጃ ምትእምማንካ ምቕናስ፣
* ወይ ምሳኡ እተሕልፎ ግዜ ምጉዳልካ።

6. ንሰባት ብናይ ባዕሎም መንነት ምቕባል
መብዛሕትኡ ግጭታት ሰባት ልክዕ ከምናትካ ክሓስቡ፣ ክርድኡ፣ ቀዳምነታት ክህቡ ወይ ክግደሱ ክትጽበ ከለኻ እዩ። እዞም ፍልልያት እዚኦም መብዛሕትኡ እዋን ናይ ተፈጥሮ ባህርይ (temperament) እምበር፡ ናይ ክፍኣት ውጽኢት ኣይኮኑን።

7. ንሰባት ፍጹማን ጀጋኑ ወይ ገበነኛታት ካብ ምግባር ምቁጣብ
ንሰባት ካብ መጠን ንላዕሊ ፍጹማት ጌርካ ምሕሳብ (idealizing) ናብ ተስፋ ምቁራጽ የብጽሕ። ንዓታቶም ፍጹም ሕማቃት ጌርካ ምግማት ድማ ውሽጣዊ ምርረት ይፈጥር። መብዛሕትኦም ሰባት ናይ ዝነኣዱን ዘሕርቁን ባህርያት ዝተወሰነ ውህደት እዮም።

8. ከም ኩነታቱ እምበር ከም ስምዒትካ ዘይምምላሽ
ውጽኢታዊ ምላሽ መብዛሕትኡ እዋን ነዞም ዝስዕቡ ረቛሒታት የጠቓልል፦
* ህዱእ (Calm)፣
* ሚዛናዊ (Proportionate)፣
* ንጹር (Clear)፣
* እዋናዊ (Timed well)።
ኩሉ ሕርቃን ምውጅጃል ኣየድልዮን እዩ፣ ኩሉ ዘይምስማዕ ድማ መፍትሒ ኣየድልዮን።

ኣቓልቦኻን ስነ-ኣእምሮኻን ምሕላው
እቶም ግዜኻ ምሳታቶም እተሕልፎም ሰባት ነዞም ዝስዕቡ ኣገደስቲ ነገራት ይቐርጽዎም እዮም፦
* ናይ ስምዒት ባይታኻ (Emotional baseline)፣
* ስነ-ምግባራዊ መለክዒታትካ፣
* ናይ መጻኢ ትምኒትካን መደባትካ፣
* ንርእስኻ ዘለካ ኣጠማምታ (Self-image)።
ስለዚ፡ ናብ ኣእምሮኻን ውሽጣዊ ዓለምካን ተደጋጋሚ ም እትታው ንዝረኽቡ ሰባት ጥንቃቄ ምረጽ።

ንዝያዳ እዋን መስተውዓሊ ምዃን
ብቕልጡፍ ካብ ምፍራድን ከምዚ ዝስዕቡ ውሳኔታት ካብ ምሕላፍን፦
“ዕቡያት እዮም፣” “ይጸልኡኒ እዮም፣” “ኣምሰልቲቲ እዮም፣ ካብ ምባል ተቆጠብ

ነዞም ሕቶታት እዚኦም ሕቶታት ምሕታት ምረጽ፦
* “ነዚ ነገር እዚ ካልእ ምንታይ ክውንነታዊ ምኽንያት ከብርሆ ይኽእል?”
* “ብጭቡጥ እንታይ ዓይነት ናይ ባህርይ ቅጥዒ (pattern) እየ ዝርኢ ዘለኹ?”
* “ንሓቅታት ድየ ዝምልስ ዘለኹ ወይስ ንግምታት?”
እዚ ኣተሓሳስባ እዚ መብዛሕትኡ እዋን ናብ ሚዛናዊ ፍርዲን ዝሃደአ ማሕበራዊ ዝምድናታትን ይመርሕ።

ስትራተጂያዊ ናይ ኣእምሮ ሞዴል (Mental Model)
* ብባህርይካ ሕያዋይ ኩን (Be kind by default).
* ምስ ግዜ መስተውዓሊ ኩን (Be observant over time).
* ንፍርዲ ኣይትተሃወኽ (Be slow to judge).
* ኣብ ወሰናትካ ንጹር ኩን (Be clear about boundaries).
* ካብ ግዝያዊ ስምዒት ንላዕሊ ነባሪ ስኒት እመኖ (Trust consistency more than impressions).

06/06/2026

ካብዚኦም አቲ ሓገገኛ መን እዩ

06/06/2026

06/06/2026

እኹል ድቃስ ንእምሮኻን ንስምዒትካን ዓቢ ረብሓ ኣለዎ። ገለ ካብቶም ዝዓበዩ ጥቕምታት ናይ እኹል ድቃስ እዞም ዝስዕቡ እዮም።

**ኣእምሮን ኣእምሮኣዊ ብቕዓትን**

* ዝኽርን ክእለት ምምሃርን የሕይሽ
* ንትኩረትን ውሳነ ንምሕላፍን ይሕግዝ
* ምህዞን ዓቕሚ ጸገማት ምፍታሕን የዕቢ
* ውጥረትን (stress) ኣእምሮኣዊ ድኻምን ይቀንስ

**ስምዒትን ስነ-ኣእምሮኣዊ ጥዕናን**

* ዝያዳ ህድኣትን ሕጉስን ከም ዝስምዓካ ይገብር
* ንስግኣትን (anxiety) ጭንቀትን (depression) ዘሎ ተኽእሎ የጉድል
* ስምዒታዊ ቁጽጽርን ዕግስትን የማሓይሽ

**ኣካላዊ ጥዕና**

* ናይ ምክልኻል ዓቕሚ (immune system) የሕይል
* ኣካል ንጭዋዳታትን ቲሹታትን ንኽሕድስ ይሕግዝ
* ጥዑም ስራሕ ልብን ጸቕጢ ደምን ይቅንስ
* ከም ናይ ሽኮር ሕማም (Type 2 Diabetes) ክብደት ምውሳኽ ዝኣመሰሉ ሕማማት ዘሎ ተኽእሎ ይቀንስ

**ዓቕሚ (ኢነርጂ) እና ፍርያትነት**

* ቀትሪ ዝያዳ ሓይሊ ይህብ
* ቅልጣፈ ምላሽ (reaction time) እና ትኩረት የምሓይሽ
* ኣብ ስራሕ፡ ትምህርትን ስፖርትን ዘሎ ብቕዓት የዕቢ

**ሚዛን ኣካልን ውጽኢታውነትን**

* ንሆርሞናት ጥሜት ንምቁጽጻር ይሕግዝ
* ድሕሪ ምውስዋስ ኣካል ንምሕዋይ ጭዋዳታት ይድግፍ
* ጥዑም ሚዛን ኣካል ንምዕቃብ ይሕግዝ

**ቆርበትን ትርኢትን**

* ልሙጽን ብርህን ትፈታዊ ቆርበት ከም ዝሕልወካ ይገብር
* ናይ ቆርበት ባእታት ለይቲ ንኽሕደሱ ይሕግዝ
* ሓፈሻዊ ትርኢትን ንቕሓትን ከማሕይሽ ይኽእል

**ዝምከር ናይ ድቃስ እዋን**
መብዛሕትኦም ዓበይቲ ሰባት ኣብ ለይቲ ክንድዚ ዝኣክል ድቃስ የድልዮም፦

* ካብ 7 ክሳብ 9 ሰዓታት ኣብ ሓደ ለይቲ
* ትህቲ ዕድመ እና ቈልዑ መብዛሕቶም ግዜ ካብዚ ንላዕሊ የድልዮም።

**ንዝሓሸ ድቃስ ዝሕግዙ ምኽርታት**

* መዓልታዊ ኣብ ተመሳሳሊ ሰዓት ደቅስን ተንስእን
* ቅድሚ ምድቃስካ ካብ ስክሪናት (ሞባይል፡ ቲቪ) ርሓቕ
* ኣብ መወዳእታ መዓልቲ ካፈይን (ቡን፡ ሻሂ) ምውሳድ ቀንስ
* ክፍሊኻ ዝሑል፡ ጸልማትን ህዱእን ግበሮ
* ስሩዕ ምውስዋስ ኣካል ግበር

**ድቃስ ልክዕ ከም መግብን ምውስዋስ ኣካልን ሓደ ካብቶም ኣዝዮም ኣገደስቲ መሰረታት ጽቡቕ ጥዕና እዩ።**

do not forgate to follow and give a commente

05/06/2026

ሕማም ርእሲ ብብዙሕ እተፈላለዩ ምኽንያታት ኪመጽእ ይኽእል እዩ። ካብቶም ልሙዳት ምኽንያታት እዞም ዝስዕቡ እዮም፦

* ጭንቀት ወይ ወጥሪ (Stress or tension)፦ኣብ ክሳድን ርእስን ዘለዉ ጭዋዳታት ክውጠሩ ከለዉ፡ ፈኩስ ዝበለ ሕማም ርእሲ ክፍጠር ይኽእል።
* ሕጽረት ማይ (Dehydration)፦እኹል ማይ ዘይምስታይ ልሙድ ዝኾነ ጠንቂ ሕማም ርእሲ እዩ።
* ሕጽረት ድቃስ ወይ ዘይተምዓራረየ ጽሬት ዝተዛናበለ ድቃስ።
* ጥሜት ወይ መግቢ ምሕላፍ (ምብኳር)።
* ኣብ ቅድሚ ስክሪን (ስልኪ/ኮምፒውተር) ነዊሕ ግዜ ምጽናሕ ወይ ዓይኒ ምስ ዝደኽም።
* ለውጢ ካፌይን (Caffeine)፦ ካፌይን ዘለዎም መስተታት (ከም ቡን/ሻሂ) ምብዛሕ ወይ ድማ ሃንደበት ምቁራጽ።
* ከም ሰዓል፣ ጉንፋዕ፣ ናይ ሳይኑስ ረኽሲ (sinus infections) ወይ ረስኒ ዝኣመሰሉ ሕማማት።
* ማይግሬን (Migraines)፦ መብዛሕትኡ ግዜ ሓያል ርእሲ ሕማም እዩ
* ልዑል ጸቕጢ ደም ወይ ገለ መድሃኒታት
* ኣልኮላዊ መስተ ወይ ሽጋራ ምትካኽ።

ገሊኦም ሕማማት ርእሲ ህጹጽ ሕክምናዊ ሓገዝ የድልዮም እዩ። ካብዞም ዝስዕቡ ምስ ዝህልዎም ቀልጢፍኩም ሕክምናዊ ሓገዝ ድለዩ፦

* ሃንደበት ዝመጽእ "ኣብ ህይወትኩም ርእይኹምዎ ዘይትፈልጡ ብርቱዕ ሕማም ርእሲ"
* ድሕሪ መጉዳእቲ ርእሲ ዘጋጥም ዝመጽእ ሕማም ርእሲ
* ድኻም (weakness)፣ ምድንጋር፣ ንምዝራብ ምጽጋም ወይ ምርኣይ ምስዋር
* ምስ ተሪር ክሳድ (stiff neck) ዝመጽእ
* ተደጋጋሚ ትፋእ (ምስላሽ)
* እናገደደ ዝኸይድ ሕማም ርእሲ

እዞም ብተደጋጋሚ ምስ ዝኽሰቱ ብቅልጡፍ ናይ ሃኪም በ ዓል ሞያ ክትራዩ ይምረጽ

05/06/2026

ንጽህና እዋን ጽግያት (Period Hygiene)

ንጽህና እዋን ጽግያት ማለት ኣብ እዋን ጽግያት (ጻግረድ) ንሰውነትኪ ብጽሩይ፡ ውሑስን ምቹእን መገዲ ምክንኻን ማለት እዩ። ጽቡቕ ናይ ጽግያት ንጽህና ምሕላው ካብ ረኽሲ (infections) ይከላኸል፡ ዘይምቾት ይንክስ፡ ከምኡ እውን ንሓፈሻዊ ጥዕናን ርእሰ-ምትእምማንን ይድግፍ።

1. ቀጻሊ ናይ ጽግያት መከላከሊ ነገራት (ምህርቲታት) ምቕያር
እቶም እትጥቀሚሎም ዝተፈላለዩ ነገራት ብግቡእ መዓልታዊ ቀይርዮም፡

* ሞዴስ (Pads):** በብ 4–6 ሰዓት (ወይ ቅድሚኡ እንተደኣ መሊኡ)
* ታምፖን (Tampons):** በብ 4–8 ሰዓት
* ሜንስትሩዋል ካፕ (Menstrual cups): በብ 8–12 ሰዓት ከንውድን ወይ ክሕጸብን ኣለዎ
* ናይ ጽግያት ስረ-ውሽጢ (Period underwear): ብግቡእ ምቅያርን ምሕጻብን

ረኽሲታት ከም "ቶክሲክ ሾክ ሲንድሮም" (Toxic Shock Syndrome - TSS) ንኸይመጽእ፡ ንነዊሕ እዋን ከይቐየርኪ ኣይተጽንሕዮም ( ብፍላይ ታምፖን)።

2. ናይ መፍረዪ ኣካላት (የማናይ ጸጋማይ) ብግቡእ ምሕጻብ
* ጽሩይ ማይን ወይ ፈኩስ፡ ጨና ዘይብሉ ሳሙናን ተጠቐሚ
* ነቲ ደጋዊ ክፋል ጥራይ ሕጸቢ (v***a)
* ውሽጢ ማሕጸን (va**na) ማይ (douching) ወይ ጨና ዘለዎም ስፕሬይ ምጥቃም ኣወግዲ ማሕጸን ባዕሉ ባዕሉ ንባዕሉ ናይ ምሕጻብ ተፈጥራዊ ተዕድልቶ አለዎ

3. ኣእዳው ምሕጻብ
*ኩሉ ግዜ ኣእዳውኪ ሕጸቢ:
* ናይ ጽግያት መከላከሊ ኬሚካል/ቀመም ቅድሚ ምቕያርኪ
* ድሕሪ ምቕያርኪ
እዚ ድማ ባክቴሪያ ናይ ምስግጋር ዕድል የጉድል።

4. ዝተጠቐምክሎም ነገራት ብግቡእ ምጉሓፍ
* ዝተጠቐምክሎም ሞዴስ ወይ ታምፖን ቅድሚ ናብ ጎሓፍ ምድርባይኪ ብወረቐት ጠቕልልዮም

5. ንፋስ ዘእቱ ዓለባታት ምኽዳን
ካብ ጡጥ (cotton) ዝተሰርሑ ናይ ውሽጢ ክዳውንትን ስፉሕ ክዳንን ምኽዳን፡ ርጥበትን ሕከኽን ይቅንስ።

ልሙዳት ናይ ጽግያት ምልክታት፡ ቅርጸት ከብዲ፡ መንፋሕቲ ከብዲ (bloating)፡ ድኻምን ናይ ስምዒት ምቅይያርን የጠቓልሉ እዮም።

ሓገዝቲ ምኽርታት

* እኹል ማይ ምስታይ
* ፈኩስ ምንቅስቓስ ኣካል (gym)
* (heating pad) ወይ ብውዑይ ማይ ምሕጻብ
* እኹል ድቃስ
* (iron) ва ፕሮቲንን ዘለዎም ሚዛናዊ ምግቢታት ምምጋብ

ነዞም ዝስዕቡ ምልክታት እንተሃልዮምኺ ናይ ሕክምና ምኽሪ ሕተቲ:
* ጣዕሚ ሓያል ደም ምፍሳስ እንተሃልዩ
* ንቡር ሂወትኪ ዝዕንቅጽ ብርቱዕ বিষ/ቃንዛ እንተሃልዩ
* እቲ ጽግያት ካብ 7 መዓልታት ንላዕሊ እንተደኣ ጸኒሑ
* ዘይስሩዕ ናይ ግዜ ዑደት እንተሃልዩ
* ዘይሙዱብ ጨና፡ ሕከኽ ወይ ፈሳሲ (discharge) እንተሃልዩ
* ኣብ እዋን ጽግያት ርእሲ ምዘር ወይ ውሕጅፋ እንተሃልዩ

ልሙዳት ናይ ጽግያት መከላከሊ ነገራት (Products)

* Always Ultra Thin Pads ሓንሳብ ተጠቒምካ ዝድርበዩ ሞዴስ
* Tampax Pearl Tampons ኣብ ውሽጢ ዝእተዉ ፈሳሲ ዝመጡ ነገራት
* DivaCup እንደገና ክትጥቀመሉ ካብ ሲሊኮን ዝተሰርሐ ዕትሮ
* Thinx Period Underwear እንደገና ክሕጸብ ዝኽእል ፈሳሲ ዝመጥ ናይ ውሽጢ ክዳን

05/06/2026

እኹል ማይ ምስታይ ንኣካላትካን ሓንጎልካን ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ማይ ዳርጋ ነፍሲ ወከፍ ክፍሊ ኣካላትና ብግቡእ ንኽሰርሕ ይሕግዞ።

እኹል ማይ ምስታይ ዘለዎ ረብሓ

1. ኣካላትና እኩል ፈሳሲ ከም ዝህልዎ ይገብር

ማይ ኣብ ኣካላትካ ቅኑዕ ሚዛን ፈሳሲ ንኽህሉ ይሕግዝ።

2. ዝያዳ ሓይሊ ይህበካ

ውሑድ ማይ ምስታይ ድኻም ወይ ምድንዛዝ አካላት ክስምዓካ ይኽእል።

3. ሓንጎል ብዝበለጸ ንኽሰርሕ ይሕግዝ

እኹል ማይ ምስታይ ዘለዎ ረብሓ

* ምትእኽኻብ
* ተዘክሮ
* ስምዒት
* ንቕሓት

4. ንጥዑይ ቆርበት ክህልወካ ይገብር

ማይ ንቆርበት ፍሩይን ድምቁን ልስሉስንን ኽመስል ይሕግዝ።

5. ንመሕቀቒ መግቢ ይሕግዝ

ማይ ንመግቢ ንምብታን መግቢ ወይ ንምሕቃቕ መግቢ ይሕግዝ

6. ሙቐት ኣካላት ይቆጻጸር

ኣካላትካ ዝሑል ንኽኸውን ወይ መጠናዊ ሙቆት ክህልዎ ይገብር

7. ማይ ንኩልት ደቂ ሰባት አገዳሲ እዩ

ብዙሕ ማይ ምስታይ አብ ኩሊት ደቂ ሰባት ጸጸር ንከይእከብ ይሕግዝ

8. ንጭዋዳታትን መላግቦታትን ይሕግዝ

ግቡእ ማይ ምውሳድ ምንቅስቓስ ይድግፍን ወይ ምጭብባጥ ጭዋዳታት የጉድል

9. ጥዑይ ክብደት ሰብነት ንክህልወና ይሕግዝ

እኹል ማይ ዘይምስታይ ዘልዎ ሳዕቤናት

* ደረቕ ኣፍ
* ሕማም ርእሲ
* ጸሊም ብጫ ሽንቲ
* ድኻም
* ምድንዛዝ
* ደረቕ ቆርበት

አብ መ ዓልቲ ንጥፈታትካ ክትወስዶ ዘለካ መጠን ማይ
ድሌታት ብዕድመ፡ ኩነታት ኣየርን ንጥፈታትን ይፈላለዩ፡ ሓደ ልሙድ መምርሒ ግን፤

* ልዕሊ ዕድመ ኣስታት 2–3 ሊትሮ ኣብ መዓልቲ
* ህጻናት፡ ከከም ዕድመኦም ዝነኣሰ መጠን

ተወሳኺማይ ዘድልየካ እዋናት
* አብ ልምምድ
* አብ ብዙሕ ትርህጸሉ ግዜ
* ኣብ ውዑይ ኩነታት ኣየር
* አብ ግዜ ሕማም

do not forgate to follow my channel

04/06/2026

ናይ ማህጸን ረኽሲ (Va**nal infections ወይ Vaginitis)፡ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ህይወተን unitary ዘጋጥመን ልሙድ ናይ ጥዕና ጸገም እዩ። ማህጸን ተፈጥሮኣዊ ሚዛን ባክቴሪያን ማይረንን (Yeast) ኣለዎ፤ እዚ ሚዛን እዚ ክበላሾ ከሎ ድማ ረኽሲ ይፍጠር።

1. ዓይነታትን ምልክታትን ናይ ማህጸን ረኽሲ

ሰለስተ ኣዝዮም ልሙዳት ዓይነታት ናይ ማህጸን ረኽሲ ኣለዉ፦

ሀ. ናይ ማይረን ረኽሲ (Yeast Infection / Candidiasis)

እዚ ዝፍጠር "ካንዲዳ" (Candida) ዝበሃል ተፈጥሮኣዊ ማይረን ካብ መጠን ንላዕሊ ክበዝሕ ከሎ እዩ።

**ምልክታት፦** ሓያል ሕከኽ (እክኽታ) ናይቲ ደጋዊ ክፋል ማህጸን፡ ነድሪ ወይ ቀይሕ ምዃን፡ ከምኡ እውን ረጒድን ጻዕዳን (ከም ርግኦ ወይ ፎርማጆ ዝመስል) ጨና ዘይብሉ ፈሳሲ።

ለ. ባክቴሪያዊ ረኽሲ (Bacterial Vaginosis - BV)

እዚ ዝፍጠር ኣብ ውሽጢ ማህጸን ዘለዉ ጎዳእቲ ባክቴሪያታት ካብቶም ጥቁምቲ (ሓገዝቲ) ባክቴሪያታት በሊጾም ክረኽቡ ከለዉ እዩ።

**ምልክታት፦** ምውሳኽ ፈሳሲ (መብዛሕትኡ ግዜ ሓመዳይ ወይ ጻዕዳ ሕብሪ ዘለዎ)፡ ከምኡ እውን ፍሉይ ናይ ዓሳ ጨና (ብፍላይ ድሕሪ ወርሓዊ ጽግያት ወይ ናይ ጾታ ርክብ)። ይስዕብ እቲ ሕከኽ ግን ነዊሕ ግዜ ኣይህልዎን።

ሐ. ትሪኮሞኒያሲስ (Trichomoniasis)

እዚ ብናይ ጾታ ርክብ ዝመሓላለፍ፡ ብደቀቕቲ ህዋሳት (Parasite) ዝመጽእ ረኽሲ እዩ።

**ምልክታት፦** ቀጠልያ ወይ ብጫ ሕብሪ ዘለዎ ፈሳሲ፡ ሓያል ሕከኽ፡ ከምኡ እውን ክትሸኒ ከለኺ ወይ ኣብ እዋን ናይ ጾታ ርክብ ቃንዛን ምንዳድን።

2. ብከመይ ይከላኸል? (ምክልኻል)

ነቲ ተፈጥሮኣዊ ሚዛን ማህጸን ንምሕላውን ካብ ረኽሲ ንምክልኻልን እዞም ዝስዕቡ ልማዳት ክትክተሊ ትኽእሊ እኺ፦

* ደጋዊ ክፋል ጥራይ ሕጸቢ፦ ማህጸን ባዕሉ ናይ ምጽራይ ዓቕሚ ስለዘለዎ፡ ነቲ ናይ ደገ ኽፋል (V***a) ጥራይ ብማይን ልስሉስ ሳሙናን ሕጸቢ። ናብ ውሽጢ ማህጸን ማይ ወይ ሳሙና ኣይተእትዊ (Douching ኣይተዘውትሪ)።
* ካብ ጡጥ ዝተሰርሐ ውሽጣዊ ክዳን ልበሲ ንፋስ ዘሕልፉን ርጥበት ዘይሕዙን ካብ ጡጥ (Cotton) ዝተሰርሑ ስረታት ምምራጽ።
* ምዓልታዊ ናይ ውሽጢ ልብሲ ቀይሪ ድሕሪ ምሕምባስ ወይ ስፖርት ምግባር፡ እቶም ርጡባት ክዳውንቲ ብቕልጡፍ ክቕየሩ ኣለዎም፤ ምኽንያቱ ረኽሲ (ብፍላይ ማይረን) ኣብ ርጡብን ውዑይን ቦታ ይበዝሕ።
* ኣገባብ ምውሻሽ ወይ ድሕሪ ደገ ምውጻኪ ፦ ካብ ሽንት ቤት ምስ ተንሳእኪ ኩል ግዜ ካብ ቅድሚት ናብ ንድሕሪት ገጽኪ ውሸሺ። እዚ ድማ ካብ መሃንቶስ (ፊንጣጣ) ዝመጹ ባክቴሪያታት ናብ ማህጸን ከይኣትዉ ይከላኸል።
* ጨና ዘለዎም ፍርያት ኣወግዲ፦ ጨና ዘለዎም መሕጸቢታት (Pads)፡ ሽቶታት፡ ወይ መበልጸጊ ጨናታት (Deodorants) ኣብቲ ከባቢ ኣይትጠቐሚ።

መዓስ ኢኺ ሓኪም ክትርእዪ ዘለኪ?

* እቲ ዘጋጠመኪ ምልክት ሓድሽ እንተኾይኑ ወይ ምስኡ ቃንዛን ረስንን እንተሃልይዎ።
* እቲ ናይ ፈሳሲ ሕብሪ፡ ብዝሒ፡ ወይ ጨና ብግልጺ እንተ ተቐይሩ።
* ነፍሰ-ጾር እንተደኣ ኴንኪ (ኣብ እዋን ጥንሲ ዝመጽእ ረኽሲ ህጹጽ ሕክምናዊ ምክትታል የድልዮ እዩ)።

**ኣገዳሲ ሓበሬታ፦** ናይ ባክቴሪያ ረኽሲ (BV)ን ትሪኮሞኒያሲስን ብኣንቲባዮቲክ (Antibiotics) ጥራይ እዮም ዝሕወዩ። ስለዚ ብገዛእ ርእስኺ መድሃኒት ካብ ምውሳድ፡ ቅድም ቀዳድም ምስ ሓኪም ምማኽር ይምረጽ።

04/06/2026

ሓበሬታ ብዛዕባ ውልቃዊ ጽሬት መፍረዪ ኣካላት

መብዛሕትአን ኣዋልድን ደቂ ኣንስትዮን፡ ነቲ ናይ ወጻኢ ክፋል መፍረዪ ኣካላተን (V***a) ብቀሊልን ልስሉስን ናይ ጽሬት ልማድ ጥዑይ ገይረን ይሕዛኦ። ማህጸን (Va**na) ባዕሉ ብባዕሉ ናይ ምንጻህ ተፈጥሮኣዊ ዓቕሚ ስለዘለዎ፡ እቲ ቀንዲ ትኹረት ኣብቲ ናይ ወጻኢ ኽፋል ምክንኻን እዩ።

# # # ልሙዳት ጥዑያት ናይ ጽሬት ልማዳት እዞም ዝስዕቡ እዮም፦

* ነቲ ናይ ወጻኢ ክፋል መፍረዪ ኣካል (V***a) ኣብ መዓልቲ ሓደ ግዜ ብውዑይ ማይ ምሕጻብ።
* ሳሙና ትጥቀሚ እንተኾንኪ፡ ጨና ዘይብሉን ልስሉስን ሳሙና ብምምራጽ፡ በቲ ናይ ወጻኢ ሸነኽ ጥራይ ሒደት ምጥቃም።
* ናብ ውሽጢ ማህጸን ሳሙና፡ ሽቶታት፡ መበልጸጊ ጨና (Deodorants)፡ ወይ "ፍሉያት መሕጸቢታት ደቂ ኣንስትዮ" (Feminine washes) ካብ ምጥቃም ምቑጣብ እዚኦም ነቲ ከባቢ ከሕርሩን ነቲ ተፈጥሮኣዊ ሚዛን ባክቴሪያ ከበላሽውዎን ይኽእሉ እዮም።
* ጽሩይን ንፋስ ዘሕልፍን ካብ ጡጥ (Cotton) ዝተሰርሐ ውሽጣዊ ክዳን ምኽዳንን መዓልታዊ ምቅይያርን።
* ኣብ እዋን ጽግያት፡ መሕጸቢታት (Pads, Tampons) ወይ ኩባያ ጽግያት (Menstrual cups) ብስርዓትን ብእዋኑን ምቕያር።
* ካብ ሽንት ቤት ምስ ተንሳእኪ፡ ንሓደጋ ረኽሲ (Infection) ንምጉዳል፡ ካብ ቅድሚት ናብ ንድሕሪት ምሕባስ/ምውሻሽ።
* ርጡብ ዓለባታት (ከም ናይ ምሕምበሲ ፓንት ወይ ናይ ስፖርት ክዳውንቲ) ብቕልጡፍ ምቕያር።
* ውሑስ ዝኾነ ናይ ጾታ ርክብ ምክያድን፡ ድሕሪ ናይ ጾታ ርክብ ምሻን፤ እዚ ድማ ናይ ሽንት ቱቦ ረኽሲ ንምክልኻል ይሕግዝ።
* ሕከኽ፡ ሓያል ጨና፡ ዘይልሙድ ፈሳሲ፡ ቃንዛ፡ ወይ ቝስሊ እንተሃልዩ ሓኪም ምውካስ።

# # # ሒደት ንቡራት (ተፈጥሮኣዊ) ዝኾኑ ነገራት፦

* ቀሊል ተፈጥሮኣዊ ጨና
* ንጹህ (ሩጭ) ወይ ጻዕዳ ሕብሪ ዘለዎ ፈሳሲ
* ኣብ እዋን ማህጸናዊ ዑደት (ጽግያት) ዝኽሰቱ ለውጥታት

# # # መብዛሕትኡ ግዜ ጎዳእቲ ዝኾኑ (ዘይምከሩ) ነገራት፦

* ውሽጣዊ ክፋል ማህጸን ብማይ ወይ ብመድሃኒት ምጽራይ (Douching)
* ሓያል ጨና ዘለዎም ፍርያት ምጥቃም
* ብብዝሒ ምሕጻብ ወይ ብሓይሊ ምፍሓቕ (Scrubbing)

Like follow ብምግባር ኣብ ቀጻሊ አገደስቲ ዝኾኑ ከምዞም ኣብ ታሕቲ ተዘርዚሮም ዘለዉ ኣር እስቲታት ተኻፈሊ

* ናይ እዋን ጽግያት ጽሬት (Period hygiene)
* ናይ ማህጸን ረኽሲ (Va**nal infections)
* ኣብ እዋን ፅሕና (ኮተቴነት) ዝመጹ ለውጥታት
* ንኣዋልድ መናእሰይ ዝኾኑ መዓልታዊ ናይ ምክንኻን ምኽርታት
* ኣብ መንጎ ውሽጣዊ ማህጸንን (Va**na) ደጋዊ መፍረዪ ኣካልን (V***a) ዘሎ ፍልልይ

04/06/2026

ብዛዕባ ጽግያት (Menstruation)

ጽግያት (ማህጸናዊ ዑደት) ናይ መፍረዪ ኣካላት ንቡርን ጥዑይን ክፍሊ እዩ። ኣብዚ እዋን እዚ፡ እቲ ማህጸን ነቲ ንኣዋርሕ ዘዳለዎ ውሽጣዊ ሽፋን የውጽኦ (የፍስሶ)፤ እዚ ድማ ካብ 3 ክሳብ 7 መዓልታት ዝጸንሕ ደም ምፍሳስ የስዕብ።

በሪኽን ትሑትን መጠን ሆርሞናት ስለ ዝቀያየር፡ ብዙሓት ደቂ ኣንስትዮ ኣብዚ እዋን እዚ ኣካላውን ስምዒታውን ለውጥታት የጋጥመን።

# # # ልሙዳት ምልክታት እዞም ዝስዕቡ እዮም፦

* ቁርጸት ወይ ናይ ታሕተዋይ ከብዲ ቃንዛ
* ድኻም
* ሕማም ርእሲ
* ምስፋሕ/መንፋሕቲ ከብዲ (Bloating)
* ሕማም ሕቖ
* ናይ ስምዒት ምቅይያር ወይ ቶሎ ኢልካ ምጭናቕ
* ኣዝዩ ተነቃፊ ወይ ስምዒታዊ ምዃን
* ፍሉይ መግቢ ናይ ምምራጽ ድሌት

እዞም ለውጥታት እዚኦም ካብ ሰብ ናብ ሰብ ኣዝዮም ዝተፈላለዩ እዮም።

# # ኣብ እዋን ጽግያት ዝሕግዙ ነገራት፦

* ዕረፍትን ምጽንናዕን
* እኹል ድቃስ ምርካብ
* ነቲ ቁርጸት ንምጉዳል ውዑይ ማይ ዘለዎ ጎማ (Heating pad) ኣብ ከብዲ ምቕማጥ
* ምቹእ (ሰፊሕ) ክዳውንቲ ምኽዳን

# # # ጥዑይ መግብን መስተን

* ኣብዚ እዋን እዚ እኹል ማይ ምስታይ
* ከም ቆስጣ፡ ዓተር/correlation፡ እንቋቑሖ፡ ወይ ስጋ ዝኣመሰሉ ብሓጺን (Iron) ዝህብተሙ መግብታት ምምጋብ
* ፍረታትና ኣሕምልትን ንዓቕሚ ኣካልን ምሕቃቕን ይሕግዙ እዮም
* ምልክታት ሕማም ዘጋድዱ እንተኾይኖም፡ ጨው፡ ካፌይን (ቡን/ሻሂ)፡ ወይ ቅሩብ ጥቕሚ ዘለዎም ፈጣን መግብታት (Junk food) ምቕናስ

# # # ፈኩስ ንጥፈታት

ፈኲስ ምንቅስቓስ ኣካል ነቲ ቁርጸትን ስምዒትን ከቃልል ይኽእል እዩ፦

* ምስጓም (ምኻድ)
* ምስሓብ ኣካላት (Stretching)
* ዮጋ (Yoga) ምግባር

# # # ውልቃዊ ጽሬት

* መሕጸቢ (Pads/Tampons) ብስርዓት ምርቃቕ/ምቕያር
* ነቲ ከባቢ ጽሩይን ንቑጽን ጌርካ ምሓዝ

# # # መጉደሊ ቃንዛ

* ገሊኦም ሰባት፡ ንዓታቶም ድሕንነቱ ዝተሓለወ እንተኾይኑ፡ ከም ኢቡፕሮፈን (Ibuprofen) ዝኣመሰሉ መቃለሊ ቃንዛ መድሃኒታት ምጥቃም።

# # ሓኪም ምኽር ምሕታት ዘድልየሉ እዋን፦

ጽግያት ንቡር ተፈጥሮኣዊ መስርሕ እዩ፤ እንተኾነ ግን እዞም ዝስዕቡ ምልክታት እንተጋጢሞም ምስ ሓኪም ምኽክር ክግበር ኣለዎ፦

* ኣዝዩ ከቢድ ድም ምፍሳስ (Heavy bleeding)
* ብርቱዕ ቃንዛ
* ካብ ግዜ ጽግያት ወጻኢ ደም ምፍሳስ
* ዘይስሩዕን ዘይተሓጋገዝን ዑደት ጽግያት
* ርእሲ ምዘር ወይ ከቢድ ዓቕሚ ምስኣን(ድኻም)

# # # ልሙዳት ንጽሬት ጽግያት ዘገልግሉ ኣቑሑት፦